Η πρόσφατη συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο της πόλης μας που προκλήθηκε από την πρωτοφανή σύμπνοια δεκάδων μεμονωμένων καλλιτεχνών και περισσότερων από δέκα αντίστοιχων φορέων (οι σχετικές υπογραφές αυξάνονται καθημερινά) τάραξε για τα καλά τα λιμνάζοντα επί δεκαετίες -όπως αποδείχτηκε στον σχετικό διάλογο- ύδατα των πολιτιστικών πραγμάτων και έθεσε τη χάραξη της τοπικής πολιτιστικής πολιτικής σε μια νέα βάση.
Για να ξεπεραστεί η αμηχανία που προκάλεσε στη Δημοτική αρχή η σχετική κινητοποίηση, επιστρατεύτηκαν βιαστικά μερικά εντελώς στερεοτυπικά επιχειρήματα, όπως η υποτιθέμενη έλλειψη κοινής γλώσσας μεταξύ των καλλιτεχνών, η απουσία ρεαλιστικών διεκδικήσεων, η αναίτια γκρίνια των διεκδικούντων τη στιγμή που η κατάσταση στο σχετικό πεδίο είναι απολύτως ικανοποιητική. Το πιο έωλο επιχείρημα που ακούστηκε, ωστόσο, ήταν εκείνο της έλλειψης προτάσεων από την πλευρά των καλλιτεχνών.
Όποιος άκουσε ή θέλει να ακούσει προσεκτικά την πρόσφατη συζήτηση είναι εύκολο να διαπιστώσει ότι απουσία κοινής γλώσσας παρατηρήθηκε εντονότερα μεταξύ Δημάρχου και Αντιδημάρχου Πολιτισμού, αφού ο πρώτος επέμεινε στη γραμμή ότι οι καλλιτέχνες πρέπει, αν θέλουν να ενισχυθούν από τον Δήμο, να ενταχθούν σε μια από τις τρεις μεγαλύτερες τελετές που διοργανώνει, όπου και κατευθύνονται τα 4/5 των κονδυλίων του για τον Πολιτισμό: Καρναβάλι, Γιορτή Κρητικής Διατροφής, Χριστουγεννιάτικες εκδηλώσεις.
Ο Αντιδήμαρχος Πολιτισμού αντίθετα, γνωρίζοντας από τις συναντήσεις του με τους καλλιτέχνες ότι έχουν καταδικάσει το συγκεκριμένο μοντέλο, αφού ούτε οι περιστάσεις, ούτε το πλαίσιο, ούτε πολύ περισσότερο οι χώροι που γίνονται οι παραπάνω εκδηλώσεις μπορούν να εξασφαλίσουν ένα αξιοπρεπές καλλιτεχνικό αποτέλεσμα, προτίμησε να αποφύγει την παραπάνω υπόμνηση και να επαναλάβει αυτολεξεί όσα είχε πει στους καλλιτέχνες στη συνάντηση μαζί τους στο Δημαρχείο το Φθινόπωρο του 2025 διαφημίζοντας την πολιτιστική πολιτική του Δήμου.
Θα μπορούσα να μακρηγορήσω ανασκευάζοντας τα σχετικά επιχειρήματα της Δημοτικής αρχής, εδώ προτιμώ ωστόσο να κρατήσω ζωντανότερο ένα μόνο από τα πολλά σχέδια που κατέληξε επίσημη πρόταση στο δισέλιδο υπόμνημα που κατέθεσαν οι καλλιτέχνες στο δημοτικό συμβούλιο, ως ελάχιστο αντιπροσωπευτικό δείγμα αυτού που συνήθως τροφοδοτεί τους καλλιτέχνες, το όνειρο.
Στην παράγραφο Γ1 του εγγράφου που κατατέθηκε για συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο διαβάζουμε την πρόταση:
«Χειμερινό Πολιτιστικό Πρόγραμμα: Υλοποίηση προσιτών πολιτιστικών εκδηλώσεων κατά τη χειμερινή περίοδο, καλύπτοντας όλες τις μορφές τέχνης, στα πρότυπα Ηρακλείου και Χανίων. Δημιουργία και ενίσχυση θεσμών όπως θεματικά φεστιβάλ και εορτασμοί παγκοσμίων ημερών».
Το Φεστιβάλ του οποίου την καθιέρωση προτείνω εδώ, βασιζόμενος κατά το μεγαλύτερο μέρος στις ιδέες που ανέπτυξαν οι καλλιτέχνες στις πολύωρες συναντήσεις τους, θα μπορούσε να ονομαστεί με τη λέξη του τίτλου του άρθρου (Ε-Ρεθυ-σματα), εσκεμμένα ανορθόγραφη για να συμπεριλάβει την πόλη που θα το συμπεριλάβει και αγκαλιάσει ή όποιο άλλο ευφυέστερο προταθεί. Τοποθετείται για αυτονόητους λόγους στη χειμερινή περίοδο και όχι στην κορεσμένη θερινή και θα μπορούσε πιο συγκεκριμένα να ξεκινά από την πρώτη μέρα του χρόνου και να διαρκεί ως την τελευταία του πρώτου μήνα (1-31 Ιανουαρίου).
Στη διάρκειά του η πόλη θα μπορούσε να φιλοξενεί όλες τις μορφές τέχνης που θεραπεύουν τα σχήματά της: μουσική διαφορετικών ειδών, χορό, θέατρο, αφήγηση, θέατρο για παιδιά, κινηματογραφικές προβολές, θεατρικό παιχνίδι, εικαστικές εκθέσεις, έκθεση φωτογραφίας, εφηβικό θέατρο, εργαστήρια δημιουργικής γραφής, βραδιές ποίησης, παρουσιάσεις νέων βιβλίων. Με ένα πολύ προσιτό εισιτήριο (πχ 5 Ευρώ για κάθε εκδήλωση ή ένα αντίστοιχα προσιτό ενιαίο για όλες τις εκδηλώσεις του μήνα) θα μπορούσε να ξαναζωντανέψει την πόλη στη διάρκεια του έρημου καλλιτεχνικά χειμώνα, να της δώσει ζωή και να τονώσει τους δημότες της σε μια περίοδο του έτους που σε όλο τον δυτικό κόσμο η παρακολούθηση καλλιτεχνικών εκδηλώσεων αποτελεί παράδοση την οποία το Ρέθυμνο αγνοεί. Η εκκίνηση του Φεστιβάλ την πρώτη μέρα του χρόνου θα μπορούσε να γίνεται με μια Πρωτοχρονιάτικη συναυλία κλασσικής μουσικής.
Διάσπαρτο σε πλήθος χώρους μέσα στην πόλη και τις συνοικίες της, το Φεστιβάλ αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει ιδανικό πεδίο για να παρουσιάσουν οι καλλιτέχνες τις νέες τους δημιουργίες είτε ολοκληρωμένες είτε σε σπερματική μορφή εν τη γενέσει τους, να συναντηθούν με το κοινό και τους συναδέλφους τους, να συζητήσουν, να ζυμωθούν, να καλλιεργηθεί ένας γόνιμος διάλογος που θα προσφέρει πολλά και στις δυο πλευρές. Η επιλογή των έργων θα μπορούσε κάλλιστα να γίνει από μια σειρά θεματικών επιτροπών ανά καλλιτεχνική ειδικότητα που θα μπορούσε να πλουτιστεί από σημαντικές προσωπικότητες των γραμμάτων και των τεχνών που είτε ζουν και ενεργοποιούνται στην πόλη είτε θα προσέφεραν πρόθυμα τις σχετικές συμβουλευτικές υπηρεσίες τους ακόμα κι αν ζουν μακριά. Το λογότυπο που προτείνω εδώ είναι πρόχειρα φτιαγμένο μέσω ΑΙ, γνωρίζω όμως ότι πολλοί από τους καλλιτέχνες μας θα σχεδίαζαν κάτι πολύ, μα πολύ καλύτερο.
Αποστολή του Δήμου θα ήταν να προετοιμάσει τους σχετικούς χώρους των εκδηλώσεων, να διαφημίσει κεντρικά τη σχετική δράση, να υποβοηθήσει τη χρηματοδότησή τους, χωρίς υποχρεωτικά να την αναλαμβάνει ολοκληρωτικά. Έτσι οι καλλιτέχνες που εισπράττουν αυτή τη στιγμή μια αίσθηση περιφρόνησης από την πλευρά Δήμου και πολιτείας θα μπορέσουν να βρουν τρόπο να επικοινωνήσουν με το κοινό τους και οι πολίτες με τη σειρά τους θα νιώσουν ότι σε ένα Ρέθυμνο στο οποίο ο θερινός υπερτουρισμός των τελευταίων χρόνων αρχίζει να εμφανίζεται ως σοβαρή απειλή που τους πιέζει φυγόκεντρα, ο χειμώνας δεν αποτελεί περίοδο πνευματικής και καλλιτεχνικής νάρκης αλλά αντίθετα ιδανική περίοδο για να ξανακερδίσουν την πόλη τους και να ανακαλύψουν ξανά την ομορφιά της.
Μανώλης Σειραγάκης
Επίκουρος καθηγητής θεατρολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης
Καλλιτεχνικός Διευθυντής Φεστιβάλ Αντίβαρο
