Με πλειοψηφία 6-3, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ακύρωσε τους σαρωτικούς παγκόσμιους δασμούς που είχε επιβάλει μονομερώς ο Ντόναλντ Τραμπ κρίνοντας ότι παραβίασε την ομοσπονδιακή νομοθεσία. Η απόφαση συνιστά τη σοβαρότερη θεσμική και πολιτική ήττα του προέδρου στη δεύτερη θητεία του, σε ένα από τα κεντρικά μέτωπα της οικονομικής και εξωτερικής του στρατηγικής.
Το σκεπτικό της απόφασης
Η πλειοψηφία, με απόφαση που συνέταξε ο πρόεδρος του Δικαστηρίου Τζον Ρόμπερτς , έκρινε ότι ο Νόμος περί Διεθνών Οικονομικών Εξουσιών Έκτακτης Ανάγκης (IEEPA) του 1977 δεν παρέχει στον πρόεδρο εξουσία επιβολής των συγκεκριμένων δασμών.
Σύμφωνα με το σκεπτικό, όταν το Κογκρέσο εκχωρεί αρμοδιότητες για την επιβολή δασμών, το πράττει «με ρητούς όρους και αυστηρούς περιορισμούς». Η ερμηνεία της κυβέρνησης ότι ο IEEPA επιτρέπει απεριόριστους και μονομερείς δασμούς θα συνιστούσε, όπως σημειώνεται, «ριζική διεύρυνση της προεδρικής εξουσίας».
Μειοψήφησαν οι δικαστές Κλάρενς Τόμας, Σάμιουελ Αλίτο και Μπρετ Καβανό, με τον τελευταίο να επισημαίνει ότι το Δικαστήριο δεν τοποθετήθηκε στο ζήτημα επιστροφής των ήδη εισπραχθέντων ποσών.
Αντίδραση Τραμπ και εναλλακτικά σενάρια
Σύμφωνα με πληροφορίες του CNN, ο Τραμπ χαρακτήρισε «ντροπή» την απόφαση, διαβεβαιώνοντας ότι διαθέτει εναλλακτικό σχέδιο για την επιβολή δασμών μέσω άλλων νομικών οδών. Κυβερνητικοί αξιωματούχοι είχαν προετοιμαστεί για το ενδεχόμενο ήττας, εξετάζοντας εναλλακτικά εργαλεία που προβλέπουν πιο περιορισμένες, αλλά θεσμικά κατοχυρωμένες, εξουσίες.
Αργότερα εντός της ημέρας, ο Αμερικανός πρόεδρος αναμένεται να συναντηθεί με τον γενικό γραμματέα του Κομμουνιστικού Κόμματος του Βιετνάμ, Το Λαμ, χωρίς άλλες δημόσιες εμφανίσεις στο πρόγραμμά του.
Ανοιχτό το ζήτημα των 134 δισ. δολαρίων
Η απόφαση δεν αποσαφηνίζει τι θα συμβεί με τα περίπου 134 δισ. δολάρια που είχε εισπράξει η ομοσπονδιακή κυβέρνηση από τους δασμούς έως τις 14 Δεκεμβρίου, από περισσότερους από 301.000 εισαγωγείς, σύμφωνα με στοιχεία της U.S. Customs and Border Protection.
Το ζήτημα των επιστροφών αναμένεται να κριθεί από κατώτερα δικαστήρια, με την κυβέρνηση να προειδοποιεί για πιθανές σοβαρές επιπτώσεις στην οικονομία σε περίπτωση μαζικών αποζημιώσεων.
Η σημαντικότερη οικονομική υπόθεση των τελευταίων ετών
Η υπόθεση αφορούσε τη νομιμότητα των λεγόμενων «δασμών της Ημέρας Απελευθέρωσης», καθώς και μέτρων κατά εισαγωγών από την Κίνα, το Μεξικό και τον Καναδά. Οι «ανταποδοτικοί» δασμοί είχαν φτάσει έως 50% για χώρες όπως η Ινδία και η Βραζιλία και έως 145% για την Κίνα το 2025.
Η απόφαση εντάσσεται σε μια ευρύτερη νομολογιακή τάση του Δικαστηρίου, που τα τελευταία χρόνια περιορίζει τη δυνατότητα της εκτελεστικής εξουσίας να λαμβάνει μονομερείς αποφάσεις σε «μείζονα» οικονομικά και πολιτικά ζητήματα χωρίς ρητή εξουσιοδότηση από το Κογκρέσο.
Παρά το πλήγμα, ο Τραμπ διατηρεί άλλες θεσμικές οδούς επιβολής δασμών, οι οποίες όμως συνοδεύονται από αυστηρότερους χρονικούς και διαδικαστικούς περιορισμούς, γεγονός που ενδέχεται να δυσχεράνει τη στρατηγική του για ευέλικτη χρήση των δασμών ως διαπραγματευτικό εργαλείο.
