Λίγες μόλις ημέρες μετά την έλευση του νέου έτους και έπειτα από μήνες στρατιωτικής κλιμάκωσης, οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπέλυσαν επίθεση στη Βενεζουέλα, συλλαμβάνοντας τον πρόεδρο της χώρας, Νικολάς Μαδούρο.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανήρτησε στο Truth Social φωτογραφία που, όπως υποστήριξε, απεικονίζει τον Μαδούρο πάνω στο αμερικανικό πολεμικό πλοίο USS Iwo Jima, δεμένο και με καλυμμένα τα μάτια, ενώ σε συνέντευξη Τύπου στο Μαρ-α-Λάγκο δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα «τρέξουν» τη Βενεζουέλα.
Για τις εξελίξεις και το τι μπορεί να ακολουθήσει, μίλησε ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Τζον Λι Άντερσον, επί χρόνια ανταποκριτής του New Yorker και βαθύς γνώστης της Βενεζουέλας και του Νικολάς Μαδούρο.
«Θα κυβερνήσουμε τη Βενεζουέλα»: τι σημαίνει στην πράξη;
Όπως επισημαίνει ο Άντερσον, είναι ακόμη νωρίς για να γίνει σαφές τι ακριβώς εννοεί ο Τραμπ όταν δηλώνει ότι οι ΗΠΑ θα «κυβερνήσουν» τη χώρα. Ωστόσο, εκτιμά ότι, όπως και σε άλλες μεγάλες παρεμβάσεις της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής επί Τραμπ, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο οικονομικών και επιχειρηματικών ωφελειών για αμερικανικά συμφέροντα.
«Στη Βενεζουέλα, είναι πολύ πιθανό να δούμε έναν συνδυασμό μιας τυπικά “κυρίαρχης” κυβέρνησης –για λόγους σταθερότητας– και παράλληλα την εμπλοκή μεγάλων αμερικανικών πετρελαϊκών και μεταλλευτικών εταιρειών», σημειώνει. Προσθέτει μάλιστα ότι η δήλωση Τραμπ αποκαλύπτει μια χαρακτηριστική αλαζονεία, αγνοώντας τα καταστροφικά αποτελέσματα προηγούμενων αμερικανικών παρεμβάσεων σε χώρες όπως το Ιράκ και το Αφγανιστάν.
Η ιστορική σκιά των αμερικανικών επεμβάσεων
Ο Άντερσον τοποθετεί την επίθεση στη Βενεζουέλα στο ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο των αμερικανικών επεμβάσεων στη Λατινική Αμερική. Βλέπει ομοιότητες με την εισβολή στον Παναμά το 1989 και τη σύλληψη του Μανουέλ Νοριέγα, αλλά και με τον Πόλεμο του Κόλπου και την ανατροπή καθεστώτων στη Μέση Ανατολή.
Κατά την εκτίμησή του, πρόκειται για την πιο ξεκάθαρη εφαρμογή του λεγόμενου «Δόγματος Τραμπ», μιας αναβίωσης του Δόγματος Μονρόε, με στόχο την επαναφορά της αμερικανικής κυριαρχίας στο δυτικό ημισφαίριο, όπως συνέβαινε στις αρχές του 20ού αιώνα.
Ο Μαδούρο και η «μοίρα» των αυταρχικών ηγετών
Αναφερόμενος στον ίδιο τον Νικολάς Μαδούρο, ο Άντερσον τονίζει ότι, όπως και άλλοι ηγέτες στο παρελθόν –Νοριέγα, Σαντάμ Χουσεΐν, Καντάφι– υποτίμησε τη σοβαρότητα της κατάστασης. «Η απόλυτη εξουσία απομονώνει. Δημιουργεί μια φούσκα, μέσα στην οποία ο ηγέτης χάνει την επαφή με την πραγματικότητα», σημειώνει.
Στη λατινοαμερικανική πολιτική κουλτούρα, προσθέτει, η σύγκρουση με τις ΗΠΑ θεωρείται συχνά ύψιστο επαναστατικό καθήκον. Όμως, όπως δείχνει η ιστορία, τέτοιες συγκρούσεις καταλήγουν συχνά σε πολιτική και προσωπική καταστροφή.
Τι μέλλει γενέσθαι για τη Βενεζουέλα
Το μέλλον της χώρας παραμένει αβέβαιο. Ο Άντερσον εκτιμά ότι με την πτώση του Μαδούρο κλείνει οριστικά ο κύκλος της «μπολιβαριανής επανάστασης», ενός εγχειρήματος 25 ετών που έχει απογυμνωθεί από κάθε ιδεολογικό κύρος λόγω κακοδιαχείρισης, διαφθοράς και καταστολής.
Βραχυπρόθεσμα, το καθεστώς των Τσαβίστας αναμένεται να αντικατασταθεί από πιο πραγματιστικές και λιγότερο ιδεολογικές μορφές εξουσίας. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι θα κάνουν την εμφάνισή τους νέοι εθνικιστές πολιτικοί, αλλά και «κυνηγοί ευκαιριών», κυρίως από τις ΗΠΑ, που θα επιδιώξουν κέρδη σε μια χώρα πλούσια σε πετρέλαιο.
Ο επόμενος στόχος: Κούβα;
Τέλος, ο Άντερσον εκφράζει έντονη ανησυχία για το ενδεχόμενο η Βενεζουέλα να αποτελέσει μόνο την αρχή. Όπως σημειώνει, τόσο ο Τραμπ όσο και ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι η Κούβα θα μπορούσε να είναι ο επόμενος στόχος.
Μια αλλαγή καθεστώτος στην Κούβα θα είχε τεράστια συμβολική σημασία, καθώς η χώρα αποτελεί εδώ και δεκαετίες σύμβολο αντίστασης στην αμερικανική επιρροή. Παρότι δεν διαθέτει πετρελαϊκά αποθέματα, ο Άντερσον επισημαίνει ότι, από επιχειρηματική σκοπιά, η Κούβα θα μπορούσε να εξελιχθεί σε «παράδεισο» τουριστικών και κτηματομεσιτικών επενδύσεων.
