Κυκλοφόρησε και έντυπο το ηλεκτρονικό βιβλίο «Το Ρέθυμνο στα χρόνια της χολέρας»!

Ένα ηλεκτρονικό βιβλίο, γραμμένο από τον Χάρη Στρατιδάκη ειδικά για τις Ημέρες Ρεθύμνου 2020, που προσφέρονταν μέχρι σήμερα δωρεάν στον διαδικτυακό τους τόπο (rethymnodays.gr/istorikos-peripatos-sto-rethymno-ton-chronon-tis-choleras-1340-1950), κυκλοφόρησε πρόσφατα και με τη μορφή του χάρτινου βιβλίου.

Θέμα του είναι οι επιδημικές ασθένειες που ταλαιπώρησαν το Ρέθυμνο και την επαρχία του σε διάστημα επτά εκατονταετιών, από τον 14ο μέχρι και τον 20ό αιώνα.

Στο βιβλίο παρέχονται πληροφορίες για δεκατρείς ασθένειες που είχαν λάβει επιδημικές διαστάσεις στην ιστορική πορεία του Ρεθύμνου: για την πανώλη (πανούκλα και μαύρο θάνατο), για τη φυματίωση (χτικιό και λευκό θάνατο), για την ευλογιά, για τη χολέρα, για τη λέπρα (λώβα), για την ισπανική γρίπη (ινφλουέντζα), για τον δάγκειο πυρετό, για την οστρακιά, για τον τύφο, για τη σύφιλη, για την ελονοσία, για τα τραχώματα (χανιώτικο) και για ζωοανθρωπονόσους.

Φωτογραφία του 1893 της Μεσκηνιάς, του οικισμού των Ρεθυμνίων λεπρών στον λόφο του Τιμίου Σταυρού

Η ιστορική εξέταση των επιδημιών ακολουθείται από την παράθεση στοιχείων για τις συνηθισμένες υγιειινιστικές πρακτικές του Ρεθύμνου, που ήταν πρωταρχικά η απομόνωση (καραντίνα), στα λαζαρέτα του Αγίου Λαζάρου στον Κουμπέ και των νεωρίων στο βενετσιάνικο λιμάνι. Κι ακόμη, ο εγκλεισμός και η περίθαλψη στα μοναστήρια της Αγίας Τριάδας, της Παναγίας των Ερημιτιανών, στις μονές Αρκαδίου και Ρουστίκων και στον τεκέ Βελή πασά. Ένα άλλο μέτρο ήταν η λειτουργία Υγιειονομείου στο λιμάνι, ο ορισμός δημοτικών γιατρών (με πρώτο τον Ιωάννη Δάνδολο) και αργότερα αστιάτρου, νομιάτρου και σχολιάτρου, η απομόνωση σε καταυλισμούς (Μεσκηνιά) και σανατόρια και η κατά  μόνας διαμονή σε υψηλά υψόμετρα (όπως στην περίπτωση του Ανδρέα Ροδινού στο οροπέδιο Νήποι των Φραντζεσκιανών Μετοχιών).

Οι επιδημικές ασθένειες αντιμετωπίζονταν ακόμα με τη λειτουργία ειδικού τύπου σχολείων (τραχωματικά και υπαίθρια-πρεβεντοριανά) και με πολλών μορφών λατρευτικές πρακτικές, μεταξύ των οποίων με εκκλησιασμούς και αφιερώσεις σε θεράποντες αγίους (Αγία Βαρβάρα Ρεθεμνιώτισσα για την ευλογιά και Άγιος Σπυρίδωνας Φορτέτζας για την πανώλη), με λιτανείες κ.λπ.

Η Αγία Βαρβάρα θεωρούνταν παραδοσιακά ως η προστάτις της πόλης από τις επιδημίες και ιδιαίτερα από εκείνη της ευλογιάς

Στο παράρτημα του βιβλίου υπάρχουν κείμενα για τους εγκαταλελειμμένους εξαιτίας της πανώλης ρεθεμνιώτικους οικισμούς και για τα κατά καιρούς Υγιειονομεία της πόλης. Ακολουθεί ένα εύθυμο κείμενο του ευπατρίδη Κώστα Μαμαλάκη για την αντιμετώπιση της φυματίωσης από τον Φουρφουριανό γιατρό Γεώργιο Ανδρεδάκη και το βιβλίο κλείνει με αναλυτική για το θέμα βιβλιογραφία και τις πηγές εικονογράφησής του. Στον τομέα αυτό πολύτιμη ήταν η βοήθεια του πρώην διευθυντή της Δημόσια Κεντρικής Βιβλιοθήκης Ρεθύμνης Γιάννη Παπιομύτογλου, που διέθεσε το αρχείο του των διαφημιστικών καταχωρήσεων του Ρεθύμνου για τις ανάγκες του βιβλίου. Έτσι μπόρεσαν να υπάρξουν διαφημίσεις-ιστορικά τεκμήρια για τις περισσότερες από τις επιδημικές ασθένειες (εμβόλια ευλογιάς, τύφου κ.λπ.), όπως και για τις πρακτικές αντιμετώπισής τους.

Το βιβλίο προλογίζει ο πρόεδρος του Συλλόγου Κατοίκων Παλιάς Πόλης Θωμάς Κρεβετζάκης. Ο τίτλος του «Το Ρέθυμνο στα χρόνια της χολέρας. Επιδημικές ασθένειες και πρακτικές υγιεινής από τον 14ο έως τον 20ό αιώνα» είναι εμπνευσμένος από το μυθιστόρημα «Ο έρωτας στα χρόνια της χολέρας» του Gabriel Garcia Markes. Έχει μέγεθος 72 σελίδων και το έχει σελιδοποιήσει και επιμεληθεί η Αγγελική Βλαχοπούλου. Συνοδεύεται από μια πρόταση περιπάτου με 22 στάσεις, καθώς και με εκτελεσμένο περίπατο-ξενάγηση από τον συγγραφέα σε σχετικούς με τα επιδημικές ασθένειες χώρους του Ρεθύμνου. Και ο περίπατος αυτός είναι αναρτημένος στην ίδια διαδικτυακή διεύθυνση.