Επιβεβαιώθηκαν με τον χειρότερο τρόπο οι φόβοι των κτηνοτρόφων των τελευταίων ημερών και στο νομό μας, με τα δύο κρούσματα πανώλης που βρέθηκαν σε Εθιά και Παρανύμφους.
Η πανώλη έρχεται να προστεθεί στα χίλια δυο προβλήματα που έχουν οι κτηνοτρόφοι και έχουν κάνουν με το αυξημένο κόστος παραγωγής και τις χαμηλές τιμές των προϊόντων.
Την ίδια ώρα παρά την κρισιμότητα της κατάστασης, για ακόμη μια φορά βλέπουμε να πετάνε το μπαλάκι των ευθυνών στου ίδιους τους κτηνοτρόφους, αναγκάζοντάς τους να αναλάβουν το κόστος απολύμανσης των σταυλικών εγκαταστάσεων και του εξοπλισμού τους. Έτσι μπαίνουμε και πάλι από το κράτος στη λογική της ατομικής ευθύνης.
Αξίζει να σημειώσουμε ότι τον περασμένο Φλεβάρη, κάτω από την πίεση των αγροτικών κινητοποιήσεων και των μπλόκων, η κυβέρνηση είχε δεσμευτεί, δια στόματος πρωθυπουργού, ότι θα ενταθούν οι έλεγχοι στις εισαγωγές αγροτικών προϊόντων, καθώς αυτά είναι αμφιβόλου ποιότητας. Από ότι φαίνεται όμως εκ του αποτελέσματος, ήταν απλώς κούφια λόγια. Οι αρμόδιες υπηρεσίες παραμένουν υποστελεχωμένες με προσωπικό που δεν αρκεί να καλύψει ούτε τις πάγιες ανάγκες, πόσο μάλλον έκτακτες συνθήκες όπως αυτές που βιώνουμε αυτό το διάστημα.
Άλλωστε, η Κοινή Αγροτική Πολιτική της Ε.Ε. επιτρέπει την εισαγωγή αγροτικών προϊόντων από τρίτες χώρες, ευνοώντας τις συνθήκες διασποράς μολυσματικών ασθενειών. Μία πολιτική που εφάρμοσαν όλες οι κυβερνήσεις από την ένταξη της χώρας στην Ε.Ε.
Την ώρα που ήδη έχουν θανατωθεί 13.000 ζώα και έχουν εντοπιστεί 22 κρούσματα στη Θεσσαλία, την Πελοπόννησο, την Αττική και την Κρήτη, η κυβέρνηση συνεχίζει την προσπάθεια εφησυχασμού των κτηνοτρόφων.
Πέρα από τα κούφια λόγια σε χθεσινή ενημέρωση, ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης δεν δεσμεύτηκε ότι θα υπάρξει πλήρης αποζημίωση στο 100% της ζημιάς, των πληγέντων κτηνοτρόφων, αναπλήρωση του χαμένου εισοδήματός τους, αντικατάσταση του κτηνοτροφικού κεφαλαίου με ευθύνη του κράτους, στήριξη με ζωοτροφές, απολυμαντικά και άλλα απαραίτητα των κτηνοτρόφων που θα υποχρεωθούν να θέσουν τα κοπάδια τους σε καραντίνα. Επίσης, δεν είπε το παραμικρό για το πως θα αποτραπεί η μείωση της τιμής του γάλακτος και του κρέατος για τους παραγωγούς.
Μάλιστα, είναι γνωστό ότι η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει αποζημιώσεις που φτάνουν τα 125 ευρώ ανά αιγοπρόβατο, όταν το κόστος για την αγορά μιας παραγωγικής προβατίνας (6 μηνών – 3 ετών) ξεπερνά τα 300 ευρώ.
Οι Αγροτικοί Σύλλογοι του νομού στέκονται στο πλευρό των κτηνοτρόφων και καλεί όλο τον κλάδο να διεκδικήσει μέτρα ώστε:
Να υπάρξει άμεσος εντοπισμός της διαδρομής από την εισαγωγή έως τη διασπορά της νόσου, στελέχωση των κρατικών υπηρεσιών με μόνιμο κτηνιατρικό και βοηθητικό προσωπικό.
Αποζημίωση 300€ για κάθε ζώο που εγγράφεται στο Μητρώο και προορίζεται για εκτροφή και 100€ για εκείνα που προορίζονται για σφαγή για τους κτηνοτρόφους που θα θανατωθεί το κοπάδι τους.
Αναπλήρωση του χαμένου εισοδήματος για όσο διάστημα χρειαστεί μέχρι την πλήρη ανασύσταση των παραπάνω εκμεταλλεύσεων με 100% πόρους του κράτους.
Μέριμνα για τις ενισχύσεις που έπαιρναν οι παραπάνω κτηνοτρόφοι, αφού θα υποβάλουν μηδενική δήλωση εκτροφής.
Αποζημίωση των ζωοτροφών ιδιοπαραγώμενων και αγοραζόμενων στο 100%, σε περίπτωση που αυτές καταστραφούν.
Οικονομική στήριξη (για ζωοτροφές, απολυμαντικά κλπ.) για κτηνοτρόφους που υποχρεώθηκαν να βάλουν τα κοπάδια τους σε καραντίνα.
Να μην επιβαρυνθούν οι μικρομεσαίοι αγροτοκτηνοτρόφοι από το κόστος των αναγκαίων μέτρων πρόληψης και διαχείρισης της νόσου.
Καμία κατάσχεση ακινήτων, λογαριασμών για χρέη σε εφορία, ΕΦΚΑ, τράπεζες, καθώς και αναγκαστικών μέτρων είσπραξης.
Για το Δ/Σ του Α.Σ. Αρχανών Σκαρβελάκης Μανώλης Για το Δ/Σ του Α.Σ. Αστερουσίων ο πρόεδρος Μ. Καρκαβάτσος Για το Δ/Σ του Α.Σ. Ηρακλείου ο πρόεδρος Δ. Καραβιώτης Για το Δ/Σ του Α.Σ. Μαλεβιζίου ο πρόεδρος Θ. Στεφανάκης
Ο αγαπημένος Γιάννης Κότσιρας μετά τις πολύ πετυχημένες εμφανίσεις του στον Σταυρού Του Νότου και με ένα ολοκαίνουργιο άλμπουμ στις αποσκευές του, είναι έτοιμος για την καλοκαιρινή του περιοδεία.
Το φετινό καλοκαίρι ο Γιάννης Κότσιρας, έχοντας στο πλάι του για δεύτερη χρονιά την ξεχωριστή ερμηνεύτρια της νέας γενιάς Μυρτώ Βασιλείου αλλά και τη Δήμητρα Μπουλούζου, σταθερή συνεργάτιδα του τα τελευταία έξι χρόνια, μας έχει ετοιμάσει ένα πρόγραμμα γεμάτο εκπλήξεις. Παλιά και αγαπημένα, αλλά και ολοκαίνουρια τραγούδια από τον νέο του κύκλο τραγουδιών «Παράθυρο στο άπειρο», σε μουσική Μανώλη Ανδρουλιδάκη, πάνω σε στίχους και ποιήματα του Άλκη Αλκαίου.
Ένα πρόγραμμα που όπως πάντα έχει στόχο τη γνήσια διασκέδαση, αλλά και τις στοχευμένες αναφορές στο αυθεντικό λαϊκό τραγούδι.
Τον Γιάννη, τη Μυρτώ και τη Δήμητρα συνοδεύει μία ομάδα εξαιρετικών μουσικών:
Ανακοίνωση της Τ.Ε. Ρεθύμνου του ΚΚΕ για εξελίξεις στο νοσοκομείο:
Αποκαλυπτική ήταν η συνάντηση υπό την αντιπεριφερειάρχη, παρουσία του υφυπουργού κ. Κεφαλογιάννη, ως προς τις κυβερνητικές θέσεις για τη Δημόσια Υγεία συνολικά και τις εξελίξεις στο Ρέθυμνο. Αφού πρώτα οι ΥΠΕ και η διοίκηση φρόντισαν να διασκεδάσουν τις εντυπώσεις περί αύξησης της χρηματοδότησης της υγείας τα τελευταία χρόνια και περί μεταρρυθμίσεων, έφεραν στο τραπέζι το λαϊκό αίτημα για το νέο νοσοκομείο, στην προσπάθεια να καλλιεργήσουν στάση αναμονής και ανοχής στα υπάρχοντα προβλήματα. Έγινε προσπάθεια να εξωραϊστεί πολιτική της προωθούμενης υποστελέχωσης και εμπορευματοποίησης της Υγείας, με τους υγειονομικούς φορείς, που ήταν παρόντες.
Πρόθεση τους είναι να αποψιλώσουν τα Κ.Υ. του νομού, ώστε δήθεν να δώσουν άμεση λύση στην υποστελέχωση του Γ.Ν.Ρ. που οι ίδιοι δημιούργησαν, αφήνοντας χιλιάδες κατοίκους και επισκέπτες της ενδοχώρας ακάλυπτους, γεγονός που δικαίως ξεσήκωσε τους δημάρχους των περιφερειακών δήμων.
Αλήθεια, κύριε Υφυπουργέ, τι από όλα δεν είναι γνωστό στην κυβέρνηση;
Πώς η κυβέρνηση της ΝΔ έχει την ευθύνη για τη σημερινή κατάσταση, αφού πήρε το νήμα από τους προκατόχους της ΣΥΡΙΖΑ-ΠΑΣΟΚ, προχωρώντας περαιτέρω στην ιδιωτικοποίηση του ΕΣΥ; Άλλωστε φαίνεται ξεκάθαρα τώρα ότι είναι σε πλήρη σύμπλευση τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ με την κυβέρνηση της ΝΔ, προσπαθώντας να συγκαλύψουν το έγκλημα της δικής τους πολιτικής.
Μήπως ότι οι λύσεις – «μπαλώματα» που προτείνει κι εφαρμόζει, είναι οι αιτίες που έφτασαν τη δημόσια υγεία σε αυτή την κατάσταση;
Μήπως ότι επί της ουσίας με την είσοδο ιδιωτών στα Νοσοκομεία, προωθούνται επιπλέον πληρωμές των ασθενών και ταυτόχρονα δημιουργεί γιατρούς – επαίτες ώστε να αυξηθεί το εισόδημά τους επειδή οι μισθοί τους είναι καθηλωμένοι για πάνω από 10 χρόνια;
Όλα αυτά είναι γνωστά στα υπουργικά κλιμάκια που αναζητούν «βιώσιμες» προτάσεις για να αμβλύνουν τη λαϊκή δυσαρέσκεια και τις αγωνιστικές διαθέσεις που έχουν ξεσπάσει πανελλαδικά, στο νησί και το Ρέθυμνο.
Εδώ και τώρα να υλοποιήσουν τις προτάσεις των υγειονομικών, με διπλασιασμό των μισθών, άμεση στελέχωση με μόνιμο ιατρικό προσωπικό! Αυτές είναι οι μόνες ρεαλιστικές και εφικτές προτάσεις για το σήμερα!
Το ΚΚΕ δίνει τη μάχη για να μεταφέρει τα αιτήματα των υγειονομικών στη Βουλή, με τα μέλη και στελέχη του, τους Δημοτικούς, Περιφερειακούς Συμβούλους, τους βουλευτές και τους ευρωβουλευτές να είναι και πάλι στην πρώτη γραμμή του αγώνα για σύγχρονη αναβαθμισμένη αποκλειστικά δημόσια και δωρεάν υγεία!.
Καμία αναμονή!
Οργάνωση τώρα και πάλη για πλήρως στελεχωμένο νοσοκομείο και κέντρα υγείας. Η κυβέρνηση τώρα να ικανοποιήσει τα αιτήματα των μαχόμενων υγειονομικών και των Ρέθυμνιωτών που με τις παλλαϊκές συγκεντρώσεις τους και χιλιάδες υπογραφές τους διατρανώνουν τα τελευταία χρόνια
Με δήλωση του ο Δήμαρχος Αγίου Βασιλείου Γιάννης Ταταράκης ευχαρίστησε όσους συμμετείχαν στην αντιμετώπιση της χθεσινής πυρκαγιάς που σημειώθηκε στην περιοχή Φαράγγι Κοτσιφού.
Την πυροσβεστική υπηρεσία για Τον απαράμιλλο επαγγελματισμό και τις υπεράνθρωπες προσπάθειες, την Πολιτική Προστασία της Περιφέρειας Κρήτης για την συνδρομή, τον Τομέα Πολιτικής Προστασίας του Δήμου Αγίου Βασιλείου και τον αρμόδιο Αντιδήμαρχο Βαγγέλη Καπετανάκη, και βέβαια τους εθελοντές του Δήμου με 26 εθελοντικά οχήματα για την ολονύχτια μάχη με σκοπό να προστατέψουν τις ανθρώπινες ζωές και τις περιουσίες των δημοτών.
Επίσης, ο κ. Ταταράκης δεν παρέλειψε αν ευχαριστήσει του επιχειρηματίες οι οποίοι εθελοντικά φρόντισαν για την σίτιση των πυροσβεστών και συγκεκριμένα τους:
Alianthos Garden προσέφερε 10 μεγάλες πίτσες
SUPERMARKET AΦOI ΠEPIΣTEPAKH 100 ευρώ
SUPERMARKET XPIΣTOΔOYΛAKHΣ ΓIΩPΓOΣ ΣYN KA 100 ευρώ
Μεγάλη ήταν η ευλογία και η ιερή συγκίνηση που έζησαν, οι κάτοικοι των Μελάμπων, αλλά και οι πολυπληθείς προσκυνητές από όλη την Κρήτη, οι οποίοι βρέθηκαν τηνΚυριακή 28 Ιουλίου στις Μέλαμπες, που έλαβε χώρα το ιστορικό γεγονός της ανακομιδής, ή ακριβέστερα τηςεπιστροφής των Αγίων Τεσσάρων Μαρτύρων – όπως χαρακτηρίστηκε από όλους –μέσω της ανακομιδής των Τιμίων Καρών τους στο γενέθλιο τόπο τους.
Στις 7.30 το πρωΐ ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ. Πρόδρομος συνοδευόμενος από τους Ιερείς του Ιερού Ναού των Αγίων στο Ρέθυμνο, π. Νικόλαο Νικηφόρο και π. Σωκράτη Ξενικάκη, τον Πανοσιολογιώτατο π. Θεολόγο της Ιεράς Μονής Αρκαδίου, συνοδεία πολλών Ρεθεμνιωτών ευλαβών προσκυνητών μετέφεραν στις Μέλαμπες με πολλή κατάνυξη και εμφανή περισυλλογή τις Τίμιες Κάρες των Αγίων Τεσσάρων Μαρτύρων καθώς και απότμημα Ιερών Λειψάνων τους.
Τα εν λόγω Ιστορικά Αγιάσματα υποδέχτηκαν με ιδιαίτερη ευλάβεια ο Πρωτοσύγκελος της Ιεράς Μητροπόλεως, Αρχιμανδρίτης π. Αθανάσιος Καραχάλιος,εκπροσωπώντας τον επιχώριο Μητροπολίτη Σεβασμιώτατο Λάμπης Συβρίτου και Σφακίων κ. Ειρηναίο, ο Εφημέριος της Ενορίας π. Ευάγγελος Τσουρδαλάκης, πολλοί Ιερείς της Λάμπης, και σύσσωμοι οι κάτοικοι των Μελάμπων, τοποθετώντας τις Ιερές Λειψανοθήκες και την Εφέστια Ιερή Εικόνα των Αγίων στο ευπρεπισμένο κέντρο του Ναού, καθώς οι ψάλτες έψαλλαν το απολυτίκιο τους «Της Κρήτης γεννήματα Μελάμπων θρέμματα…».
Ακολούθησε Πανηγυρική Αρχιερατική Θεία Λειτουργία, προεξάρχοντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Ρεθύμνης, με τη συμμετοχή Αρχών του Νομού, των Μελαμπιανών και πιστών από ολόκληρη την Κρήτη.
Στο τέλος της Θείας Λειτουργίας οι προσφωνήσεις των ομιλητών απέδωσαν και εξήραν γλαφυρά – καθώς άρμοζε στο εξέχον αυτό γεγονός – την ιστορική σημασία και το πνευματικό βάθος των τελουμένων, της μετά από 200 χρόνια επανόδου των Αγίων Τεσσάρων Μαρτύρων στοντόπο από τον οποίο πορεύτηκαν τον Ιούλιο του 1824 ως απλοί γενναιόφρονες άνθρωποι, και επιστρέφουν τον Ιούλιο του 2024 ως Αθλοφόροι Άγιοι Μάρτυρες της Εκκλησίας μας και ήρωες του Έθνους μας.
Θερμά ήταν τα λόγια του Πρωτοσυγκέλλου της Ι Μητροπόλεως Λάμπης π. Αθανασίου , που μετέφερε τις ευχές και τις ευλογίες του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Λάμπης, και χαρακτήρισε την ημέρα αυτή της επιστροφής των Αγίων στο χωριό τους ως «Πάσχα για τις Μέλαμπες»αφού οι Τέσσερεις Μάρτυρες μαρτύρησαν για την πίστη τους στο Χριστό, δηλαδή την του Χριστού Ανάσταση.
Στη συνέχεια το λόγο πήρε ο Εφημέριος της Ενορίας Μελάμπων π. Ευάγγελος Τσουρδαλάκης, ο οποίος καλωσορίζοντας τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη, τους Ιερείς, και όλους τους προσκυνητές, εξέφρασε την Ιερή προσωπική του συγκίνηση αλλά και όλων των Μελαμπιανών και Αγιοβασιλιωτών, που αξιώθηκαν να ζήσουν τη μεγάλη ημέρα της επιστροφής των σπουδαίωνΑθλοφόρων στην γενέτειρα τους.
Και συμπλήρωσε:
«Οι Άγιοι Τέσσερεις Μάρτυρες για κάθε Ρεθεμνιώτη και κάθε Κρητικό είναι οι Άγιοι που έχουν εγγραφεί πλάϊστα ονόματα των Μεγάλων Αγίων της Εκκλησίας της Κρήτης. Και έχουν γραφεί ως ήρωες της Πίστης , αλλά και της Πατρίδας, η δε σαλβαρωμένη εικόνα τους, παραπέμπει στον τόπο που μας γέννησε, στις παραδόσεις μας στον πολιτισμό μας, στα όσια και στα ιερά μας».
«Εξαιρέτως όμως για τους κατοίκους των Μελάμπων,είναι τα Ιερά Πρόσωπα, που τα αισθανόμαστε αδέλφια μας, συγχωριανούς μας , που θέλουμε να μας συνοδεύουν όπου κι αν πάμε, ακόμη και στο άλλο άκρο της γης, για να δέχονται και να απαντούν στις προσευχές μας. Είναι οι Αγιομαρτυρικές μορφές που με τη ζωή και το μαρτύριο τους μας δίδαξαν τις χριστιανικές αξίες, δηλαδή το να αγωνιζόμαστε, να αγαπούμε, να ελπίζουμε, να δημιουργούμε έργα προόδου κατά Χριστόν».
Και κατέληξε:
«Ευχαριστούμε τους ορατά συνεργούς μας Αγίους Τέσσερεις Μάρτυρας για τη μεγάλη κληρονομιά : Να είμαστε οι φυσικοί και πνευματικοί απόγονοι τους, να ζούμε στον τόπο που εκείνοι αγίασαν, και επί πλέον, μας έδωσαν την δυνατότητα να βλέπουμε ζωντανή την παρουσία τους, σε πολλές στιγμές της ζωής μας, ως είναι και η σημερινή εορταστική σύναξη, η γεμάτη κατάνυξη και δέος»….
«Αναμφίβολα η σημερινή ευλογία θα δυναμώσει περισσότερο τη σχέση μας με το Θεό, με την εκκλησία, μα κυρίως με τους Αγίους Τέσσερεις Μάρτυρες. Επί πλέον θα ενώσει έτι περισσότερο τον γενέθλιο τόπο τις Μέλαμπες με τον τόπο του Μαρτυρίου τους, την πόλη του Ρεθύμνου, και τον τόπο της ταφής των τα Περιβόλια».
Και έκλεισε με τους στίχους του αλησμόνητου Μελαμπιανού στιχουργού, μακαριστού Νικολάου Μαργαρίτη ο οποίος σε μια ανάλογη προς τη σημερινή σύναξη έλεγε:
«Ως λάμπει ο ήλιος λάμπουνε Μέλαμπες και Μαρτύροι
Κι’ ακριβοχαιρετούσι ντο τούτο το πανηγύρι.
Ω Μάρτυρες της Πίστης μας φίλοι μας μπιστεμένοι τιμούμε τη θυσία σας την ακριβαγιασμένη.
Άγιοι Τέσσερεις Μάρτυρες και Άγιοι του κόσμου δώστε μέρες καλλίτερες στο πέρασμα του χρόνου».
Στη συνέχεια το λόγο πήρε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ρεθύμνης εκφράζοντας πρωτίστως την αγάπη, το σεβασμό και την ευγνωμοσύνη του προς τον Σεβασμιώτατο Λάμπης Συβρίτου και Σφακίων, «γιατί από την πρώτη στιγμή αγκάλιασε με όλη του την καρδιά και υποστήριξε με όλες του δυνάμεις και τις προσευχές του, την ιδέα μετακομιδής των Τιμίων Καρών των Αγίων στη γενέτειρα τους και τον παρακαλώ να μην παύσει να προσεύχεται όπως πάντα στο Θεό και να παρακαλεί για όλους μας τους Αγ. Τέσσερεις Μάρτυρες». Τους Μάρτυρες τους οποίους και χαρακτήρισε «Οικουμενικούς, καθώς τα Άγια Λείψανα τους έχουν πάει στα πέρατα του κόσμου, τόσο με την τοποθέτηση τους στις Άγιες Τράπεζες, των ανά τον κόσμο εγκαινιαζομένων Ορθόδοξων Ι. Ναών, όσο και με την αναμετακομιδή των Τιμίων Καρών τους, που για πρώτη φορά στην ιστορία τους πραγματοποιείται στα πέρατα της Κρήτης, από Χανιά μέχρι και Σητεία.
Αναντίρρητα από όλες αυτές τις παραπάνω εξόδους , η πιο πολύτιμη και σπουδαία έξοδος των Αγίων από το Ναό τους στο Ρέθυμνο είναι η σημερινή έξοδος γιατί οι Άγιοι επιστρέφουν στον τόπο τους, στους δρόμους και τα σοκάκια που περπάτησαν κι’αυτό δεν αντικαθίσταται με κανένα άλλο τόπο. Γι’ αυτό βρεθήκαμε σήμερα εδώ για να προσκυνήσουμε τον τόπο που γέννησε Αγίους και ήρωες και εμπνέουν μάλιστα αυτή τη χρονιά όλα τα παιδιά του τόπου μας, τα οποία με τις σχολικές εργασίες τους έβαλαν τους Αγίους μας στα σκολιά τους, γι’αυτό και ιδιαιτέρως ευχαριστώ τόσο τα παιδιά όσο και τους εκπαιδευτικούς τους, καθώς και Δ/ντές της Α/θμιαςκαι Β/θμιας Εκπ/σης».
Τις ομιλίες διαδέχτηκαν οι ανταλλαγές συμβολικών δώρων, αναμνηστικά του ιστορικού γεγονότος. Από μέρους της Ενορίας ο Εφημέριος Μελάμπων πρόσφερε μια ασημένια Ιερή Εικόνα των Αγίων στον ΣεβασμιώτατοΡεθύμνης και Αυλοποτάμου κ. Πρόδρομο , ένα Σταυρό Ευλογίας στους Ιερείς του Ιερού Ναού των Αγίων, που κρατούν άσβηστο το καντήλι των Αγίων στον Ιερό Ναό τους στο Ρέθυμνο , και άλλη Ιερή Εικόνα των Αγίων με κρητική ενδυμασία, αντίδωρον προς την Ιερά Μονή Αρκαδίου, για την μοναδική ευλογία παραχώρησης τμήματος από τα φυλασσόμενα στην Ιερά Μονή τελευταία Λείψανα των Αγίων Τεσσάρων Μαρτύρων.
Ο Σεβασμιώτατος Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου μαζί με την Ιερή Λειψανοθήκη που περιείχε το απότμημα του Ιερού Λειψάνου των Αγίων Τεσσάρων Μαρτύρων παρέδωσε στην Ενορία Μελάμπων, μια από τις 20 – όπως είπε -επετειακές Ιερές Εικόνες των Αγίων, που είναι αγιογραφημένη πάνω σε οβάλ ξύλο, προερχόμενο από κορμό δένδρου της περιοχής, για να τοποθετηθεί στο Ιερό Βήμα του Ναού των Αγίων της γενέτειρας τους. Οι Ιερείς του Ναού των Αγίων του Ρεθύμνου τέλος πρόσφεραν στον Εφημέριο των Μελάμπων π. Ευάγγελο ένα Ιερό επιγονάτιο με τους Αγίους Τέσσερεις Μάρτυρες.
Μετά την ανταλλαγή των αναμνηστικών δώρων της ημέρας ακολούθησε Ιερή Λιτανεία πέριξ του Ναού και έγινε η απόλυσις της Θείας Λειτουργία για να ακολουθήσει μικρή μουσική εκδήλωση με ένα τραγούδιτων Αγίων, σε στίχους του μακαριστού Νίκο Μαργαρίτη.Η εκδήλωση στο Ναό έκλεισε με ένα χορό των βρακοφόρων μελών του Λαογραφικού Ομίλου Χρήστου Τζανιδάκη. Ακολούθησε η μετάβαση όλου του εκκλησιάσματος δια της «Στράτας των Αγίων Τεσσάρων Μαρτύρων» -όπως για πρώτη φορά ονομάστηκε η νέα διαδρομή από τον Ιερό Ναό μέχρι την αίθουσα του Πολιτιστικού Συλλόγου- όπου και προσφέρθηκε σε όλους εορταστική φιλοξενία, που είχαν ετοιμάσει η Ενορία καιοι φορείς του χωριού, με τη βοήθεια ανδρών, γυναικών και νέων του χωριού.
Η φιλοξενία έκλεισε με τις ευχαριστίες του Εφημερίου π. Ευαγγέλου Τσουρδαλάκη προς τον Άγιο Ρεθύμνης, κ. Πρόδρομο, την Αντιπεριφερειάρχη κ.Λιονή, τον Δήμαρχο Αγ. Βασιλείου κ. Γιάννη Ταταράκη, τους εκπροσώπους των κρατικών και δημοτικών Υπηρεσιών και προς όλους τους προσκυνητές και με την ευχή «Οι Άγιοι να είναι βοήθεια όλων».
Η ιστορική ημέρα έκλεισε με τον Εσπερινό και την Ιερή Παράκληση των Αγίων, στην Πάνω Ρούγα, εκεί όπου κατά την παράδοση υπήρχε το σπίτι του Μάρτυρα Γεωργίου, μέρος του οποίου, έχει αναπλαστεί σε Ιερό Παρεκκλήσιο των Αγίων – όπου και μεταφέρθηκαν οι Τίμιες Κάρες των Μαρτύρων – και το άλλο σε Κειμηλιαρχείο της Ενορίας Μελάμπων.
Τέλος μετά την απόλυση της Ιερής Παράκλησης και αφού όλο το εκκλησίασμα ασπάστηκε για άλλη μια φορά τις Τίμιες Κάρες των Αγίων, αποχαιρετώντας όλοι Ιερείς και προσκυνητές τον γενέθλιο τόπο των Μαρτύρων και ευχαριστώντας τους για την ευλογία που τους παρείχαν,εύχονταν να αξιωθούν και πάλι σε ένα άλλο νέο προσκύνημα στο γενέθλιο τόπο των Αγίων Τεσσάρων Αθλοφόρων Μαρτύρων.
Η γενέθλια Ενορία εύχεται όπως: Οι Τέσσερεις Άγιοι Μάρτυρες είναι βοήθεια, επιστηριγμός και πηγή έμπνευσης για καθένα που επικαλείται το Άγιο Όνομα Τους.
Το πρόγραμμα χοροστασίων του Μητροπολίτου Ρεθύμνης & Αυλοποτάμου κ. Προδρόμου κατά τους εσπερινούς και τις παρακλήσεις του Δεκαπενταύγουστου έτους 2024
***
Πέμπτη 1 Αυγούστου 2024
6:30 μ.μ.: Ο Εσπερινός και ο Μικρός Παρακλητικός Κανόνας στην Υπεραγία Θεοτόκο, στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Εισοδίων της Θεοτόκου πόλεως Ρεθύμνης.
Παρασκευή 2 Αυγούστου 2024
7:30 μ.μ.: Ο Εσπερινός και ο Μέγας Παρακλητικός Κανόνας στην Υπεραγία Θεοτόκο, στον Ιερό Ναό Παναγίας Λατζιμά.
Σάββατο 3 Αυγούστου 2024
7:00 μ.μ.: Ο Μέγας Αρχιερατικός Εσπερινός των Εγκαινίων, στο Ιερό Παρεκκλήσιο Αγίου Κοσμά του Αιτωλού της Ιεράς Μονής Αγίας Αναστασίας της Ρωμαίας Ρεθύμνης.
Κυριακή 4 Αυγούστου 2024
7:00 μ.μ.: Ο Εσπερινός και ο Μέγας Παρακλητικός Κανόνας στον Ιερό Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου Αρμένων.
***
Την 5η και 6η Αυγούστου 2024, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ. Πρόδρομος θα μετάσχει στην Ιερά Πανήγυρι της Ιεράς Μονής Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Δρυοβούνου Κοζάνης, κατόπιν προσκλήσεως του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Σισανίου και Σιατίστης κ. Αθανασίου.
***
Τετάρτη 7 Αυγούστου 2024
7:30 μ.μ.: Ο Μέγας Αρχιερατικός Εσπερινός επί τη Εορτή του Αγίου Μύρωνος, Επισκόπου Κρήτης, στον Ιερό Ναό Αγίας Βαρβάρας Γουλεδιανών.
Πέμπτη 8 Αυγούστου 2024
7:00 μ.μ.: Ο Εσπερινός και ο Μέγας Παρακλητικός Κανόνας στην Υπεραγία Θεοτόκο, στον Ιερό Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου Καρωτής.
Παρασκευή 9 Αυγούστου 2024
7:00 μ.μ.: Ο Εσπερινός και ο Μικρός Παρακλητικός Κανόνας στην Υπεραγία Θεοτόκο, στον Ιερό Ναό Αγίων Τεσσάρων Μαρτύρων πόλεως Ρεθύμνης.
Σάββατο 10 Αυγούστου 2024
7:00 μ.μ.: Ο Μέγας Αρχιερατικός Εσπερινός, στον Ιερό Ναό Αγίου Παντελεήμονος Επισκοπείου.
Κυριακή 11 Αυγούστου 2024
7:00 μ.μ.: Ο Μέγας Αρχιερατικός Εσπερινός, στον πανηγυρίζοντα Ιερό Ναό Αγίων Φωτίου και Ανικήτου Αγιάς.
Δευτέρα 12 Αυγούστου 2024
7:00 μ.μ.: Ο Εσπερινός και ο Μικρός Παρακλητικός Κανόνας στην Υπεραγία Θεοτόκο, στον Ιερό Ναό Αγίου Παντελεήμονος Χρωμοναστηρίου.
Τρίτη 13 Αυγούστου 2024
6.00 μ.μ.: Κάθοδος Ιεράς Εικόνος της Παναγίας από την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Ατάλης-Μπαλή στο Ιερό Προσκύνημα Παναγίας Χαρακιανής Μυλοποτάμου, όπου θα τελεσθεί ο (τελευταίος) Μέγας Παρακλητικός Κανόνας στην Υπεραγία Θεοτόκο.
Τετάρτη 14 Αυγούστου 2024
7.00 μ.μ.: Μέγας Αρχιερατικός Πανηγυρικός Εσπερινός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, στο Ιερό Προσκύνημα Παναγίας Χαρακιανής Μυλοποτάμου.
Η εφορευτική επιτροπή του Συνδικάτου Οικοδόμων & συναφών επαγγελμάτων, λόγω της μεγάλης προσέλευσης των συναδέλφων στις εκλογές αποφάσισε τη παράταση των αρχαιρεσιών του Συνδικάτου για άλλη μια μέρα , τη Παρασκευή 2 Αυγούστου 2024 και ώρες 17.00 έως 21.00 ώστε ακόμη περισσότερα μέλη του Συνδικάτου να μπορέσουν να προσέλθουν στις εκλογές.
Ο πρόεδρος της εφορευτικής Χαριτάκης Στυλιανός
Τα μέλη Νταμπασάς Αλέξανδρος – Λουκάκης Ελευθέριος
(Συλλογή από μαντινάδες που δημοσιεύτηκαν στον τύπο της Κρήτης πριν το 1940.
Τις υπογράφουν με ονοματεπώνυμο, όνομα, επώνυμο ή και ψευδώνυμο διάφοροι μαντιναδολόγοι.
Δεν γνωρίζω αν είναι δικές τους δημιουργίες ή είναι μεταφορείς ποίησης παλαιότερων δημιουργών.
Με την Συλλογή αυτή παίρνουμε μια γεύση από την ποίηση ανωνύμων ποιητών, από τους οποίους πήραν τις βάσεις για τις δημιουργίες τους σημερινοί συνεχιστές.
Παρατηρούμε πως υπάρχει αυθορμητισμός στην έκφραση αλλά και στη γλώσσα χωρίς κάποια επιτηδευμένη τεχνική. Αυτή που δυστυχώς χρησιμοποιούν ορισμένοι μαντιναδολόγοι, νέοι και παλαιοί, μπουκώνοντας τις μαντινάδες με λέξεις του ιδιώματος.)
ΕΙΡΗΝΗ 193
Μάζωνε συ τα γιασεμιά κ’ εγώ τα μπελονιάζω[1],
πούλησε τη αγάπη σου και εγώ την αγοράζω.
Η αγάπη σου έγινε δεντρί και μου κλείσε το δρόμο
και δεν μ΄ αφήνει να διαβώ, να πάω σ’ άλλον κόσμο.
Σύρε μαχαίρι βάραμε, σύρε σπαθί και δος μου,
μα στη καρδιά μη μου βαρείς, γιατί είσαι μέσα φως μου.
ΕΛΛ. Χ. 1930
Καρδιά γιατί μαράθηκες, πριν έρθει ο καιρός σου
κ’ έπεσαν και τα φύλα σου, μαζί με τον ανθό σου.
Αυτό το αχ όταν το πω, τα μέλη μου πονούνε
κι ένα πρωί στην κλίνη μου, νεκρά θε να με βρούνε.
Τύχη γιατί με δίκασες, χωρίς για να σου φταίω,
άραγε θα γελάσω πιά ή πάντα θα κλαίω.
ΕΠΙΣΚΟΠΗ Σ.Σ 1930
Σαν θες να παίζεις μαχαιριές, καλά να τις ξαμώνεις[2],
να σκοτώνεις τσι καρδιές κι όχι να τσι λαβώνεις.
Δράμι και δράμι τη ζωή, σκύλα μου τη ζορίζεις,
μια και καλή με σκότωσε, να μη με βασανίζεις.
Να με χτικιάσεις πολεμάς κι όλο για αυτό πασχίζεις,
Ο Κάιρι Ίρβινγκ βρίσκεται στα Χανιά για διακοπές και παραδίδει μαθήματα μπάσκετ στην άμμο σε μικρούς θαυμαστές του.
Μπορεί ο Ίρβινγκ να βρίσκεται σε περίοδο διακοπών και χαλάρωσης πριν από την έναρξη της προετοιμασίας και του πρωταθλήματος του NBA, παρόλα αυτά φαίνεται πως δεν μπορεί να μείνει για πολύ καιρό μακριά από το μπάσκετ.
Συγκεκριμένα ο σταρ των Ντάλας Μάβερικς, ο οποίος απολαμβάνει τις διακοπές του στην Κρήτη και πιο συγκεκριμένα στα Χανιά, εμφανίζεται σε βίντεο να δείχνει σε θαυμαστές του μερικές από τις κινήσεις που χρησιμοποιεί ο ίδιος και όχι μόνο, μαθαίνοντας τους έτσι τα «μυστικά» του αθλήματος, εκεί που «σκάει» το κύμα.
Είναι μια εμπειρία η οποία θα μείνει αξέχαστη τόσο στα παιδιά που όπως φαίνεται στο βίντεο που κυκλοφορεί στα Social Media τον περικύκλωσαν μόλις τον είδαν όσο και στους υπόλοιπους λουόμενους.
Κατασχεθήκαν συνολικά είκοσι (20) δενδρύλλια κάνναβηςκαι ένα κυνηγετικό όπλο
Στο πλαίσιο συντονισμένων ενεργειών και δράσεων της Διεύθυνσης Αστυνομίας Ρεθύμνης καθώς και εφαρμογής ειδικού σχεδίου για την καταπολέμηση της καλλιέργειας δενδρυλλίων κάνναβης, σήμερα (01.08.2024) πρωινές ώρες οργανώθηκε και πραγματοποιήθηκε συντονισμένη αστυνομική επιχείρηση από αστυνομικούς του Τμήματος Δίωξης Ναρκωτικών της Υποδιεύθυνσης Ασφάλειας Ρεθύμνης με την συμμετοχή αστυνομικών δυνάμεων από διάφορες υπηρεσίες της ΓΕ.Π.Α.Δ. Κρήτης και με την συνδρομή του Τμήματος Ειδικής Κατασταλτικής Αντιτρομοκρατικής Μονάδας Κρήτης στα Λιβάδια του Δήμου Μυλοποτάμου.
Κατά την διάρκεια της επιχείρησης πραγματοποιήθηκαν έρευνες σε οικίες, κατά τις οποίες εντοπίστηκαν και κατασχέθηκαν είκοσι (20) δενδρύλλια κάνναβης, ύψους έως 2 μέτρων και ένα (1) κυνηγετικό όπλο για το οποίο δεν είχε εκδοθεί σχετική άδεια.
Συνελήφθησαν δύο (2) ημεδαποί κατηγορούμενοι για παραβάσεις του Νόμου περί Ναρκωτικών ουσιών και του Νόμου Περί όπλων.
Η προανάκριση διενεργείται από το Τμήμα Δίωξης Ναρκωτικών της Υποδιεύθυνσης Ασφάλειας Ρεθύμνης.
Ο Μάνος Παπαδάκης, γιορτάζει τα 30 του χρόνια στη Γύρα, με μια σειρά από συναυλίες με την στήριξη της Περιφέρειας Κρήτης. Με το διάσημο πλέον βανάκι του φορτώνει τραγούδια και ενισχυτές και οργώνει την Κρήτη.
Τραγούδια από τις μέχρι τώρα συνεργασίες του με γνωστούς συνθέτες και τραγουδοποιούς, καθώς και παλαιότερα αλλά και νέα τραγούδια από τον επερχόμενο δίσκο του, με την πολύτιμη μουσική συντροφιά των εξαιρετικών μουσικών που τον πλαισιώνουν.
Υπεγράφη η σύμβαση από τον Δήμαρχο Αμαρίου Παντελή Μουρτζανό
Στην υπογραφή της σύμβασης της πράξης με τίτλο «Κατασκευή νέας παιδικής χαράς στον οικισμό Θρόνος Δήμου Αμαρίου», προχώρησε τις προηγούμενες μέρες ο Δήμαρχος Αμαρίου κ. Παντελής Μουρτζανός.
Η κατασκευή της νέας παιδικής χαράς, συνολικού προϋπολογισμού 70.250 €,έχει ενταχθεί και χρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα του Πράσινου Ταμείου «Δράσεις Περιβαλλοντικού Ισοζυγίου» του Υπουργείου Περιβάλλοντος & Ενέργειας Πράσινο Ταμείο Ν.Π.Δ.Δ. με ποσό χρηματοδότησης 28.284 €. Το υπόλοιπο ποσό, χρηματοδοτείται από το Υπουργείο Εσωτερικών «Επιχορήγηση Φιλόδημου ΙΙ» με το ποσό των 36.103 € και από ίδιους πόρους του Δήμου Αμαρίου με το ποσό 4.983 €.
Συγκεκριμένα, το έργο αφορά την κατασκευή μιας σύγχρονης παιδικής χαράς στο βόρειο τμήμα του αύλειου χώρου του ανενεργού Δημοτικού Σχολείου του οικισμού Θρόνος. Σε ένα χώρο που διαμορφώνεται, παράλληλα, για να φιλοξενήσει τον πρώτο Παιδικό Σταθμό στο Δήμο Αμαρίου. Η παιδική χαρά θα κατασκευαστεί σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα ασφαλείας και θα περιλαμβάνει σύγχρονο εξοπλισμό που προάγει τη φυσική άσκηση, την κοινωνική αλληλεπίδραση και την ανάπτυξη απαραίτητων δεξιοτήτων για τα παιδιά.
Ο Δήμαρχος Αμαρίου, κ. Παντελής Μουρτζανός, δήλωσε σχετικά: «Η ολοκλήρωση της νέας παιδικής χαράς στον οικισμό Θρόνος αναμένεται να προσφέρει ένα ασφαλές και δημιουργικό περιβάλλον για τα παιδιά της περιοχής. Από το 2018 μέχρι σήμερα, έχουμε κατασκευάσει 13 νέες, σύγχρονες παιδικές χαρές και συνεχίζουμε με την ίδια δέσμευση και αφοσίωση να βελτιώνουμε την καθημερινότητα των μικρών μας φίλων και των οικογενειών τους».
Ομιλία (το πλήρες κείμενο) στις 20.7.24 στους Αποστόλους Αμαρίου, στα πλαίσια των πολιτιστικών εκδηλώσεων 2024 του Δήμου Αμαρίου (Ρεθύμνης), αφιερωμένων στον παραδοσιακό γάμο.
Εισαγωγή: ο γάμος ως κοινωνική και θρησκευτική υπόθεση
Ο γάμος, σε όλους τους λαούς και σε όλες τις εποχές (πλην της εποχής μας) εθεωρείτο πολύ σοβαρή κοινωνική υπόθεση, διότι δημιουργεί το θεσμό της οικογένειας, που είναι (η οικογένεια και όχι το άτομο) το κύτταρο κάθε κοινωνίας, πλην των σημερινών δυτικών κοινωνιών.
Ο θεσμός της οικογένειας θεωρήθηκε πάντα ο πιο σημαντικός, για τρεις λόγους: 1), διότι παρέχει στους ανθρώπους τους φυσικούς συμμάχους τους, που είναι οι συγγενείς τους, όσο μακρινοί κι αν είναι (τους διπλασιάζει μάλιστα, με την ένωση δύο οικογενειών), 2) διότι δημιουργεί απογόνους, άρα διαιωνίζεται η ύπαρξη της κοινωνίας κατά μία ακόμη γενιά και 3) διότι, όταν λειτουργεί σωστά (ανάλογα πώς εννοεί κάθε κοινωνία το «σωστά»), είναι το καλύτερο περιβάλλον για να μεγαλώσουν τα παιδιά, να αναπτυχθούν ψυχοσωματικά και να τους μεταδοθούν οι αξίες κάθε κοινωνίας – που διαφέρουν από κοινωνία σε κοινωνία – τόσο οι ηθικές αξίες, όσο και οι κοινωνικές, οι αισθητικές, αλλά και οι θρησκευτικές αξίες της (που είναι κι αυτές κοινωνικές).
Όμως ο γάμος είναι και θρησκευτική υπόθεση. Σε κάθε κοινωνία (όλες οι κοινωνίες – πλην ολίγων νεώτερων και της σύγχρονης κοινωνίας – ιστορικά είναι θρησκευόμενες) οι ιερείς ευλογούν το γάμο, για να τον ευλογεί ο Θεός ή οι θεοί ή «τα πνεύματα» (ανάλογα σε κάθε θρησκεία).
Στο χριστιανισμό αλλάζει αρκετά αυτό το θέμα. Ο γάμος είναι υπόθεση της Εκκλησίας και σ’ αυτόν ενώνονται οι δύο (ο άντρας και η γυναίκα) «εις σάρκα μίαν», γιατί σκοπό έχει να καλλιεργήσουν οι άνθρωποι στην καρδιά τους τις αρετές που δίδαξε ο Χριστός: να γίνουν ταπεινοί, να μάθουν να αγαπούν, να συγχωρούν, να υποχωρούν, να μην επιδιώκουν οπωσδήποτε το θέλημά τους και να θυσιάζονται, και έτσι να γίνουν άγιοι. Να καλλιεργήσουν αυτές τις αρετές στη συμπεριφορά τόσο του ενός συζύγου προς τον άλλο, όσο και προς τα παιδιά που πιθανόν ο Θεός να τους χαρίσει (αλλά που χριστιανικά δεν είναι ο πρώτιστος σκοπός του γάμου – ενώ στην κοινωνία εθεωρείτο ο πρώτιστος σκοπός του).
Η αυθεντική χριστιανική οπτική του γάμου είναι σε μεγάλο βαθμό αντίθετη με την κοινωνική οπτική, ακόμη και σε θρησκευόμενες χριστιανικές κοινωνίες – γιατί η αγιότητα, με τις μεγάλες θυσίες που χρειάζεται, την υπεράνθρωπη ταπεινότητα, την πανανθρώπινη αγάπη της και την αδιαφορία (ή μάλλον αποστροφή της) για τα υλικά αγαθά και το κοινωνικό γόητρο, είναι ακατανόητη και φαίνεται καθαρή τρέλα για τους περισσότερους ανθρώπους (και τους «πιστούς»). Και δεν συμβαδίζει με τη φύση (υπερβαίνει τη φύση). Γιατί η φύση (που είναι σκληρή και τυφλή) σου λέει ν’ αγαπάς τα παιδιά σου, να μισείς τους εχθρούς τους και να αγνοείς τις ανάγκες των υπόλοιπων ανθρώπων μπροστά στις ανάγκες των παιδιών σου. Όταν λοιπόν ο Χριστός σου λέει ν’ αγαπάς όλους τους ανθρώπους το ίδιο, ότι όλοι οι άνθρωποι είναι αδελφοί σου (δηλ. οικογένειά σου) και να συγχωρείς τους εχθρούς σου, αυτό αποτελεί σκάνδαλο ακόμη και για τον μέσο πιστό χριστιανό, ο οποίος ζητάει από το Θεό να έχει καλά τα κοπέλια του και εύχεται «μόνο υγεία», και όχι τον παράδεισο.
Πάμε τώρα στα τραγούδια του γάμου, που είναι και το θέμα μας.
Τα περισσότερα που θα πούμε είναι από το βιβλίο Ο γάμος εν Κρήτη – Ήθη και έθιμα Κρητών, του πατέρα της κρητικής λαογραφίας Παύλου Βλαστού από το Βυζάρι Αμαρίου, βιβλίο που εκδόθηκε το 1893. Είναι λοιπόν του 19ου αιώνα, κάποια και αιώνες παλιότερα, αν και ζούσαν ακόμη μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνα, τη γενιά τω γονέω μας. Ο Θεός να τον αναπαύσει, και όλους τους αθρώπους που θα μνημονεύσομε σήμερο, επώνυμα ή ανώνυμα, επειδή μπορεί να μην ξέρομε και το όνομά τους.
Το πρότυπο της καλής συζύγου
Ξεκινάμε με τα τραγούδια που δε λέγονταν στο γάμο, αλλά γενικά όταν τραγουδούσαν οι αθρώποι, και περνάνε από γενιά σε γενιά το πρότυπο της καλής συζύγου – κυρίως αυτής. Η γυναίκα από μικρή, στις παραδοσιακές κοινωνίες, εκπαιδεύεται για σύζυγος (ρόλος που περιλαμβάνει και τη μητρότητα), ενώ ο άντρας εκπαιδεύεται για νοικοκύρης, δουλευταράς και πολεμιστής. Αυτά (προπαντός τα δύο πρώτα) δεν είναι άσχετα με το ρόλο του ως τροφοδότη της οικογένειάς του (αυτή είναι η αποστολή του), ενώ και το τρίτο (ο πολεμιστής) δεν είναι άσχετο με την αποστολή του να προστατεύει την οικογένειά του.
Βέβαια παροιμίες με μορφή μαντινάδας περνάνε και στα παλικάρια το μήνυμα ότι χρέος έχουν να παντρευτούν και ότι ο παντρεμένος περνά (υποτίθεται) πολύ καλύτερα από τον απάντρευτο:
Του παντρεμένου δόσ’ φιλί, τ’ απάντρευτου μια μ-πέτρα,
την κεφαλή ντου να χτυπά ώστε να βρει γυναίκα.
Ο παντρεμένος κάθ’ αργά θέτει με την κοκόνα
κι απάντρευτος εις τ’ άχερα με την τσουλοσεντόνα.
Ποιο είναι το πρότυπο της καλής συζύγου που εκφράζεται στα τραγούδια αυτού του είδους; Η προκομμένη γυναίκα, που, όσο είναι κοπελιά ακόμη (δηλαδή ελεύθερη, ανύπαντρη), εργάζεται ακούραστα για να δημιουργήσει την προίκα της, δηλαδή τον υφασμάτινο εξοπλισμό του μελλοντικού σπιθιού της.
Λέει ένα τραγούδι (Βλαστός, σελ. 29):
– Μάνα, παραπονούμαι σου, γιατί δε με παντρεύγεις.
– Υγιέ μου, ποιαν αμπόλιασες; Κι εγώ θα σου την πάρω.
– Πάρε μου, μάνα, την ξαθή, μάνα, τη μαυρομάτα,
μάνα, τη γαϊτανόφρυδη, την ψιλομαθημένη,
απού ’ν’ από ψηλή γενιά, περίσσια ζηλεμένη.
Απού ’δα οψές στον ποταμό, απού ’δα οψές στη βρύση
κι εφέγγαν τα δαχτύλια τζη από τα δαχτυλίδια .
(Εδώ φαίνεται να προβάλλεται και ένα πρότυπο πλούσιας και αριστοκρατικής νύφης. Λέει όμως μετά:)
Διάζεται, φαίνει μοναχή και μοναχή ξυφαίνει (δεν έχει δηλαδή υπηρέτριες),
σεντόνια μεταξόφαντα και χασιλαμαδένια
και πατανίες ξομπλιαστές, κιλίμια ζαβιδάτα,
και φαίνει περδικόπανα, ρασέ παχιοχνουδάτη.
Ορίστε και ένα τραγούδι από τη Γορτυνία Πελοποννήσου (όλος ο ελληνικός πολιτισμός έχει κοινή βάση, που σε μεγάλο βαθμό είναι και πανανθρώπινη), από το άρθρο «Η υφαντική τέχνη στην Κοκκινοράχη» της κυρίας Μαρίνας Διαμαντοπούλου-Τρουπή, η οποία το τραγουδεί κιόλας σε ηχογράφηση στο διαδίκτυο:
Τι τ’ αναριοπλέκεις τα μαλλιά, Ρινούλα, Κατερινούλα, Ρίνα και Κατερίνα, τα κάνεις δυο πλεξίδες, και μπαιζοβγαίνεις και τηράς, τηράς τα παλικάρια; Τα παλικάρια τα καλά παίρνουν καλές γυναίκες, να ξέρουν ρόκα κι αργαλειό, να ξέρουν να κεντούνε. Το κέντισμα είναι γλέντισμα κι η ρόκα είναι σιριάνι (δηλ. διασκέδαση) κι ο βουλιαγμένος ο αργαλειός (δηλ. ο καταραμένος ο αργαλειός) είναι σκλαβιά μεγάλη.
Αυτό πιθανόν ήταν τραγούδι του αργαλειού, δηλαδή το τραγουδούσαν ενώ ύφαιναν. Γράφει η αρθρογράφος:
«Τα νεαρά κορίτσια ύφαιναν αδιάκοπα, μέρα και νύχτα, μέχρι να ετοιμάσουν την προίκα για το γάμο τους. Έχουμε ακούσει από τους μεγαλύτερους λυπηρές ιστορίες νεαρών γυναικών που αρρώστησαν ή πέθαναν από την υπερβολική κούραση πάνω στον αργαλειό.
Η κοινωνία εκείνη την εποχή ήταν έτσι οργανωμένη με ήθη και έθιμα απαράβατα όπως τον θεσμό της προίκας, που ήταν απαραίτητη προϋπόθεση για να παντρευτεί μια γυναίκα. Στις ατέλειωτες ώρες του αργαλειού ένοιωθαν την ανάγκη να εκφραστούν κι αυτό γινόταν με το τραγούδι. Τραγουδούσαν το ντέρτι τους, το καημό τους, τον πόθο τους, τη προσμονή του παλικαριού. Τραγουδούσαν για να ξεχάσουν την κούραση τους».
Η άσπλαχνη πεθερά και ο φιλάργυρος σύζυγος
Υπάρχουν ωστόσο και τραγούδια με μηνύματα που αφορούν στη σχέση του αντρόυνου, αλλά και τση πεθεράς (προπαντός) με τη νύφη, και προσπαθούν να περάσουν σπουδαία μηνύματα αρμονικής συνύπαρξης, όπως τα παρακάτω, που καταγράφει ο Παύλος Βλαστός (Ο Γάμος εν Κρήτη, σελ. 59-60).
«Η άσπλαχνος πεθερά» (είναι παραλογή, δηλαδή τραγούδι της βυζαντινής μας εποχής, οι παραλογές ήταν διαδεδομένες με μικρές διαφορές σε ολόκληρο τον ελληνικό χώρο – Βαλκανική, Μικρά Ασία, Πόντο, Κύπρο κλπ).
Αυτό εδώ ξεκινά περιγράφοντας έναν γάμο εκπληκτικά πλούσιο και αρχοντικό, παραμυθένιο, στον οποίο όμως η νύφη είναι «ορφανούλα». Και, παρά την προειδοποίηση από ένα «χρυσό πουλάκι», η πεθερά της «τση ζήλεψε» και τη δηλητηρίασε ταΐζοντάς την ένα φαρμακερό φίδι.
Η νύφη γύρεψε νερό, κανείς όμως δε τζη ’δωκε, ούτε η πεθερά, ούτε οι κουνιάδες τση – που προφανώς θέλανε κι εκείνες να την ξεβγάλουνε – μόνο ο γαμπρός,
πέμπει τρακόσους στσι γιατρούς και χίλιους στο πηγάιδι κι ώστε να φτάξουν οι γιατροί, ήτον αποθαμένη!
(Διαβάστε ολόκληρο το τραγούδι στο τέλος του άρθρου, στο Παράρτημα).
Ένα άλλο τραγούδι είναι «ο φιλάργυρος σύζυγος» (όπως το τιτλοφορεί ο Βλαστός), το οποίο τα ψέλνει σ’ εμάς τους άντρες, και λέει:
Ποτέ μην κλαίτε τα ’ρφανά, μηδέ και τσι χηράδες,
τύχη ’χουν τα ’ρφανά και ζουν κι οι χήρες παίρνουν άντρες,
μα κλαίγετε τσι κοπελιές τσι κακοπαντρεμένες,
που παίρνουν τσ’ άντρες τσι κακούς και τσι λογαριαστάδες.
Που λογαριάζουν τον καρπό, το πρατικό το στάρι,
πως κάνει δώδεκα ψωμιά και μιαν αποτριβίδα.
Κι α δώσει και μαγέρεμα (δηλ. όσπριο) να του το μαγερέψει,
κουκί κουκί τση το μετρά, φτωχού κλαδί μη δώσει.
Κι αν του φανεί λιγότερο στην τάβλα απής το φέρει,
ευθύς ξυλοφορτώνει την και τη σκυλοζυγώνει!
Η θλίψη και η συγκίνηση του γάμου
Στα τραγούδια του γάμου εκπληρώνεται η παροιμία πως δεν υπάρχει «γάμος άκλαυτος και κηδεία αγέλαστη»!
Στην παραλαβή των προυκιών από τη συνοδεία του γαμπρού, λίγες μέρες πριν απ’ το γάμο, εκτός από εύθυμα τραγούδια και ευχές, λέγονται και άφθονα συγκινητικά, λυπητερά τραγούδια (μαντινάδες κυρίως εδώ στην Κρήτη) για τον αποχωρισμό τση νύφης από τη μάνα τζη, τ’ αδέρφια και τσι φιλενάδες τση.
Μιλούμε βέβαια για νύφη μικρή – συνήθως κάτω από 20 χρονών – όπως και ο γαμπρός ήτανε μικρός. Νέοι άνθρωποι, αλλά πιο ώριμοι από την αντίστοιχη ηλικία της εποχής μας. Πιο δυναμικοί (λόγω των συνθηκών) και ορεξάτοι για τη δημιουργία οικογένειας, που ήταν το πιο σημαντικό πράγμα που θ’ αποχτούσαν στη ζωή τους (αντίθετα με την εποχή μας, που τα μεγάλα όνειρα των παιδιών μάλλον περιορίζονται στην επαγγελματική σταδιοδρομία τους).
Ορισμένα από αυτά τα τραγούδια, που μοιάζουν με μοιρολόγια:
Συστήτ’ αόρια (=όρη) και βουνά, λαγκάδια με τα δάση,
κι η μάνα το παιδάκι τζη κλαίει πως θα το χάσει.
Δίδεται απάντηση σ’ αυτό με άλλη μαντινάδα:
Μ’ από χαράν εγρίνιασε (δηλ. κατσούφιασε) κι από χαρά τζη κλαίει,
κάθε γονιού ν’ αξιώνει ο Θιός παιδιά ντου να παντρεύγει.
Συστήτ’ αόρια και βουνά, λαγκάδια και χαράκια,
σήμερο ξεχωρίζουνται τα δυο καλαδερφάκια.
Μισεύγεις κι ούλα ντα πουλιά κλαίνε στο μισεμό μου,
κλαίνε κι οι φιλενάδες σου τον αποχωρισμό σου.
Φεύγεις, γειτονοπούλα μου, σέβου, μη μου ξεχάσεις,
πέμπε μου σκιας χαιρετισμό, γιατί θε να με χάσεις.
Και τη μέρα του γάμου, στην αναχώρηση τση νύφης, λέγονται παρόμοια:
Νύφη μου καλορίζικη, αηδόνα και παγόνα,
και πώς θα βγάλ’ η μάνα σου οφέτος το χειμώνα;
Σήμερο ξεκλωνίζεται τση δάφνης το κλωνάρι
κι αλλού μεταφυτεύγεται, σ’ αρχοντικό κηπάρι.
Λέει η μάνα:
Μισεύγεις, πάν’ τα μάθια μου, πά’ η παρηγοριά μου,
πάν’ τα κλειδιά του κόρφου μου κι ο στύλος τση καρδιάς μου.
Τ’ αδέρφια λένε:
Κλαίγε τη, μάνα, κλαίγε την τη λεμονιά τσ’ αυλής σου,
κι εδά σου τηνε παίρνουνε, δεν είναι μπλιο δική σου.
Κι απαντά η μάνα:
Άσ’ τσι κι ας τηνε παίρνουνε, άσ’ τσι κι ας τη χαρούνε,
κι απού τα χέρια τζη τα δυο πολύ καλό να ιδούνε.
Ήρθ’ ο καιρός που θα διαβεί η κόρη μου στα ξένα,
με του κυρού σου την ευκή, τση μάνας που σ’ εγέννα.
Καθώς έχει πάρει τη νύφη η συνοδεία του γαμπρού και φεύγουνε (μετά από μεγάλη διαδικασία βέβαια και πολλές «μονομαχίες» μαντινάδων), λέγεται μια από τις πιο ωραίες μαντινάδες, κατά τη γνώμη μου:
Επήραμε την πέρδικα την πενταπλουμισμένη
κι αφήκαμε ντη γειτονιά σα χώρα κουρσεμένη.
Το ίδιο μελαγχολικό πνεύμα φαίνεται να έχει και το τραγούδι «Τη νύφη όταν την ξεκινούν», που καταγράφεται στον ψηφιακό δίσκο «Τα σα εκ των σων» του 1999 από τον εξαίρετο μουσικό και ερευνητή της παραδοσιακής μας μουσικής Δημήτρη Σγουρό από την Κριτσά Μεραμπέλλου. Και το οποίο λέγεται σε παλιό σκοπό (δηλ. μελωδία) του γάμου από την ανατολική Κρήτη, με χαρακτηριστικό μελαγχολικό ύφος:
Τη νύφη όταν την ξεκινούν, τρεις ποταμοί κινούνε.
Ο ένας παίρνει ανατολή κι ο άλλος παίρνει δύση
κι ο τρίτος ο καλύτερος μπαίνει σε περιβόλι.
Ποτίζει ελιές και μπουρνελιές, μηλιές και κυπαρίσσια,
Μμα μια μηλιά, γλυκομηλιά, έπεσε κι εμαράθη.
– Μωρή μηλιά, γλυκομηλιά, είντά ’χεις κι εμαράθης;
Μήνα τα μήλα σε βαρούν γ-ή το νερό σου λείπει;
Μήνα κι ο περβολάρης σου ακήδευτη (δηλ. αφρόντιστη) σ’ αφήκε;
– Μηδέ τα μήλα με βαρούν, μήδε νερό μου λείπει,
μήδε κι ο περβολάρης μου ακήδευτη μ’ αφήκε.
Μα ’κόψανε τσι κλώνους μου κι εκάμανε στεφάνια,
και να ’ναι καλορίζικοι κείνοι που θα τα βάλουν…
Λέγονταν και τραγούδια που αναφέρουν την ορφάνια (γαμπρού και νύφης), όταν υπήρχε. Δεν την παραβλέπουν. Μνημονεύουν τους νεκρούς γονείς και τη λύπη της ορφάνιας.
Σήμερα θα τα κρύβαμε αυτά, για να μη θολώσουμε τη χαρά της στιγμής. Αν κανείς τολμούσε να κάμει νύξη, θα έβρισκε το μπελά του και μπορεί και οι πιο προληπτικοί να το θεωρούσανε γρουσουζιά. Στο παρελθόν τα λέγανε ανοιχτά.
Στην ετοιμασία των προυκιών, για να τα παραλάβει η συνοδεία του γαμπρού (λίγες μέρες πριν απ’ το γάμο), αν η νύφη ήτον ορφανή από μάνα, ελέγανε:
Να πρόβερνεν η μάνα σου, να θώρειε ντη χαρά σου,
χρυσά σεντόνια να ’στρωνεν εις τα προσκέφαλά σου.
Αν ήτον ορφανή από πατέρα:
Βασιλικό στην κάμερα (δηλ. στην κάμαρα), βιόλα στο παραθύρι,
αλάργο σ’ εξορίσανε γιατί δεν είχες κύρη!
Αυτή είναι δήλωση με τεράστια κοινωνική σημασία και πιστεύω πως ελέχθη κάποια φορά για συγκεκριμένη περίπτωση.
Το καλύπτει κάπως μετά, λέγοντας:
Όπου κι αν πάεις, νύφη μου, μάνα και κύρη θα ’χεις,
κι ως ήσουν φρόνιμη ως επά, να ’σαι κι όπου γ-κι α λάχεις.
(Κάνει και διδασκαλία – φρόνιμη = συνετή, σώφρων).
Αλλά κι ο γαμπρός αν ήτον ορφανός από πατέρα, λέγανε:
Όμορφος είναι κι ο γαμπρός ωσάν το καρεμφύλλι (λουλούδι),
μα ’χει και παραπόνεση, γιατί δεν έχει κύρη.
Μα έδωκέ ντου την ευκή σαν ήθελ’ αποθάνει,
να τ’ αξιώσει ο Θεός να βάλει και στεφάνι.
Ευκή γονιού αγόραζε και τα βουνά πορπάθειε
και του κυρού σου ώστε να ζεις τα λόγια ντου τα κράθειε.
Όντεν είναι να τηνε πάρουνε από το σπίτι, αν δεν έχει γονείς η νύφη, η συνοδεία του γαμπρού, με τα πολλά, τραγουδεί:
Σηκώσου, ξένη κι ορφανή, την πόρτα σας ν’ ανοίξεις,
μα ’ρθεν η γι-ώρα του Θεού που θα μας ακλουθήξεις!
Μεσολάβηση υπέρ της νύφης
Ως γνωστόν, για να πάρουνε τη νύφη από το πατρικό τζη σπίτι ο γαμπρός και η συνοδεία του, περνούσανε μια διαδικασία τραγουδιστής μάχης, με κλειστή την πόρτα, όπου ανταλλάσσανε μαντινάδες, οι γαμηλιώτες του γαμπρού απ’ όξω και οι συγγενείς τση νύφης από μέσα. Και μετά ανοίγανε την πόρτα και παίρνανε την κοπελιά με πολλές ευχές. Αυτές είναι οι λεγόμενες μαντινάδες τση συνεπαρσάς.
Όλες αυτές έχουνε κοινωνικό χαρακτήρα. Παινεύοντας τη νύφη για την ομορφιά και τη φρονιμάδα της, τονίζουν την αξία της για να ανεβάσουν την εκτίμησή της από την οικογένεια των συμπεθέρων, αλλά και την εκτίμηση όλης της φαμίλιας της, που την προσφέρει.
Είναι χαρακτηριστικό ότι οι μαντινάδες λένε πως «παίρνουν» τη νύφη, σε πληθυντικό αριθμό – όλοι οι συμπέθεροι – και όχι ότι τηνε «παίρνει» μόνο ο γαμπρός. Ο γάμος ήταν πάντα υπόθεση των οικογενειών.
Ένα πολύ σημαντικό στοιχείο του θέματος που μας ενδιαφέρει είναι οι παρακλήσεις, μα και «προειδοποιήσεις», που λέγονταν στσι μαντινάδες αυτές, να μη μαλώνουνε τη νύφη στην οικογένεια του γαμπρού. Και διαβεβαιώσεις από την άλλη πλευρά, ότι δε θα τηνε μαλώνουνε, μόνο θα τηνε σέβουνται και θα περνά καλά.
Ο κόσμος βέβαια έδινε σημασία στσι μαντινάδες, οι οποίες λέγονταν γιατί θέλανε κάτι να πούνε κι όχι για φιγούρα.
Μη μας τηνε μαλώνετε, μό’ να την αγαπάτε,
γιατ’ είν’ από ψηλή γενιά και θα παραπονάται.
(Η γιαγιά μου την έλεγενε τούτηνά, καταγόμενη από τον Άγιο Ιωάννη Αμαρίου, κάτοικος Αποδούλου).
Θωρείτε πως τη δίδομε με τόσους ριτσατζήδες (μεσολαβητές).
Μη μας τηνε μαλώνετε, γιατί ’χει νταβατζήδες! (δηλ. προστάτες).
Λέν’ αυτοί:
Δε σας τηνε μαλώνομε, δε σας τηνε χολιούμε (πικραίνομε),
σαν το σγουρό βασιλικό θα την παρακρατούμε
– Μην τη μαλώνεις, πεθερά, κι εσύ, κερά κουνιάδα,
γιατ’ είναι παραπονιαρέ κι αλάργο απού τη μάνα.
Και λένε:
Δεν τη μαλώνει η πεθερά, μούδ’ η κερά κουνιάδα,
κι η βαγιοκλαδισμένη σας ας βγει στην ευγοράδα (δηλ. ας προβάλει πια, να τηνε πάρομε).
Σήμερο (στα ελάχιστα τραγούδια του γάμου που επιβιώνουν) έχουν απομείνει να λέγεται οι στίχοι:
Γαμπρέ, τη νύφη ν’ αγαπάς, να μην τηνε μαλώνεις,
σαν το σγουρό βασιλικό να τηνε καμαρώνεις.
Αυτά οφείλονταν στο ότι η νύφη ήταν ανυπεράσπιστη στο σπίτι του γαμπρού και μάλιστα συνήθως συγκατοικώντας με την πεθερά της, και πιθανόν σ’ έναν μόνιμο ανταγωνισμό. Όπου η νύφη ήταν καθαρά «ο αδύναμος κρίκος». Πάντα βέβαια υπήρχαν και υπάρχουν κι εξαιρέσεις (καλές πεθερές – κακές νυφάδες).
Πάντως μια παροιμία (με μορφή μαντινάδας) λέει:
Στον κόσμο τρία πράματα δεν κάνουν σ’ ένα σπίτι: δυο πετεινοί, δυο κούνελοι και πεθερά με νύφη.
(Γι’ αυτό κανονικά δεν πρέπει να ζούνε μαζί).
Γι’ αυτό στην Κρήτη προβλέπεται πως ο γαμπρός χτίζει το σπίτι του πριν παντρευτεί. Αλλά ουσιαστικά η νύφη είναι «ένα σπίτι» με τα πεθερικά τζη.
Το φαινόμενο αυτό διακωμωδεί εύστοχα ο Κώστας Μουντάκης στο περίφημο τραγούδι του «Θα το πω κι ας με κρεμάσουν», όπου δεν παραλείπει να επισημάνει και την αντίστροφη περίπτωση, πεθεράς που «μάχεται» το γαμπρό τζη – αυτό βέβαια θα σημαίνει ότι ο γαμπρός, και όχι η νύφη, μένει κοντά στα πεθερικά του, δηλαδή είναι, κατά το κοινώς λεγόμενον, «σώγαμπρος» (έσω – δηλαδή εσωτερικός – γαμπρός), πράγμα όχι και τόσο τιμητικό σε ολόκληρη την Ελλάδα και φυσικά και στην Κρήτη.
Περνώντας τα χρόνια, μεγαλώνοντας σε ηλικία και αντιμετωπίζοντας με τη σειρά της τις δυσκολίες της ζωής, η νύφη κινδυνεύει να εξελιχθεί σε καταπιεστική ηγέτιδα, όπως ήταν η πεθερά της. Γι’ αυτό, άλλη παροιμία λέει: «Η νύφη, απ’ όντα γεννηθεί, τση πεθεράς τση μοιάζει».
Όλα αυτά έχουν και ψυχολογικές προεκτάσεις βέβαια, που δεν προλαβαίνομε τώρα να τις αναφέρομε, αλλά νομίζω πως είναι γνωστές.
Υπήρχε και ο θεσμός του αντίγαμου: οχτώ μέρες μετά το γάμο, οι γονείς και στενοί συγγενείς τση νύφης έρχονταν στο σπίτι του ζευγαριού και γινόταν ένα καινούργιο τραπέζι με το σχετικό γλέντι, και τούτο είχε σκοπό να ελέγξουν, κατά κάποιο τρόπο, πώς είναι η κατάσταση κι αν η κόρη ντωνε περνά καλά στην καινούργια της οικογένεια.
Όλα αυτά βέβαια δε νομίζω πως λειτουργούσαν στην πράξη. Η νύφη ήταν ανυπεράσπιστη και νομίζω πως κανείς δεν την είχε συμβουλεύσει να είναι δυναμική – πράγμα που θα προκαλούσε συγκρούσεις και πιθανόν διάλυση του γάμου – ενώ όλοι τη συμβούλευαν να είναι συγκαταβατική, υποχωρητική, να σέβεται και να αγαπά τα πεθερικά και τα κουνιάδια τζη.
Αυτή βέβαια είναι και χριστιανική συμπεριφορά, που οδηγεί στην αγιότητα. Και πρέπει να ’ναι αμοιβαία (θυμόμαστε τις παραινέσεις του ι. Χρυσοστόμου προς τους άντρες συζύγους: να λένε στη γυναίκα τους «όλα είναι δικά σου, κι εγώ είμαι δικός σου, και τα παιδιά μας ακόμη τ’ αγαπώ επειδή είναι δικά σου παιδιά» κλπ). Αλλά η κοινωνία δεν το έβλεπε έτσι, το έβλεπε καθαρά και μόνο κοινωνικά.
(Και τώρα έχουμε πάει σε μεγάλο βαθμό στο αντίθετο άκρο, όπου το ζευγάρι είναι μόνο, δεν δέχεται καν συμβουλές, και ο γάμος διαλύεται με διάφορες αφορμές, σα να μη συμβαίνει τίποτα).
Η ορθόδοξη τελετή του γάμου δεν περιλαμβάνει ερώτηση προς το ζευγάρι αν δέχονται τον ή την σύζυγο. Όμως κατά το έθιμο, πριν την τελετή ο ιερέας ρωτά τις δυο οικογένειες αν πράγματι δίδουν τα παιδιά τους για συζύγους το ένα στο άλλο. Θυμούμαι τον μακαριστό χωριανό μας παπά Κωστή, στο σπίτι του πεθερού μου, κι ερώτηξε τους γονείς μου και τα πεθερικά μου, αν συμφωνούν όλοι για το γάμο, και μετά προχωρήσαμε.
Τα παινέματα της νύφης και το πρότυπο της γυναικείας ομορφιάς
Κατά το γλέντι του γάμου, σε συγκεκριμένη στιγμή, από το λυράρη και τις γυναίκες της συντροφιάς τραγουδιούνται τα περίφημα «παινέματα τση νύφης» ή «παστικά», (ακούστε τα εδώ και εδώ από την Εύα Γρηγοράκη από τις Βρύσες Αγίου Βασιλείου, σε δίσκο του παπά Στεφανή το Νίκα, και από τον Αντώνη Μαρτσάκη – τα παραθέτει και ο Βλαστός στις σελ. 68-73). Λέγονται «παστικά» επειδή «παστός» (και «παστάδα») ονομάζεται το δωμάτιο των νεονύμφων, όπου θα περάσουν την πρώτη νύχτα του γάμου τους και, λογικά, εκτός έκτακτων γεγονότων, και τις υπόλοιπες νύχτες της συζυγικής ζωής τους. Από το όνομα αυτού του τραγουδιού καθιερώθηκε και η ειρωνική έκφραση «της είπε τα παστικά της», δηλ. την έβρισε πολύ άσχημα.
Όπως επισημαίνει ο εξαιρετικός – κατά τη γνώμη μου – ερευνητής της κρητικής παράδοσης και συγγραφέας Νίκος Ψιλάκης στο άρθρο του «Τα παινέματα της νύφης και το πρότυπο της γυναικείας ομορφιάς» σ’ αυτό το τραγούδι εκφράζεται με έξοχο ποιητικό τρόπο το πρότυπο της γυναικείας ομορφιάς. Και φυσικά δεν είναι απλό τραγούδι, αλλά μια ακόμη προσπάθεια αναβάθμισης της θέσης της νύφης στην καινούργια της οικογένεια.
«Οδηγίες επιβίωσης» για τη νύφη
Καθώς έχει τελεστεί ο γάμος (είτε στην εκκλησία είτε – παλαιότερα – στο σπίτι τση νύφης), φάγανε, ήπιανε, εχορέψανε, πηγαίνουνε ’δά στο καινούργιο το σπίτι (που μπορεί να είναι σε άλλο χωριό, στο χωριό του γαμπρού) και έχουμε έθιμα πάλι με μηνύματα συμφιλίωσης, όπως το μελοκάρυδο – και βέβαια, έθιμα για ευλογία και γονιμότητα, όπως το σπάσιμο του ροδιού κλπ.
Μετά, ένας ηλικιωμένος (όπως λέει ο Βλαστός «ο Νέστωρ του χωριού», δηλ. ο γεροντότερος και σοφότερος – όπως ήταν ο Νέστορας στον τρωικό πόλεμο), πλησιάζει τη νύφη και της δίνει τραγουδιστά πολύτιμες συμβουλές «επιβίωσης» στο καινούργιο της περιβάλλον:
Νύφη, εμένα ν’ αφρουκάσαι, κι ό,τι πω να το θυμάσαι.
Εδώ, όπως τα γράφει η κυρία Άννα Σκανδαλάκη από τα Σαχτούρια Αγίου Βασιλείου (κάτοικος Χάρακα Ηρακλείου), που είναι και η ίδια μαντιναδολόγος:
Ν’ αγαπάς την πεθερά σου, ν’ αναθρέψει τα παιδιά σου.
Ν’ αγαπάς τον πεθερό σου, να ’ναι ψήφος εδικό’ σου.
Ν’ αγαπάς και τσι γειτόνους, φίλους για να τσι ’χεις χρόνους.
Ν’ αγαπάς και το γαμπρό, σαν τα μάθια σου τα δυο.
Ν’ αγαπιέστε, ν’ αγαπιέστε και να μην ξυλοκοπιέστε.
Να φυλάξεις την τιμή σου, να ’χεις ψήφος στη ζωή σου.
Και φαμίλια ν’ αποτάξεις και δισέγγονα να φτάξεις.
Ο Βλαστός (σελ. 92-95) το λέει:
Ν’ αγαπάς τη γειτονιά σου και τα κουνιαδόπουλά σου.
Ν’ αγαπάς, να σ’ αγαπούνε, να τιμάς, αν σε τιμούνε.
Και τ’ αντρούς σου ν’ αφρουκάσαι, για να μην ξυλοκοπάσαι: είναι εκπληκτικό ότι θεωρούσανε αυτονόητο ότι η ανυπακοή οδηγούσε σε φάπα. Δε σημαίνει ότι το εγκρίνανε, αλλά το θεωρούσανε. («Αἰσχύνη γάρ ἀνδρί γυναῖκατύπτειν» έλεγε ο ιερός Χρυσόστομος P.G., 62, 109-110).
Συνεχίζει ο Βλαστός:
Όντε μπει απού το χωράφι, πέρα να πετάς τ’ αρδάχτι.
Πόρισε να ξεφορτώσεις, τα οζά να διορθώσεις (να τα ταχτοποιήσεις).
Και θα μπει να χαμηλώσει, στην πεζούλα να ξαπλώσει.
Κι όντες είναι ξαπλωμένος, ξεύρε κι είναι κουρασμένος.
Να ’χεις το σκαμνί στρωμένο, το φαΐ μαγερεμένο.
Να του θέσεις την καθέκλα, «Σήκω, άντρα μου, κάτσε ντρέτα».
Τότ’ εκείνος θα καθίσει, την κοιλιά ντου να γεμίσει.
Όποιος τρώει κι όποιος πίνει, κείνος αφορμή δε βρίχνει
(δηλ. άμα τον περιποιείσαι, που αυτός γυρίζει κατάκοπος εννοείται, δε θα έχει λόγους να σε μαλώνει ή να σε δείρει).
Κι ότι να φάει και να πιει να σου καλοκαρδίσει,
τότε γλυκά του μίλησε, να σου γλυκομιλήσει:
– Πού ’σουνε, κανακάρη μου, και πού ’σουν, τσελεπή μου,
που όσον άργειες να μ’ ευρείς, έκοβγες τη ζωή μου!
Παρόμοιο νόημα έχει και ένα τραγούδι του γάμου που μας αφηγήθηκε ο αιωνόβιος Αντώνης Κλημαθιανός (†) από τσι Κουρούτες Αμαρίου:
Νύφη μου, ξάστερο νερό και ξέλαμπρο φεγγάρι,
το ταίρι σου είναι ζηλευτό κι όμορφο παλληκάρι.
Στο σπίτι των πεθερικώ, στη γειτονιάν απού ’ρθες,
σαν κυπαρίσσι να σταθείς, σαν πρίνος να ριζώσεις,
και σα μηλιά γλυκομηλιά ν’ αθήσεις, να καρπίσεις,
υγιούς εννιά ν’ αξιωθείς και μια γλυκομηλίτσα.
(Το διαβάζουμε και εδώ, με παραπομπή στη συλλογή του πατέρα της ελληνικής λαογραφίας Νικολάου Πολίτη).
Τσ’ Αδικοσκοτωμένης
Άφησα το καλύτερο για το τέλος.
Στα τραγούδια του γάμου μια ειδική κατηγορία είναι τα τραγούδια τση στράτας και τση κουλούρας. Τραγούδια τση στράτας είναι κείνα που τραγουδούσανε οι γαμηλιώτες όντεν επηγαίνανε στο χωριό τση νύφης να τηνε πάρουνε, και τση κουλούρας (δηλ. του κύκλου), αυτά που λέγανε όντεν εγυρίζανε.
Από το Μέρωνα Αμαρίου μου δώκανε, χρόνια πριν, μια καταγραφή, όπου τραγουδούνε ως τραγούδι τση στράτας, για να πάνε σε γάμο, την παραλογή της Αδικοσκοτωμένης. Μου το ’δωκεν ο αξέχαστος φίλος τω γονέω μου Κωστής Σημαντήρης, που είχε το εμπορικό κατάστημα στη στροφή τση Αγίας Φωτεινής.
Το τραγουδούσε παρέα Μερωνιανών μερακλήδων, στο σκοπό που συνηθίζουμε σήμερο να τραγουδούμε το «Πρόβαλε μάνα του γαμπρού» (που το έχει κι ο Βλαστός, σελ. 89-90), αλλά και μια άλλη παραλογή, που έχει κοινούς στίχους με το «Πρόβαλε, μάνα του γαμπρού», το «Μια γ-κόρη συναπόβγανε τον άντρα τζη στα ξένα. Βαστά κερί και φέγγει του, ποτήρια τον κερνάει» κτλ.
Το τραγούδι της Αδικοσκοτωμένης, εκτός ότι είναι πολύ δραματικό, έχει και τρομερό κοινωνικό μήνυμα, ενάντια στις κοινωνικές συμβάσεις, στην ενδοοικογενειακή βία, αλλά ακόμη και στο σκληρό ηθικισμό των δήθεν πιστών χριστιανών, ακόμη και ιερέων! Είναι λοιπόν πολύ σημαντικό που το τραγουδούσανε στο γάμο, αν και δεν είμαι σίγουρος πως συνειδητοποιούσανε πλήρως (μέσα στη φούρια της διαδικασίας) τη σημασία – και τη σοφία του.
Θα το πω, όπως μου το ’λεγε η μάνα μου, χωρίς μουσική, και θα κλείσω μ’ αυτό.
Μια γ-κόρη ρόδα εμάζωνε κι αθούς εκορφολόγα,
να κάμει πέτσες με τσ’ αθούς, κουρτίνες με τα ρόδα.
Κι ο βασιλιάς κατέβαινεν από λαγού κυνήγι,
ζευγάρι ρόδα τση ζητά και τέσσερα του δίδει.
Ρίχτει το δαχτυλίδι ντου και στην ποδιά τση δίδει (δηλ. πέφτει στην ποδιά της).
Κι η μάνα τζη τη θώρειενε από το παραθύρι.
– Σκύλα, και δεν εντράπηκες να πάρεις δαχτυλίδι;
Απού ’χεις δώδεκ’ αδερφούς και δεκοχτώ ξαδέρφους,
κι είναι κι ο κύρης σου παπάς, μεγάλος ξαγοράρης!
Κι εδείραν τη γ-κι οι γι-αδερφοί κι οι δεκοχτώ ξαδέρφοι
κι ο σκύλος ο πατέρας τση μ’ ένα σιντεροδαύλι!
Τη νύχτα, τα μεσάνυχτα, η κόρη εψυχομάχειε.
– Μισεύγεις, Ευγενούλα μου, κι είντα μου παραγγέρνεις;
Δε θέλεις μπα, δε θέλεις ξα, δε θέλεις βελουδένια,
δε θες τα χρυσοπράσινα, που τα ’φερεν ο Γιάννης;
(Μπα και ξα, όπως λένε, σημαίνει μπαμπακερά και μεταξωτά ρούχα).
– Δε θέλω μπα, δε θέλω ξα, δε θέλω βελουδένια,
μηδέ τα χρυσοπράσινα, κι ας τα ’φερε γ-κι ο Γιάννης.
Μα με τα ματωμένα μου θα κατεβώ στον Άδη.
Για ν’ ακουστεί στη γειτονιά, για ν’ ακουστεί στη χώρα,
Ανακοίνωση για τα Κέντρα Ολοκληρωμένης Φροντίδας Ηλικιωμένων και το ζήτημα της αναστολής λειτουργίας του κέντρου φροντίδας ηλικιωμένων ΑΓΚΑΛΗ HOME εξέδωσε και η Νομαρχιακή Επιτροπή Ρεθύμνου του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ.
Μεγάλη αναστάτωση στην τοπική κοινωνία έχει δημιουργήσει η είδηση της πιθανής αναστολής λειτουργίας του κέντρου φροντίδας ηλικιωμένων από τον προσεχή Σεπτέμβρη, λόγω γραφειοκρατικών προβλημάτων που προβάλλονται από την Δ/νση Δημόσιας Υγείας της Περιφέρειας Κρήτης..
Ελλείψει δημόσιου κέντρου φροντίδας , όπως αρμόζει σε σύγχρονα Ευρωπαϊκά κράτη που σέβονται τους πολίτες τους και αποτελεί υποχρέωση της πολιτείας, το κέντρο Αγκάλη παρέχει την περίθαλψη και φιλοξενία υψηλού επιπέδου, ως όφειλε να έχει κάνει η πολιτεία και όλοι όσοι αντιμετωπίζουν προβλήματα με τους ηλικιωμένους συγγενείς τους καταφεύγουν στην εν λόγω δομή.
Η αναστολή λειτουργίας της δομής αυτής θα επιτείνει το ήδη πολύ οξύ πρόβλημα της φροντίδας των υπερηλίκων συνανθρώπων μας που αντιμετωπίζουμε και στο Ρέθυμνο και καλό είναι οι αρμόδιες αρχές να δουν την ουσία και να προχωρήσουν στη λύση του γραφειοκρατικού προβλήματος.
ΜΟΝΟ με ΑΛΛΑΓΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ και στον τομέα της παροχής φροντίδας προς όλες τις ευάλωτες ομάδες των συνανθρώπων μας, θα μπορέσει η πολιτεία να δείξει το κοινωνικό της πρόσωπο.
Συστατικό στοιχείο της πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ είναι η εγγύηση του δημόσιου, υποχρεωτικού και καθολικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης με αναδιανεμητικό χαρακτήρα που θα υπηρετεί την αλληλεγγύη των γενεών και την κοινωνική δικαιοσύνη.
Για τον λόγο αυτό προτείνουμε:
Τη συγκρότηση του Δικτύου Ολοκληρωμένης Υγειονομικής και Ψυχοκοινωνικής Φροντίδας με στόχο ένα δημόσιο δίκτυο ολοκληρωμένης φροντίδας στο τοπικό επίπεδο που θα συντονίζει και θα ελέγχει τις υψηλού επιπέδου δωρεάν δημόσιες υπηρεσίες υγείας πρόνοιας και κοινωνικής αλληλεγγύης που θα παρέχονται από το Κράτος, τις Περιφέρειες και τους Δήμους, αλλά και τις αντίστοιχες του ιδιωτικού τομέα, υπό ενιαίο πλαίσιο λειτουργίας.
Κανείς ηλικιωμένος μόνος και αβοήθητος
Ίδρυση σε όλους του δήμους, Κέντρων Ολοκληρωμένης Φροντίδας Ηλικιωμένων (ΟΦΗΛΙ), που συντονίζουν ψηφιακά τα ΚΑΠΗ, τα ΚΗΦΗ και το «Βοήθεια στο Σπίτι», για εξατομικευμένη, πλήρη και δωρεάν κάλυψη.
Παροχή δωρεάν υπηρεσίας εντοπισμού και τηλεειδοποίησης, ώστε οι ηλικιωμένοι να προσφεύγουν όλο το 24ωρο, σε περίπτωση έκτακτης και απρόβλεπτης ανάγκης.
Δημιουργία Στεγών Υποστηριζόμενης και Αυτόνομης Διαβίωσης (ΣΥΔ και ΣΑΔ) για ανάπηρα παιδιά και ενήλικες, ηλικιωμένους και χρόνιους ασθενείς.
Συνέντευξη του κ. Πέτρου Παπαγεωργίου, μέλους του Διαρκούς Βουλευτηρίου και Υπεύθυνου της Θεματικής Ομάδας Ενέργειας της ΝΙΚΗΣ, στο ραδιόφωνο ΙΟΝΙΟ FM και την εκπομπή “Πρωινή Περίπολος” με τον δημοσιογράφο Δημήτρη Κολάκο.
Καλύτερη είναι η εικόνα της φωτιάς που ξέσπασε λίγο μετά τα μεσάνυχτα σε δασική έκταση στο νότιο Ρέθυμνο, πάνω από το φαράγγι του Κοτσυφού κοντά στα Σελλιά.
Η κινητοποίηση της πυροσβεστικής υπηρεσίας ήταν πολύ μεγάλη λόγω του δύσβατου σημείου αλλά και των ισχυρών ανέμων στην περιοχή, με αποτέλεσμα η φωτιά να πάρει μεγάλες διαστάσεις.
Για την κατάσβεση της κινητοποιήθηκαν 50 οχήματα με 150 πυροσβέστες, με 6 ομάδες πεζοπόρων της 3ης ΕΜΟΔΕ ενώ υπήρξε και συνδρομή από υδροφόρες ΟΤΑ.
Όλη τη νύχτα οι πυροσβέστες έδωσαν μάχη με τις φλόγες ενώ ήχησε και το 112 για όσους βρίσκονταν στην περιοχή να είναι σε ετοιμότητα και να ακολουθήσουν αν χρειαστεί τις οδηγίες των αρχών, αν και η πυρκαγιά δεν απείλησε κατοικημένες περιοχές.
Με το πρώτο φως της ημέρας σηκώθηκε και ελικόπτερο προκειμένου να βοηθήσει στην κατάσβεση, ενώ αυτήν την ώρα στην περιοχή καίνε διάσπαρτες εστίες.
Σας περιμένουμε όλους στην διεθνή έκθεση φωτογραφίας για πέμπτη χρονιά, που συνδιοργανώνεται με την Περιφέρεια Κρήτης, στο Βιβλιοπωλείο της Βικελαίας Βιβλιοθήκης.
Η έκθεση στο Ηράκλειο θα πραγματοποιηθεί στο βιβλιοπωλείο της Βικελαίας Βιβλιοθήκης, όπου στεγάζεται στο κτηρίου Αχτάρικα στην καρδιά της πόλης.
Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα, Τετάρτη, Σάββατο 09:30 με 14:30 Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή 09:30 με 14:00 και 17:30 με 20:30
Διάρκεια έκθεσης: 5 με 17 Αυγούστου 2024 (15 Αυγούστου κλειστά).
Ελάτε να ψηφίσετε την αγαπημένη σας φωτογραφία, δίνοντας τον ψήφο σας μέσω των QR Codes που έχουν τα κάδρα.
Τα εγκαίνια θα πραγματοποιηθούν τη Δευτέρα 5 Αυγούστου και ώρα 12:00 το μεσημέρι.
Την έκθεση The Art of Social Media 2024 διοργανώνει η The Art, σε συνδιοργάνωση με την Περιφέρεια Κρήτης.
Οι επόμενοι προορισμοί περιλαμβάνουν την Αθήνα (11-13 Οκτωβρίου), τη Λεμεσό (18-20 Σεπτεμβρίου), καθώς και έναν προορισμό που θα ανακοινωθεί στα εγκαίνια της έκθεσης στο Ηράκλειο.
Μια μεγάλη πυρκαγιά βρίσκεται σε εξέλιξη σε δασική έκταση στο Φαράγγι του Κοτσιφού. Η φωτιά ξέσπασε λίγο μετά τα μεσάνυχτα της Τετάρτης και έκτοτε οι δυνάμεις πυρόσβεσης αγωνίζονται να την ελέγξουν.
Αμέσως μετά την ειδοποίηση, στο σημείο έσπευσαν 91 πυροσβέστες, συμπεριλαμβανομένων 6 ομάδων πεζοπόρων της 3ης ΕΜΟΔΕ, καθώς και 25 πυροσβεστικά οχήματα. Επιπλέον, η επιχείρηση πυρόσβεσης υποστηρίζεται από υδροφόρες των τοπικών ΟΤΑ.
Λίγο πριν τις 2 τα ξημερώματα της Πέμπτης, εστάλη μήνυμα από το 112 στους κατοίκους της κοινότητας Φοίνικα του Δήμου Αγίου Βασιλείου, προκειμένου να είναι σε αυξημένη ετοιμότητα. Σύμφωνα με την Πυροσβεστική, η φωτιά καίει χαμηλή βλάστηση και για την ώρα δεν απειλεί κατοικίες.
Η πυρκαγιά εξαπλώνεται γρήγορα λόγω των ισχυρών ανέμων που επικρατούν στην περιοχή, καθιστώντας την κατάσταση ακόμη πιο επικίνδυνη και απαιτητική για τις δυνάμεις πυρόσβεσης. Οι αρμόδιες αρχές κάνουν έκκληση στους κατοίκους να παραμείνουν ψύχραιμοι και να ακολουθούν τις οδηγίες εκκένωσης αν κριθεί αναγκαίο.
#Πυρκαγιά σε δασική έκταση στην περιοχή Σελλιά Ρεθύμνου. Κινητοποιήθηκαν 91 #πυροσβέστες με 6 ομάδες πεζοπόρων της 3ης ΕΜΟΔΕ και 25 οχήματα. Συνδρομή από υδροφόρες ΟΤΑ.
Χρησιμοποιώντας το Rethemnos.gr συμφωνείτε με τους όρους χρήσης και την δήλωση προστασίας προσωπικών δεδομένων. Παρακαλώ επισκεφθείτε τη σχετική σελίδα μας Πολιτική Cookies – Προστασία δεδομένων για περισσότερες πληροφορίες.
