Του Δημητρίου Καμπισιούλη (*)

Παρακάτω θα ενημερωθείτε για τη σημερινή δημογραφική κατάσταση, ώστε να έχετε ορθή άποψη για το πού βρισκόμαστε. Παρακαλώ για δέκα λεπτά από τον χρόνο σας και συνιστώ ψυχραιμία. 

1. Πληθυσμός

Ο πληθυσμός έπεσε κάτω από τα 10 εκατομμύρια, σύμφωνα και με επίσημες δηλώσεις της Υπουργού Κοινωνικής συνοχής και Οικογένειας στο ξενοδοχείο Hyatt την 12 Μαΐου 2025. Είμαστε στο νούμερο του 1985.

Να γνωρίζετε όμως, ότι το σημαντικό για έναν πληθυσμό δεν είναι το σύνολό του, αλλά η διάμεση ηλικία. Αυτή δείχνει τη δυναμική και το μέλλον του. Όταν ο πληθυσμός έχει μικρή διάμεση ηλικία τότε αναπτύσσεται, αν έχει μεγάλη τότε συρρικνώνεται. Αυτό το γράφω διότι ακούτε στα ΜΜΕ ότι ο πληθυσμός «μειώθηκε κατά μία πόλη» ή «κάθε χρόνο μία πόλη χάνεται» κ.λπ. Αυτά είναι για δημιουργία εντυπώσεων. Δεν είναι το σημαντικό αυτό, το σημαντικό είναι ότι γερνάει, κάτι που σημαίνει ότι δεν αναπληρώνεται και αναπόφευκτα θα σβήσει. 

2. Διάμεση ηλικία

Η διάμεση ηλικία το 1950 ήταν 25 χρόνια, δηλαδή ο μέσος Έλληνας ήταν 25 χρονών, αν μπορείτε να φανταστείτε κάτι τέτοιο. Το 1985 ήταν 35 χρόνια, ενώ σήμερα είναι 47. Δώδεκα χρόνια είναι τεράστια διαφορά για το μικρό χρονικό διάστημα των 40 χρόνων και αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα μετατρέπεται ταχέως σε χώρα γερόντων.

Για να έχετε την εικόνα μέσα σας, σκεφτείτε ότι σε ένα αμφιθέατρο βρίσκονται όλοι οι Έλληνες οι οποίοι είναι 100 άτομα κατανεμημένα στις ηλικίες. Το 1985 η διάμεση ηλικία αυτών ήταν 35 χρονών και σήμερα είναι 47, δηλαδή η αίθουσα γέρασε.

Αυτό είναι δυνατόν να συμβεί. Το 1985, παρότι ο δείκτης γονιμότητας είχε ήδη πέσει και η διάμεση ηλικία αυξανόταν, οι γυναίκες ήταν πολλές και συνεπώς και ο πληθυσμός αυξανόταν για να φτάσει πριν το 2010 σε μία κορύφωσή του στα 11 εκατομμύρια. Από τότε μέχρι σήμερα ο πληθυσμός συνεχώς μειώνεται και φυσιολογικά φτάσαμε στον ίδιο πληθυσμό με το 1985, μόνο που τώρα είμαστε πολύ γεροντότεροι και σε συνεχή κάθοδο.

3. Δείκτης γονιμότητας

Ο δείκτης γονιμότητας (αριθμός παιδιών ανά γυναίκα) έπεσε στο 1,2 παιδιά, όταν για την αναπλήρωση του πληθυσμού απαιτούνται 2,1 παιδιά. Αυτό σημαίνει ότι ο πληθυσμός σε δύο γενιές – 60 χρόνια – σχεδόν υποτριπλασιάζεται. 

4. Γεννήσεις

Οι γεννήσεις έχουν σπάσει όλα τα αρνητικά ρεκόρ και το 2024 έπεσαν στις 68 χιλιάδες με τις 61 χιλιάδες από αυτές να αφορούν γυναίκες με ελληνική ιθαγένεια, ενώ εκτιμάται πως οι γεννήσεις από γυναίκες ελληνικού γένους είναι αρκετά λιγότερες. Αναλογιστείτε πως, με πληθυσμό 10 εκατομμυρίων, στις αρχές του 20ου αιώνα θα γεννιόντουσαν 400.000 παιδιά (να και η εξήγηση των πολλών Μονάδων και των εφεδρειών στον αγώνα της Πίνδου το 1940, οι νέοι Έλληνες ήταν πολλοί, σκληροτράχηλοι, ορεσίβιοι και αγρότες). Άλλες συνθήκες θα πείτε. Ναι, συμφωνώ, αλλά αφενός η διαφορά είναι χαώδης, αφετέρου και οι άνθρωποι τότε ήταν πολύ πιο φτωχοί.

Υπενθυμίζεται ότι ο αριθμός των γεννήσεων εξαρτάται από δύο παράγοντες. Από τον αριθμό των γυναικών και από το πόσα παιδιά γεννάει κάθε γυναίκα. Αυτός είναι ο λόγος που χώρες με ίδιο και ακόμα μικρότερο δείκτη γονιμότητας με εμάς, όπως η Ιταλία και η Ισπανία, θα αντέξουν στον χρόνο περισσότερο (περίπου έναν αιώνα), καθώς οι γυναίκες είναι περισσότερες και γεννιούνται πιο πολλά μωρά. 

5. Αναλογία γεννήσεων θανάτων

Η αναλογία γεννήσεων – θανάτων στην Ελλάδα το 2024 ανέρχεται στο 100/185. Την κατάσταση μετριάζει η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη και οι μεγάλες πόλεις που συγκεντρώθηκε ο πληθυσμός (άρα και οι νέοι που γεννάνε), τα νησιά και η Κρήτη. Στην ηπειρωτική Ελλάδα η αναλογία πλησιάζει το 100/250. Η περιφέρεια έχει καταντήσει πραγματικά ένα απέραντο νεκροταφείο. 

6. Αριθμός πολυμελών οικογενειών

Οι πολυμελείς οικογένειες έχουν κυριολεκτικά εξαφανιστεί. Σύμφωνα με τις φορολογικές δηλώσεις του 2024 οι τρίτεκνες ήταν 108 χιλιάδες, οι πολύτεκνες (4-5 παιδιά) 20 χιλιάδες και οι υπερπολύτεκνες (6 παιδιά και άνω) …1500. 

7. Πρόβλεψη 1

Σύμφωνα με μελέτη του ευρωπαϊκού πανεπιστημίου της Λευκωσίας, ο τελευταίος Έλληνας θα γεννηθεί ανάμεσα στο 2135 και 2148. Δεν είναι πολύ μακριά η ημερομηνία, μιλάμε για την τελευταία φυσική γέννηση. 

8. Πρόβλεψη 2

Η παραπάνω πρόβλεψη είναι καθαρά μαθηματική και υπολογίζει τις γεννήσεις χωρίς τις επιπτώσεις στην κοινωνία και στο κράτος. Είναι σαφές όμως ότι το ελληνικό κράτος και το έθνος δεν θα επιβιώσει μέχρι τη στιγμή που θα γεννηθεί ο τελευταίος Έλληνας. Αν συνεχιστεί η άνοδος της διάμεσης ηλικίας με τους ρυθμούς του 2010 έως το 2024 (από τα 41 στα 47 χρόνια), τότε σε μία γενιά (30 χρόνια) θα φτάσει τα 60. Τέτοια διάμεση ηλικία δεν έχει καταγραφεί ποτέ και σε καμία κοινωνία.

Η Ελλάδα δεν θα μπορεί να κρατήσει και να αναπαράγει τον πληθυσμό της και θα σβήσει πάρα πολύ σύντομα. Οικονομία και ασφαλιστικό θα καταρρεύσουν, ενώ ο εξωτερικός εχθρός καραδοκεί για να αξιοποιήσει τη «γεροντοκρατία». Πληκτρολογήστε στο chat gpt και ρωτήστε για τις επιπτώσεις σε μία κοινωνία με διάμεση ηλικία τα 60 χρόνια. 

9. Αστυφιλία και ελληνικά χωριά

Η αστυφιλία, που άρχισε στα μέσα της δεκαετίας του 1950, συνεχίζεται αδιάκοπα. Σύμφωνα με την απογραφή του 2021, ο μισός πληθυσμός της Ελλάδας είναι συγκεντρωμένος σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, αυτό είναι παγκόσμια πρωτοτυπία. Οι εναπομείναντες νέοι, όσοι δεν φεύγουν εξωτερικό, μετά τις σπουδές παραμένουν στην Αθήνα και Θεσσαλονίκη κυρίως.

Η αστυφιλία όμως είναι μία κύρια αιτία του δημογραφικού προβλήματος, διότι οι οικογένειες είναι κλεισμένες στις πολυκατοικίες όπου οι συνθήκες δεν ευνοούν τη γέννηση και ανατροφή (πολλών) παιδιών. Τα ελληνικά χωριά για πρώτη φορά στην ελληνική ιστορία κοντεύουν να εξαφανιστούν πλήρως από τον χάρτη. Σε αυτά πλέον έχουν απομείνει οι τελευταίοι ηλικιωμένοι και τελούνται μόνο κηδείες, ενώ οι γεννήσεις είναι σχεδόν ανύπαρκτες. 

10. Ηλικία πρώτης γέννησης

Η γέννηση του πρώτου παιδιού λαμβάνει χώρα πλέον στην ηλικία των 31+ χρονών, με καταστροφικά αποτελέσματα για τη γέννηση περισσότερων παιδιών, λόγω του βιολογικού παράγοντα, και βέβαια για την ανατροφή τους. Κατόπιν τούτου τα παιδιά είναι έως δύο το πολύ, ενώ με μεγάλους και εξουθενωμένους από τη δουλειά γονείς, μεγαλώνουν στον αυτόματο πιλότο μπροστά σε μία οθόνη. 

11. Ικανότητα δημιουργίας οικογένειας

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της ΓΣΕΕ η μεγάλη πλειοψηφία των νέων έως 29 χρονών δεν μπορεί να δημιουργήσει οικογένεια.

12. Φυγή στο εξωτερικό

Οι Έλληνες και ιδιαίτερα οι νέοι φεύγουν κατά συρροή στο εξωτερικό. Υπολογίζεται ότι οι Έλληνες έως 45 χρόνων που έφυγαν από το 2010 και μετά, ανέρχονται σε πάνω από 1 εκατομμύριο με τους μισούς από αυτούς να μην έχουν επιστρέψει. Επιπρόσθετα, ο ένας στους δύο Έλληνες μέχρι 29 χρονών που βρίσκονται στη χώρα, θέλει να φύγει στο εξωτερικό, σύμφωνα με την παραπάνω έρευνα της ΓΣΕΕ. 

13. Διάλυση των ηθών

Με την ψήφιση διαδοχικών νόμων στο πέρασμα των χρόνων για τις εκτρώσεις, αυτόματα διαζύγια, σύμφωνο συμβίωσης, γάμο των ζευγαριών του ίδιου φύλλου κ.λπ. η κοινωνία εκμαυλίζεται, διαλύονται τα θεμέλια της παραδοσιακής ελληνικής ορθόδοξης οικογένειας και οι κόσμος συνηθίζει σιγά σιγά στην ιδέα ότι όλα είναι ίδια και φυσιολογικά. Απόδειξη ότι ο ευλογημένος θρησκευτικός ορθόδοξος γάμος τελείται μόνο από το ένα τρίτο των ζευγαριών πλέον. 

14. Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας 

Το Υπουργείο έχει 3 γενικές γραμματείες και 16 ειδικές, εκ των οποίων ή μία μόνο αφορά το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για το Δημογραφικό (ΕΣΔΔ). Ο υποβιβασμός του δημογραφικού ζητήματος σε 1 από τις 16 γραμματείες, δείχνει και τη σημασία που δίνεται σε αυτό. 

15. Εθνικό Σχέδιο Δράσης για το Δημογραφικό 

Το ΕΣΔΔ δεν περιέχει ούτε ένα σοβαρό κίνητρο για τεκνογονία, σε αυτό δεν αναφέρεται καν η λέξη «πολύτεκνος», ενώ είναι παντελώς άγνωστο στους νέους ανθρώπους. 

16. Εμπαιγμός των αναποτελεσματικών μέτρων

Η κυβέρνηση αναγγέλλει κάποια μέτρα, αλλά αυτά είναι ασπιρίνες σε ασθενή που πεθαίνει. Για να καταλαβαίνετε αν ένας πρωθυπουργός στις δηλώσεις του (πχ στη ΔΕΘ) έχει σοβαρή πρόθεση να αντιμετωπίσει το ζήτημα, να ακούτε αν δεσμεύεται για τους δημογραφικούς δείκτες και αν καταργεί τα καταστροφικά εισοδηματικά κριτήρια. Αν δεν κάνει τα παραπάνω, τότε απλώς εμπαίζει τους πολίτες.

17. Εισοδηματικά κριτήρια 

Τα εισοδηματικά κριτήρια που θεσπίστηκαν για το επίδομα τέκνων αλλά και για άλλα κοινωνικά ευεργετήματα (ρεύμα, πετρέλαιο, ΕΣΠΑ κ.λπ.), είναι τόσο χαμηλά, που αποκλείουν σχεδόν όλες τις οικογένειες που έχουν την εισοδηματική βάση και δυνατότητα να μεγαλώσουν πολλά παιδιά. Τα εισοδηματικά κριτήρια είναι ο νεκροθάφτης της μεσαίας τάξης που στηρίζει δημογραφικά τη χώρα.

Με απλά λόγια: «Έχεις αξιοπρεπή μισθό για να μεγαλώσεις πολλά παιδιά; Σε θεωρώ κάτι σαν Κροίσο και σε κόβω από τα πάντα, χωρίς να με ενδιαφέρει πόσα παιδιά έχεις και φυσικά αν κάνεις παιδιά για το έθνος, αυτό είναι δική σου υπόθεση». 

18. Η στρατηγική «χρήμα πάνω από τα παιδιά»

Το κράτος εδώ και πολλά χρόνια, επέλεξε τη στρατηγική «χρήμα (πολύ) πάνω από τα παιδιά». Έτσι σήμερα μία οικογένεια με ένα και δύο παιδιά μπορεί να απολαμβάνει περισσότερα προνόμια και υποστήριξη από μία με οχτώ παιδιά. Αυτό βέβαια συμβαίνει σε μία χώρα που ό,τι δηλώσεις είσαι, ανεξαρτήτως του επιπέδου διαβίωσης.

Έχεις τέσσερα, έξι, δέκα παιδιά; Αν έχεις ένα αξιοπρεπές εισόδημα, το οποίο – «δυστυχώς» για σένα – δεν μπορείς να κρύψεις, τότε μηδενική υποστήριξη. Το κακό όμως είναι ότι το κράτος εκπαίδευσε άριστα και τους πολίτες που αποδέχονται πλήρως σαν πειθαρχημένα στρατιωτάκια τη στρατηγική του αυτή και δεν αντιδρούν. 

19. Πανάκριβη στέγη

Στην Ελλάδα η στέγη είναι πανάκριβη και είναι ένα πολύ μεγάλο εμπόδιο για τη δημιουργία οικογένειας.

20. Αμφισβήτηση της μητρότητας

Η αντεθνική παιδεία που έχει επιβάλει το κράτος έχει τόσο πολύ διαβρώσει το εθνικό φρόνημα και την αξία της τεκνογονίας που το 86% της κοινωνίας αμφισβητεί τη μητρότητα (εφημερίδα ΕΣΤΙΑ 18 Νοεμβρίου 2025). 

21. Η ταλαιπωρία της σύγχρονης γυναίκας

Το κράτος ταλαιπωρεί αφάνταστα τη σύγχρονη γυναίκα, διότι της φόρτωσε όλες τις αρμοδιότητες του άνδρα, ενώ οι δικές της παρέμειναν οι ίδιες. Η σύγχρονη ηρωίδα είναι ταυτόχρονα εργαζόμενη, μητέρα, σύζυγος, νοικοκυρά. Καμία διευκόλυνση στη γυναίκα, με την επίκληση της ισότητας. Μετά πώς να θέλει να κάνει πολλά παιδιά; 

22. Οι δικαιολογίες, οι ευθύνες και τα ψέματα

Όταν ερωτάται η κυβέρνηση έχει έτοιμη την απάντηση. Για την τραγική δημογραφική κατάσταση «δεν φέρει κανένας ευθύνη παρά μόνο ο σύγχρονος τρόπος ζωής», διότι η κατάσταση είναι ίδια και στα άλλα προηγμένα ευρωπαϊκά κράτη. «Δεν φταίει» η κυβέρνηση, αλλά «δεν φταίει» και ο λαός που την ψηφίζει. Γενικώς υπάρχει μία παγκόσμια πρωτοτυπία για το βιβλίο των ρεκόρ, για ένα σοβαρό ζήτημα που αφανίζει το έθνος, να μην υπάρχει ούτε ένας υπεύθυνος, μα ούτε ένας. 

Η πραγματικότητα βέβαια είναι εντελώς διαφορετική διότι για την κατάσταση έχουμε ευθύνη άπαντες οι Έλληνες, μηδενός εξαιρουμένου, με το κράτος να έχει την πρωταρχική με κορυφαίο υπεύθυνο τον εκάστοτε πρωθυπουργό στο ελληνικό πρωθυπουργοκεντρικό σύστημα. Το κράτος είναι σαφές ότι ψεύδεται για να μην του αποδοθούν εθνικές ευθύνες, απείρως μεγαλύτερες από τις ευθύνες πχ στην τραγωδία της Κύπρου ή στο Μάτι και στα Τέμπη, διότι ο αφανισμός του έθνους δεν συγκρίνεται με κανένα μεμονωμένο γεγονός ή εθνική τραγωδία ή έγκλημα, όσο τραγικό και αν είναι. 

Επιπλέον, το κράτος ψεύδεται διότι δεν δίνει κίνητρα για τεκνογονία. Απόδειξη είναι ότι την περίοδο 2004-09 ο κόσμος έκανε παιδιά με λίγα κίνητρα, συνεπώς είναι δυνατή η αλλαγή της κατάστασης. Επίσης, γιατί επικαλείται η κυβέρνηση τα ευρωπαϊκά κράτη (παρεμπιπτόντως στη γειτονική μας Βουλγαρία ο δείκτης γονιμότητας εκτοξεύτηκε στο 1,8) και δεν επικαλείται το Ισραήλ όπου ο δείκτης γονιμότητας είναι 3 παιδιά ανά γυναίκα; Γιατί το Ισραήλ, διαισθανόμενο συνεχώς τον κίνδυνο, προσπαθεί να κρατήσει νέο τον πληθυσμό του ενώ εμείς δεν κάνουμε απολύτως τίποτα και θα λύσουμε το δημογραφικό με τους μετανάστες; Αυτό θέλει ο πληθυσμός και ψηφίζει τους υπεύθυνους; Ιδού η απορία.

(*) Ο Δ. Καμπισιούλης είναι Υποστράτηγος ε.α., πολύτεκνος, ερευνητής και συγγραφέας δύο βιβλίων για το δημογραφικό πρόβλημα, Μέλος της Θεματικής Ομάδας της ΝΙΚΗΣ για την Οικογένεια και το Δημογραφικό.

Τα βιβλία του: «Η απειλή του δημογραφικού προβλήματος» και «ΕΛΛΑΔΑ …ΣΤΟ ΛΥΚΟΦΩΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ;», εκδ. Ινφογνώμων 2020 και 2025 αντίστοιχα.