Ομιλία Δ. Μάντζου, Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής στο Σχέδιο Νόμου του Υπουργείου Δικαιοσύνης

Από τα χρόνια που φοιτούσαμε στις νομικές σχολές είχαμε έρθει αντιμέτωποι με το φαινόμενο της πολυνομίας. Αντί όμως να διορθώνεται η κατάσταση επιδεινώνεται. 

Αλλαγές επί αλλαγών αλλά το πρόβλημα παραμένει. Καθυστέρηση στην απονομή δικαιοσύνης και δυσπιστία των πολιτών. Με άλλα λόγια, πολλές τροποποιήσεις, λίγα αποτέλεσμα, ακόμα λιγότερη εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς της πολιτείας.

Ένας πλήρης φαύλος κύκλος: η πολυνομία παράγει κακονομία, η δε κακονομία με τη σειρά της «τροφοδοτεί» την πολυνομία, αφού δημιουργεί την ανάγκη νέων ρυθμίσεων.

Νομοθετούμε περισσότερο.

Νομοθετικές εξουσιοδοτήσεις αφορούν πλέον σε υπουργικές αποφάσεις και όχι σε προεδρικά διατάγματα -προφανώς από τον φόβο του δικαστικού ελέγχου, που όμως θα προλάμβανε πολλές περιπτώσεις αντισυνταγματικότητας και μελλοντικές νέες τροποποιήσεις.

Πώς περιμένουμε να αντιμετωπίσουμε την πολυνομία και την κακονομία;

Με διατάξεις όπως το άρθρο 3 της πρώτης υπουργικής τροπολογίας;

Που νομιμοποιεί τη συγκάλυψη συμφερόντων πολιτικών προσώπων μέσω τρίτων;

Που αποδυναμώνει σοβαρά τον μηχανισμό ελέγχου διαφάνειας των πολιτικών προσώπων;

Που δεν αντισταθμίζεται από πρόσθετους μηχανισμούς ελέγχου, με ενίσχυση δήλωσης “πόθεν έσχες” ή εποπτικών εργαλείων;

Μια τροπολογία που εισάγει επικίνδυνη υποχώρηση στον τομέα της διαφάνειας και της πρόληψης της διαπλοκής!

Και, τελικά, σας ρωτούμε:

Για ποιους νομοθετείτε; Για ποιους καταθέσατε τη νυχτερινή σας τροπολογία;

Πώς προστατεύουμε την αξιοπιστία του πολιτικού συστήματος;

Όταν ο εφαρμοστικός νόμος του άρθρου 86 Σ. παραμένει πέντε χρόνια χωρίς να τροποποιηθεί ώστε να καταργηθεί η αποσβεστική προθεσμία -και άφησε περιθώρια παρερμηνειών στην πράξη.

Πολιτική για τη δικαιοσύνη

Σε ένα ακόμη σχέδιο που στερείται μεταρρυθμιστικού οράματος για τη δικαιοσύνη.

Και αρκείται σε επικοινωνιακές διατυπώσεις για την απονομή δικαιοσύνης.

Το ΠΑΣΟΚ στην τελευταία του Κυβέρνηση είχε διαμορφώσει μια πολιτική για τη δικαιοσύνη πάνω σε τρεις άξονες: βασική νομοθεσία – ηλεκτρονική δικαιοσύνη – εναλλακτική επίλυση διαφορών.

Αλλά τι γίνεται σε κάθε πεδίο;

Όταν οι τροποποιήσεις των κωδίκων γίνονται με τέτοια συχνότητα και τόσο επιφανειακό τρόπο -χωρίς νομοπαρασκευαστικές επιτροπές- δημιουργούν τελικά έλλειψη ασφάλειας δικαίου.

Η Κυβέρνηση βλέπει τους βασικούς ποινικούς κώδικες ως πεδίο ιδεοληπτικών ασκήσεων. Νομοθετεί με βάση το αστυνομικό δελτίο της προηγουμένης – νομοθετικός οίστρος μετά από κάθε αρνητικό γεγονός και ειδικό ποινολόγιο με βάση την επικαιρότητα-και καμία έμφαση στην πρόληψη, όπως συμβαίνει στην Ευρώπη. 

Όταν εκκρεμούν ακόμη έργα που είχαν σχεδιαστεί το 2011 με το σχέδιο δράσης για την ψηφιοποίηση. Και ότι σήμερα που μιλάμε δεκάδες χιλιάδες αιτήσεις -ακόμη και για πιστοποιητικά- εκκρεμούν στο Πρωτοδικείο Αθηνών.

Αλήθεια, γνωρίζουμε ότι ο δικαστικός χάρτης που καυχιόταν το Υπουργείο, σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε ερήμην των ψηφιακών υποδομών; Και για τον Ελευθέριο Βενιζέλο είναι κατανοητό να μην μπορεί να προβλέψει την τεχνολογική πρόοδο. Αλλά εσείς που είστε η μετενσάρκωσή του, δεν βρήκατε εκκρεμή από το 2011 τα έργα πληροφορικής; Δεν τα γνωρίζατε; Γιατί τα αγνοήσατε;

Πώς, λοιπόν, θα είναι έτοιμα όλα στις 15 Σεπτεμβρίου, στην αρχή του επόμενου δικαστικού έτους -όπως ακούμε επίμονα να λέει. Υφυπουργός;

Υπάρχουν στις αρμόδιες επιτροπές και ομάδες εργασίας ειδικοί επιστήμονες τεχνολογιών πληροφορικής; Ή νομοθετείτε πάλι εν κενώ;

Ή είναι φυσιολογικό και πρέπει να επικροτηθεί το γεγονός ότι το Υπουργείο Δικαιοσύνης, με τις τόσες ανάγκες σε τεχνικό και κτιριακό επίπεδο, παρουσιάζει μόνο 35% απορρόφηση στους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας;

Προσφυγή εισαγγελέα εφετών

Για την ποινική δικονομία, το υπονοήσαμε ήδη το λέμε και ευθέως: Κάθε εν θερμώ νομοθέτηση χωρίς ανάλυση, χωρίς μελέτη, χωρίς επαρκή διαβούλευση είναι επικίνδυνη. Για πολλοστή φορά.

Τοποθετείται ένας εισαγγελέας Εφετών να προσφεύγει κατά της διάταξης ανακριτή και εισαγγελέα. Θα θέλαμε να τη σκεφτείτε περισσότερο αυτή τη διάταξη, να μελετήσετε ποια τα υπέρ και τα κατά της, τι πράγματι θα εισφέρει και τι τυχόν δυσχέρειες θα δημιουργήσει στους δικαστικούς λειτουργούς που θα νιώθουν την άνωθεν πίεση. Αν επιμείνετε στην παροχή δυνατότητας προσφυγής από τον Εισαγγελέα Εφετών, ίσως θα ήταν δόκιμο να παρασχεθεί και η έτερη δυνατότητα, δηλαδή δυνατότητα προσφυγής από τον Εισαγγελέα Εφετών όταν αμφισβητεί υπέρ του κατηγορουμένου την ορθότητα της έκδοσης διάταξης επιβολής περιοριστικών όρων ή εντάλματος προσωρινής κράτησης.

Επιλογή προεδρείων ανωτάτων δικαστηρίων και εισαγγελίας ΑΠ 

Έχει όντως ανοίξει -και ορθώς- η συζήτηση για την αλλαγή στον τρόπο επιλογής της ηγεσίας της δικαιοσύνης με αναθεώρηση του άρθρου 90 παρ. 5 Συντάγματος. Το αίτημα της συμμετοχής των δικαστών και εισαγγελέων στην επιλογή της ηγεσίας τους έχει διατυπωθεί, άλλωστε, επανειλημμένως τόσο σε εκθέσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης, όσο και σε εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Κράτος Δικαίου.

Δεν μας είναι κατανοητό γιατί ένα σύστημα που υιοθετήθηκε πριν λίγους μήνες με τον ν. 5123/2024 -μετά τις συστάσεις της ΕΕ- υφίσταται ήδη αλλαγές στις προϋποθέσεις εκλογιμότητας αλλά και στα όρια ψήφων.

Για ποιο λόγο βιάζεστε; Και δεν σέβεστε τον διάλογο που πρέπει να εξελιχθεί με τη συμμετοχή δικαστών, του νομικού κόσμου και των κομμάτων της Βουλής; 

Παρένθετη Μητρότητα

Η υποκρισία της κατά τα λοιπά «φιλελεύθερης» Κυβέρνησης Μητσοτάκη διαφάνηκε ήδη από δημόσιες τοποθετήσεις του ίδιου του επισπεύδοντος Υπουργού.

Συγκεντρώνει η Κυβέρνηση το δεξιό και συντηρητικό ακροατήριο. 

Ταυτίζει δύο διακριτά ζητήματα. Ισότητα στον πολιτικό γάμο και ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή.

Γιατί; Διότι ο Υπουργός ταυτίζει τα προβλήματα κατάχρησης του νόμου με τα ομόφυλα ζευγάρια.

Το επόμενο βήμα είναι να ακολουθήσετε και τη νομοθεσία της ακροδεξιάς Μελόνι; Που συναντιέστε και με τον συγγενικό σας χώρο.

Αλήθεια τι πιστεύουν οι κεντρώοι ψηφοφόροι σας σήμερα;

Και κλείνει τα μάτια στην πραγματικότητα. Ότι τα προβλήματα υπάρχουν χρόνια. Και τα παράνομα κυκλώματα και οι καταχρήσεις του νόμου -από ετερόφυλα ζευγάρια.

Η Κυβέρνηση ρυθμίζει κάτι που ούτως ή άλλως δεν συμβαίνει.

Ακόμη και αν έχουν εκδοθεί αποφάσεις, δεν έχουν προχωρήσει, διότι αρνούνται τα κέντρα ιατρικής υποβοήθησης. 

Εισάγει μια αντισυνταγματική διάκριση ανάμεσα σε ομόφυλα και ετερόφυλα ζευγάρια.

Με την παρέμβασή της η Κυβέρνηση κάνει βέβαιη την καταδίκη της χώρας μας από το ΕΔΔΑ.

Διότι εντείνει τις αντιφάσεις που υπάρχουν ήδη στο νομοθετικό πλαίσιο.

Και δεν λέει την αλήθεια ούτε καν για τη νομοθετική ιστορία. Ότι η ρύθμιση που σήμερα καταργεί -για την κατοικία της παρένθετης μητέρας- το 2014 είχε προωθηθεί τότε από τον Υπουργό Βορίδη!

Τέτοιο vertigo. 

Εμείς, λοιπόν, χωρίς παρωπίδες, λέμε την αλήθεια.

Ότι ναι ο ν. ΠΑΣΟΚ 3989/2002 αποτελεί σημείο αναφοράς. Που προήλθε από επιτροπή από τους καλύτερους επιστήμονες -ακόμη και εκπρόσωπο της εκκλησίας. Που είχε ψηφιστεί συναινετικά από όλα τα κόμματα.

Αυτό σημαίνει «καλή νομοθέτηση».

Καμία απολύτως σχέση με αυτό που κάνει η Κυβέρνηση σήμερα. 

Εμείς, λοιπόν, θέλουμε να ενισχύσουμε τη νομοθεσία με εγγυήσεις.

Να διακρίνουμε και το trafficking. Να το εντοπίσουμε σε διασυνοριακό επίπεδο σε συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς, ΟΗΕ, ΕΕ, Συμβούλιο της Ευρώπης κ.α.

Η κατοικία να αποδεικνύεται με συγκεκριμένο τρόπο -φορολογικές δηλώσεις για τρία συναπτά έτη, όχι με απλά μισθωτήρια.

Να ζητείται αντίγραφο ποινικού μητρώου και για την παρένθετη μητέρα και για τους κοινωνικούς γονείς.

Το ίδιο και με πιστοποιητικό ψυχιατρικής εξέτασης.

Και να υπάρχει ενημέρωση της παρένθετης μητέρας από την Ανεξάρτητη Αρχή για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της.

Αλλά αυτός ο διάλογος πρέπει να είναι ειλικρινής και ανυπόκριτος. Χωρίς διακρίσεις. 

Όπως έπρεπε να είναι κάθε συζήτηση για τη δικαιοσύνη ειλικρινής. Με την επιστημονική γνώση στο προσκήνιο.