Η εφορευτική επιτροπή του Συνδικάτου Οικοδόμων & συναφών επαγγελμάτων, λόγω της μεγάλης προσέλευσης των συναδέλφων στις εκλογές αποφάσισε τη παράταση των αρχαιρεσιών του Συνδικάτου για άλλη μια μέρα , τη Παρασκευή 2 Αυγούστου 2024 και ώρες 17.00 έως 21.00 ώστε ακόμη περισσότερα μέλη του Συνδικάτου να μπορέσουν να προσέλθουν στις εκλογές.
Ο πρόεδρος της εφορευτικής Χαριτάκης Στυλιανός
Τα μέλη Νταμπασάς Αλέξανδρος – Λουκάκης Ελευθέριος
Από τον Ματθαίο Ιωάν. Τσιριμονάκη
(Συλλογή από μαντινάδες που δημοσιεύτηκαν στον τύπο της Κρήτης πριν το 1940.
Τις υπογράφουν με ονοματεπώνυμο, όνομα, επώνυμο ή και ψευδώνυμο διάφοροι μαντιναδολόγοι.
Δεν γνωρίζω αν είναι δικές τους δημιουργίες ή είναι μεταφορείς ποίησης παλαιότερων δημιουργών.
Με την Συλλογή αυτή παίρνουμε μια γεύση από την ποίηση ανωνύμων ποιητών, από τους οποίους πήραν τις βάσεις για τις δημιουργίες τους σημερινοί συνεχιστές.
Παρατηρούμε πως υπάρχει αυθορμητισμός στην έκφραση αλλά και στη γλώσσα χωρίς κάποια επιτηδευμένη τεχνική. Αυτή που δυστυχώς χρησιμοποιούν ορισμένοι μαντιναδολόγοι, νέοι και παλαιοί, μπουκώνοντας τις μαντινάδες με λέξεις του ιδιώματος.)
ΕΙΡΗΝΗ 193
Μάζωνε συ τα γιασεμιά κ’ εγώ τα μπελονιάζω[1],
πούλησε τη αγάπη σου και εγώ την αγοράζω.
Η αγάπη σου έγινε δεντρί και μου κλείσε το δρόμο
και δεν μ΄ αφήνει να διαβώ, να πάω σ’ άλλον κόσμο.
Σύρε μαχαίρι βάραμε, σύρε σπαθί και δος μου,
μα στη καρδιά μη μου βαρείς, γιατί είσαι μέσα φως μου.
ΕΛΛ. Χ. 1930
Καρδιά γιατί μαράθηκες, πριν έρθει ο καιρός σου
κ’ έπεσαν και τα φύλα σου, μαζί με τον ανθό σου.
Αυτό το αχ όταν το πω, τα μέλη μου πονούνε
κι ένα πρωί στην κλίνη μου, νεκρά θε να με βρούνε.
Τύχη γιατί με δίκασες, χωρίς για να σου φταίω,
άραγε θα γελάσω πιά ή πάντα θα κλαίω.
ΕΠΙΣΚΟΠΗ Σ.Σ 1930
Σαν θες να παίζεις μαχαιριές, καλά να τις ξαμώνεις[2],
να σκοτώνεις τσι καρδιές κι όχι να τσι λαβώνεις.
Δράμι και δράμι τη ζωή, σκύλα μου τη ζορίζεις,
μια και καλή με σκότωσε, να μη με βασανίζεις.
Να με χτικιάσεις πολεμάς κι όλο για αυτό πασχίζεις,
γλήγορα τ’ αξώνεσαι και μη κακοκαρδίζεις.
[1] Περνώ σε κλωστή.
[2] Σημαδεύεις.
Ο Κάιρι Ίρβινγκ βρίσκεται στα Χανιά για διακοπές και παραδίδει μαθήματα μπάσκετ στην άμμο σε μικρούς θαυμαστές του.
Μπορεί ο Ίρβινγκ να βρίσκεται σε περίοδο διακοπών και χαλάρωσης πριν από την έναρξη της προετοιμασίας και του πρωταθλήματος του NBA, παρόλα αυτά φαίνεται πως δεν μπορεί να μείνει για πολύ καιρό μακριά από το μπάσκετ.
Συγκεκριμένα ο σταρ των Ντάλας Μάβερικς, ο οποίος απολαμβάνει τις διακοπές του στην Κρήτη και πιο συγκεκριμένα στα Χανιά, εμφανίζεται σε βίντεο να δείχνει σε θαυμαστές του μερικές από τις κινήσεις που χρησιμοποιεί ο ίδιος και όχι μόνο, μαθαίνοντας τους έτσι τα «μυστικά» του αθλήματος, εκεί που «σκάει» το κύμα.
Είναι μια εμπειρία η οποία θα μείνει αξέχαστη τόσο στα παιδιά που όπως φαίνεται στο βίντεο που κυκλοφορεί στα Social Media τον περικύκλωσαν μόλις τον είδαν όσο και στους υπόλοιπους λουόμενους.
Κατασχεθήκαν συνολικά είκοσι (20) δενδρύλλια κάνναβης και ένα κυνηγετικό όπλο
Στο πλαίσιο συντονισμένων ενεργειών και δράσεων της Διεύθυνσης Αστυνομίας Ρεθύμνης καθώς και εφαρμογής ειδικού σχεδίου για την καταπολέμηση της καλλιέργειας δενδρυλλίων κάνναβης, σήμερα (01.08.2024) πρωινές ώρες οργανώθηκε και πραγματοποιήθηκε συντονισμένη αστυνομική επιχείρηση από αστυνομικούς του Τμήματος Δίωξης Ναρκωτικών της Υποδιεύθυνσης Ασφάλειας Ρεθύμνης με την συμμετοχή αστυνομικών δυνάμεων από διάφορες υπηρεσίες της ΓΕ.Π.Α.Δ. Κρήτης και με την συνδρομή του Τμήματος Ειδικής Κατασταλτικής Αντιτρομοκρατικής Μονάδας Κρήτης στα Λιβάδια του Δήμου Μυλοποτάμου.
Κατά την διάρκεια της επιχείρησης πραγματοποιήθηκαν έρευνες σε οικίες, κατά τις οποίες εντοπίστηκαν και κατασχέθηκαν είκοσι (20) δενδρύλλια κάνναβης, ύψους έως 2 μέτρων και ένα (1) κυνηγετικό όπλο για το οποίο δεν είχε εκδοθεί σχετική άδεια.
Συνελήφθησαν δύο (2) ημεδαποί κατηγορούμενοι για παραβάσεις του Νόμου περί Ναρκωτικών ουσιών και του Νόμου Περί όπλων.
Η προανάκριση διενεργείται από το Τμήμα Δίωξης Ναρκωτικών της Υποδιεύθυνσης Ασφάλειας Ρεθύμνης.
Ο Μάνος Παπαδάκης, γιορτάζει τα 30 του χρόνια στη Γύρα, με μια σειρά από συναυλίες με την στήριξη της Περιφέρειας Κρήτης. Με το διάσημο πλέον βανάκι του φορτώνει τραγούδια και ενισχυτές και οργώνει την Κρήτη.
Τραγούδια από τις μέχρι τώρα συνεργασίες του με γνωστούς συνθέτες και τραγουδοποιούς, καθώς και παλαιότερα αλλά και νέα τραγούδια από τον επερχόμενο δίσκο του, με την πολύτιμη μουσική συντροφιά των εξαιρετικών μουσικών που τον πλαισιώνουν.
Παίζουν:
Υπεγράφη η σύμβαση από τον Δήμαρχο Αμαρίου Παντελή Μουρτζανό
Στην υπογραφή της σύμβασης της πράξης με τίτλο «Κατασκευή νέας παιδικής χαράς στον οικισμό Θρόνος Δήμου Αμαρίου», προχώρησε τις προηγούμενες μέρες ο Δήμαρχος Αμαρίου κ. Παντελής Μουρτζανός.
Η κατασκευή της νέας παιδικής χαράς, συνολικού προϋπολογισμού 70.250 €,έχει ενταχθεί και χρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα του Πράσινου Ταμείου «Δράσεις Περιβαλλοντικού Ισοζυγίου» του Υπουργείου Περιβάλλοντος & Ενέργειας Πράσινο Ταμείο Ν.Π.Δ.Δ. με ποσό χρηματοδότησης 28.284 €. Το υπόλοιπο ποσό, χρηματοδοτείται από το Υπουργείο Εσωτερικών «Επιχορήγηση Φιλόδημου ΙΙ» με το ποσό των 36.103 € και από ίδιους πόρους του Δήμου Αμαρίου με το ποσό 4.983 €.
Συγκεκριμένα, το έργο αφορά την κατασκευή μιας σύγχρονης παιδικής χαράς στο βόρειο τμήμα του αύλειου χώρου του ανενεργού Δημοτικού Σχολείου του οικισμού Θρόνος. Σε ένα χώρο που διαμορφώνεται, παράλληλα, για να φιλοξενήσει τον πρώτο Παιδικό Σταθμό στο Δήμο Αμαρίου. Η παιδική χαρά θα κατασκευαστεί σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα ασφαλείας και θα περιλαμβάνει σύγχρονο εξοπλισμό που προάγει τη φυσική άσκηση, την κοινωνική αλληλεπίδραση και την ανάπτυξη απαραίτητων δεξιοτήτων για τα παιδιά.
Ο Δήμαρχος Αμαρίου, κ. Παντελής Μουρτζανός, δήλωσε σχετικά: «Η ολοκλήρωση της νέας παιδικής χαράς στον οικισμό Θρόνος αναμένεται να προσφέρει ένα ασφαλές και δημιουργικό περιβάλλον για τα παιδιά της περιοχής. Από το 2018 μέχρι σήμερα, έχουμε κατασκευάσει 13 νέες, σύγχρονες παιδικές χαρές και συνεχίζουμε με την ίδια δέσμευση και αφοσίωση να βελτιώνουμε την καθημερινότητα των μικρών μας φίλων και των οικογενειών τους».
Θεόδωρος Ι. Ρηγινιώτης
Ομιλία (το πλήρες κείμενο) στις 20.7.24 στους Αποστόλους Αμαρίου, στα πλαίσια των πολιτιστικών εκδηλώσεων 2024 του Δήμου Αμαρίου (Ρεθύμνης), αφιερωμένων στον παραδοσιακό γάμο.
Εισαγωγή: ο γάμος ως κοινωνική και θρησκευτική υπόθεση
Ο γάμος, σε όλους τους λαούς και σε όλες τις εποχές (πλην της εποχής μας) εθεωρείτο πολύ σοβαρή κοινωνική υπόθεση, διότι δημιουργεί το θεσμό της οικογένειας, που είναι (η οικογένεια και όχι το άτομο) το κύτταρο κάθε κοινωνίας, πλην των σημερινών δυτικών κοινωνιών.
Ο θεσμός της οικογένειας θεωρήθηκε πάντα ο πιο σημαντικός, για τρεις λόγους: 1), διότι παρέχει στους ανθρώπους τους φυσικούς συμμάχους τους, που είναι οι συγγενείς τους, όσο μακρινοί κι αν είναι (τους διπλασιάζει μάλιστα, με την ένωση δύο οικογενειών), 2) διότι δημιουργεί απογόνους, άρα διαιωνίζεται η ύπαρξη της κοινωνίας κατά μία ακόμη γενιά και 3) διότι, όταν λειτουργεί σωστά (ανάλογα πώς εννοεί κάθε κοινωνία το «σωστά»), είναι το καλύτερο περιβάλλον για να μεγαλώσουν τα παιδιά, να αναπτυχθούν ψυχοσωματικά και να τους μεταδοθούν οι αξίες κάθε κοινωνίας – που διαφέρουν από κοινωνία σε κοινωνία – τόσο οι ηθικές αξίες, όσο και οι κοινωνικές, οι αισθητικές, αλλά και οι θρησκευτικές αξίες της (που είναι κι αυτές κοινωνικές).
Όμως ο γάμος είναι και θρησκευτική υπόθεση. Σε κάθε κοινωνία (όλες οι κοινωνίες – πλην ολίγων νεώτερων και της σύγχρονης κοινωνίας – ιστορικά είναι θρησκευόμενες) οι ιερείς ευλογούν το γάμο, για να τον ευλογεί ο Θεός ή οι θεοί ή «τα πνεύματα» (ανάλογα σε κάθε θρησκεία).
Στο χριστιανισμό αλλάζει αρκετά αυτό το θέμα. Ο γάμος είναι υπόθεση της Εκκλησίας και σ’ αυτόν ενώνονται οι δύο (ο άντρας και η γυναίκα) «εις σάρκα μίαν», γιατί σκοπό έχει να καλλιεργήσουν οι άνθρωποι στην καρδιά τους τις αρετές που δίδαξε ο Χριστός: να γίνουν ταπεινοί, να μάθουν να αγαπούν, να συγχωρούν, να υποχωρούν, να μην επιδιώκουν οπωσδήποτε το θέλημά τους και να θυσιάζονται, και έτσι να γίνουν άγιοι. Να καλλιεργήσουν αυτές τις αρετές στη συμπεριφορά τόσο του ενός συζύγου προς τον άλλο, όσο και προς τα παιδιά που πιθανόν ο Θεός να τους χαρίσει (αλλά που χριστιανικά δεν είναι ο πρώτιστος σκοπός του γάμου – ενώ στην κοινωνία εθεωρείτο ο πρώτιστος σκοπός του).
Η αυθεντική χριστιανική οπτική του γάμου είναι σε μεγάλο βαθμό αντίθετη με την κοινωνική οπτική, ακόμη και σε θρησκευόμενες χριστιανικές κοινωνίες – γιατί η αγιότητα, με τις μεγάλες θυσίες που χρειάζεται, την υπεράνθρωπη ταπεινότητα, την πανανθρώπινη αγάπη της και την αδιαφορία (ή μάλλον αποστροφή της) για τα υλικά αγαθά και το κοινωνικό γόητρο, είναι ακατανόητη και φαίνεται καθαρή τρέλα για τους περισσότερους ανθρώπους (και τους «πιστούς»). Και δεν συμβαδίζει με τη φύση (υπερβαίνει τη φύση). Γιατί η φύση (που είναι σκληρή και τυφλή) σου λέει ν’ αγαπάς τα παιδιά σου, να μισείς τους εχθρούς τους και να αγνοείς τις ανάγκες των υπόλοιπων ανθρώπων μπροστά στις ανάγκες των παιδιών σου. Όταν λοιπόν ο Χριστός σου λέει ν’ αγαπάς όλους τους ανθρώπους το ίδιο, ότι όλοι οι άνθρωποι είναι αδελφοί σου (δηλ. οικογένειά σου) και να συγχωρείς τους εχθρούς σου, αυτό αποτελεί σκάνδαλο ακόμη και για τον μέσο πιστό χριστιανό, ο οποίος ζητάει από το Θεό να έχει καλά τα κοπέλια του και εύχεται «μόνο υγεία», και όχι τον παράδεισο.
Πάμε τώρα στα τραγούδια του γάμου, που είναι και το θέμα μας.
Τα περισσότερα που θα πούμε είναι από το βιβλίο Ο γάμος εν Κρήτη – Ήθη και έθιμα Κρητών, του πατέρα της κρητικής λαογραφίας Παύλου Βλαστού από το Βυζάρι Αμαρίου, βιβλίο που εκδόθηκε το 1893. Είναι λοιπόν του 19ου αιώνα, κάποια και αιώνες παλιότερα, αν και ζούσαν ακόμη μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνα, τη γενιά τω γονέω μας. Ο Θεός να τον αναπαύσει, και όλους τους αθρώπους που θα μνημονεύσομε σήμερο, επώνυμα ή ανώνυμα, επειδή μπορεί να μην ξέρομε και το όνομά τους.
Το πρότυπο της καλής συζύγου
Ξεκινάμε με τα τραγούδια που δε λέγονταν στο γάμο, αλλά γενικά όταν τραγουδούσαν οι αθρώποι, και περνάνε από γενιά σε γενιά το πρότυπο της καλής συζύγου – κυρίως αυτής. Η γυναίκα από μικρή, στις παραδοσιακές κοινωνίες, εκπαιδεύεται για σύζυγος (ρόλος που περιλαμβάνει και τη μητρότητα), ενώ ο άντρας εκπαιδεύεται για νοικοκύρης, δουλευταράς και πολεμιστής. Αυτά (προπαντός τα δύο πρώτα) δεν είναι άσχετα με το ρόλο του ως τροφοδότη της οικογένειάς του (αυτή είναι η αποστολή του), ενώ και το τρίτο (ο πολεμιστής) δεν είναι άσχετο με την αποστολή του να προστατεύει την οικογένειά του.
Βέβαια παροιμίες με μορφή μαντινάδας περνάνε και στα παλικάρια το μήνυμα ότι χρέος έχουν να παντρευτούν και ότι ο παντρεμένος περνά (υποτίθεται) πολύ καλύτερα από τον απάντρευτο:
Του παντρεμένου δόσ’ φιλί, τ’ απάντρευτου μια μ-πέτρα,
την κεφαλή ντου να χτυπά ώστε να βρει γυναίκα.
Ο παντρεμένος κάθ’ αργά θέτει με την κοκόνα
κι απάντρευτος εις τ’ άχερα με την τσουλοσεντόνα.
Ποιο είναι το πρότυπο της καλής συζύγου που εκφράζεται στα τραγούδια αυτού του είδους; Η προκομμένη γυναίκα, που, όσο είναι κοπελιά ακόμη (δηλαδή ελεύθερη, ανύπαντρη), εργάζεται ακούραστα για να δημιουργήσει την προίκα της, δηλαδή τον υφασμάτινο εξοπλισμό του μελλοντικού σπιθιού της.
Λέει ένα τραγούδι (Βλαστός, σελ. 29):
– Μάνα, παραπονούμαι σου, γιατί δε με παντρεύγεις.
– Υγιέ μου, ποιαν αμπόλιασες; Κι εγώ θα σου την πάρω.
– Πάρε μου, μάνα, την ξαθή, μάνα, τη μαυρομάτα,
μάνα, τη γαϊτανόφρυδη, την ψιλομαθημένη,
απού ’ν’ από ψηλή γενιά, περίσσια ζηλεμένη.
Απού ’δα οψές στον ποταμό, απού ’δα οψές στη βρύση
κι εφέγγαν τα δαχτύλια τζη από τα δαχτυλίδια .
(Εδώ φαίνεται να προβάλλεται και ένα πρότυπο πλούσιας και αριστοκρατικής νύφης. Λέει όμως μετά:)
Διάζεται, φαίνει μοναχή και μοναχή ξυφαίνει (δεν έχει δηλαδή υπηρέτριες),
σεντόνια μεταξόφαντα και χασιλαμαδένια
και πατανίες ξομπλιαστές, κιλίμια ζαβιδάτα,
και φαίνει περδικόπανα, ρασέ παχιοχνουδάτη.
Ορίστε και ένα τραγούδι από τη Γορτυνία Πελοποννήσου (όλος ο ελληνικός πολιτισμός έχει κοινή βάση, που σε μεγάλο βαθμό είναι και πανανθρώπινη), από το άρθρο «Η υφαντική τέχνη στην Κοκκινοράχη» της κυρίας Μαρίνας Διαμαντοπούλου-Τρουπή, η οποία το τραγουδεί κιόλας σε ηχογράφηση στο διαδίκτυο:
Τι τ’ αναριοπλέκεις τα μαλλιά, Ρινούλα, Κατερινούλα,
Ρίνα και Κατερίνα, τα κάνεις δυο πλεξίδες,
και μπαιζοβγαίνεις και τηράς, τηράς τα παλικάρια;
Τα παλικάρια τα καλά παίρνουν καλές γυναίκες,
να ξέρουν ρόκα κι αργαλειό, να ξέρουν να κεντούνε.
Το κέντισμα είναι γλέντισμα κι η ρόκα είναι σιριάνι (δηλ. διασκέδαση)
κι ο βουλιαγμένος ο αργαλειός (δηλ. ο καταραμένος ο αργαλειός) είναι σκλαβιά μεγάλη.
Αυτό πιθανόν ήταν τραγούδι του αργαλειού, δηλαδή το τραγουδούσαν ενώ ύφαιναν. Γράφει η αρθρογράφος:
«Τα νεαρά κορίτσια ύφαιναν αδιάκοπα, μέρα και νύχτα, μέχρι να ετοιμάσουν την προίκα για το γάμο τους. Έχουμε ακούσει από τους μεγαλύτερους λυπηρές ιστορίες νεαρών γυναικών που αρρώστησαν ή πέθαναν από την υπερβολική κούραση πάνω στον αργαλειό.
Η κοινωνία εκείνη την εποχή ήταν έτσι οργανωμένη με ήθη και έθιμα απαράβατα όπως τον θεσμό της προίκας, που ήταν απαραίτητη προϋπόθεση για να παντρευτεί μια γυναίκα. Στις ατέλειωτες ώρες του αργαλειού ένοιωθαν την ανάγκη να εκφραστούν κι αυτό γινόταν με το τραγούδι. Τραγουδούσαν το ντέρτι τους, το καημό τους, τον πόθο τους, τη προσμονή του παλικαριού. Τραγουδούσαν για να ξεχάσουν την κούραση τους».
Η άσπλαχνη πεθερά και ο φιλάργυρος σύζυγος
Υπάρχουν ωστόσο και τραγούδια με μηνύματα που αφορούν στη σχέση του αντρόυνου, αλλά και τση πεθεράς (προπαντός) με τη νύφη, και προσπαθούν να περάσουν σπουδαία μηνύματα αρμονικής συνύπαρξης, όπως τα παρακάτω, που καταγράφει ο Παύλος Βλαστός (Ο Γάμος εν Κρήτη, σελ. 59-60).
«Η άσπλαχνος πεθερά» (είναι παραλογή, δηλαδή τραγούδι της βυζαντινής μας εποχής, οι παραλογές ήταν διαδεδομένες με μικρές διαφορές σε ολόκληρο τον ελληνικό χώρο – Βαλκανική, Μικρά Ασία, Πόντο, Κύπρο κλπ).
Αυτό εδώ ξεκινά περιγράφοντας έναν γάμο εκπληκτικά πλούσιο και αρχοντικό, παραμυθένιο, στον οποίο όμως η νύφη είναι «ορφανούλα». Και, παρά την προειδοποίηση από ένα «χρυσό πουλάκι», η πεθερά της «τση ζήλεψε» και τη δηλητηρίασε ταΐζοντάς την ένα φαρμακερό φίδι.
Η νύφη γύρεψε νερό, κανείς όμως δε τζη ’δωκε, ούτε η πεθερά, ούτε οι κουνιάδες τση – που προφανώς θέλανε κι εκείνες να την ξεβγάλουνε – μόνο ο γαμπρός,
πέμπει τρακόσους στσι γιατρούς και χίλιους στο πηγάιδι
κι ώστε να φτάξουν οι γιατροί, ήτον αποθαμένη!
(Διαβάστε ολόκληρο το τραγούδι στο τέλος του άρθρου, στο Παράρτημα).
Ένα άλλο τραγούδι είναι «ο φιλάργυρος σύζυγος» (όπως το τιτλοφορεί ο Βλαστός), το οποίο τα ψέλνει σ’ εμάς τους άντρες, και λέει:
Ποτέ μην κλαίτε τα ’ρφανά, μηδέ και τσι χηράδες,
τύχη ’χουν τα ’ρφανά και ζουν κι οι χήρες παίρνουν άντρες,
μα κλαίγετε τσι κοπελιές τσι κακοπαντρεμένες,
που παίρνουν τσ’ άντρες τσι κακούς και τσι λογαριαστάδες.
Που λογαριάζουν τον καρπό, το πρατικό το στάρι,
πως κάνει δώδεκα ψωμιά και μιαν αποτριβίδα.
Κι α δώσει και μαγέρεμα (δηλ. όσπριο) να του το μαγερέψει,
κουκί κουκί τση το μετρά, φτωχού κλαδί μη δώσει.
Κι αν του φανεί λιγότερο στην τάβλα απής το φέρει,
ευθύς ξυλοφορτώνει την και τη σκυλοζυγώνει!
Η θλίψη και η συγκίνηση του γάμου
Στα τραγούδια του γάμου εκπληρώνεται η παροιμία πως δεν υπάρχει «γάμος άκλαυτος και κηδεία αγέλαστη»!
Στην παραλαβή των προυκιών από τη συνοδεία του γαμπρού, λίγες μέρες πριν απ’ το γάμο, εκτός από εύθυμα τραγούδια και ευχές, λέγονται και άφθονα συγκινητικά, λυπητερά τραγούδια (μαντινάδες κυρίως εδώ στην Κρήτη) για τον αποχωρισμό τση νύφης από τη μάνα τζη, τ’ αδέρφια και τσι φιλενάδες τση.
Μιλούμε βέβαια για νύφη μικρή – συνήθως κάτω από 20 χρονών – όπως και ο γαμπρός ήτανε μικρός. Νέοι άνθρωποι, αλλά πιο ώριμοι από την αντίστοιχη ηλικία της εποχής μας. Πιο δυναμικοί (λόγω των συνθηκών) και ορεξάτοι για τη δημιουργία οικογένειας, που ήταν το πιο σημαντικό πράγμα που θ’ αποχτούσαν στη ζωή τους (αντίθετα με την εποχή μας, που τα μεγάλα όνειρα των παιδιών μάλλον περιορίζονται στην επαγγελματική σταδιοδρομία τους).
Ορισμένα από αυτά τα τραγούδια, που μοιάζουν με μοιρολόγια:
Συστήτ’ αόρια (=όρη) και βουνά, λαγκάδια με τα δάση,
κι η μάνα το παιδάκι τζη κλαίει πως θα το χάσει.
Δίδεται απάντηση σ’ αυτό με άλλη μαντινάδα:
Μ’ από χαράν εγρίνιασε (δηλ. κατσούφιασε) κι από χαρά τζη κλαίει,
κάθε γονιού ν’ αξιώνει ο Θιός παιδιά ντου να παντρεύγει.
Συστήτ’ αόρια και βουνά, λαγκάδια και χαράκια,
σήμερο ξεχωρίζουνται τα δυο καλαδερφάκια.
Μισεύγεις κι ούλα ντα πουλιά κλαίνε στο μισεμό μου,
κλαίνε κι οι φιλενάδες σου τον αποχωρισμό σου.
Φεύγεις, γειτονοπούλα μου, σέβου, μη μου ξεχάσεις,
πέμπε μου σκιας χαιρετισμό, γιατί θε να με χάσεις.
Και τη μέρα του γάμου, στην αναχώρηση τση νύφης, λέγονται παρόμοια:
Νύφη μου καλορίζικη, αηδόνα και παγόνα,
και πώς θα βγάλ’ η μάνα σου οφέτος το χειμώνα;
Σήμερο ξεκλωνίζεται τση δάφνης το κλωνάρι
κι αλλού μεταφυτεύγεται, σ’ αρχοντικό κηπάρι.
Λέει η μάνα:
Μισεύγεις, πάν’ τα μάθια μου, πά’ η παρηγοριά μου,
πάν’ τα κλειδιά του κόρφου μου κι ο στύλος τση καρδιάς μου.
Τ’ αδέρφια λένε:
Κλαίγε τη, μάνα, κλαίγε την τη λεμονιά τσ’ αυλής σου,
κι εδά σου τηνε παίρνουνε, δεν είναι μπλιο δική σου.
Κι απαντά η μάνα:
Άσ’ τσι κι ας τηνε παίρνουνε, άσ’ τσι κι ας τη χαρούνε,
κι απού τα χέρια τζη τα δυο πολύ καλό να ιδούνε.
Ήρθ’ ο καιρός που θα διαβεί η κόρη μου στα ξένα,
με του κυρού σου την ευκή, τση μάνας που σ’ εγέννα.
Καθώς έχει πάρει τη νύφη η συνοδεία του γαμπρού και φεύγουνε (μετά από μεγάλη διαδικασία βέβαια και πολλές «μονομαχίες» μαντινάδων), λέγεται μια από τις πιο ωραίες μαντινάδες, κατά τη γνώμη μου:
Επήραμε την πέρδικα την πενταπλουμισμένη
κι αφήκαμε ντη γειτονιά σα χώρα κουρσεμένη.
Το ίδιο μελαγχολικό πνεύμα φαίνεται να έχει και το τραγούδι «Τη νύφη όταν την ξεκινούν», που καταγράφεται στον ψηφιακό δίσκο «Τα σα εκ των σων» του 1999 από τον εξαίρετο μουσικό και ερευνητή της παραδοσιακής μας μουσικής Δημήτρη Σγουρό από την Κριτσά Μεραμπέλλου. Και το οποίο λέγεται σε παλιό σκοπό (δηλ. μελωδία) του γάμου από την ανατολική Κρήτη, με χαρακτηριστικό μελαγχολικό ύφος:
Τη νύφη όταν την ξεκινούν, τρεις ποταμοί κινούνε.
Ο ένας παίρνει ανατολή κι ο άλλος παίρνει δύση
κι ο τρίτος ο καλύτερος μπαίνει σε περιβόλι.
Ποτίζει ελιές και μπουρνελιές, μηλιές και κυπαρίσσια,
Μμα μια μηλιά, γλυκομηλιά, έπεσε κι εμαράθη.
– Μωρή μηλιά, γλυκομηλιά, είντά ’χεις κι εμαράθης;
Μήνα τα μήλα σε βαρούν γ-ή το νερό σου λείπει;
Μήνα κι ο περβολάρης σου ακήδευτη (δηλ. αφρόντιστη) σ’ αφήκε;
– Μηδέ τα μήλα με βαρούν, μήδε νερό μου λείπει,
μήδε κι ο περβολάρης μου ακήδευτη μ’ αφήκε.
Μα ’κόψανε τσι κλώνους μου κι εκάμανε στεφάνια,
και να ’ναι καλορίζικοι κείνοι που θα τα βάλουν…
Λέγονταν και τραγούδια που αναφέρουν την ορφάνια (γαμπρού και νύφης), όταν υπήρχε. Δεν την παραβλέπουν. Μνημονεύουν τους νεκρούς γονείς και τη λύπη της ορφάνιας.
Σήμερα θα τα κρύβαμε αυτά, για να μη θολώσουμε τη χαρά της στιγμής. Αν κανείς τολμούσε να κάμει νύξη, θα έβρισκε το μπελά του και μπορεί και οι πιο προληπτικοί να το θεωρούσανε γρουσουζιά. Στο παρελθόν τα λέγανε ανοιχτά.
Στην ετοιμασία των προυκιών, για να τα παραλάβει η συνοδεία του γαμπρού (λίγες μέρες πριν απ’ το γάμο), αν η νύφη ήτον ορφανή από μάνα, ελέγανε:
Να πρόβερνεν η μάνα σου, να θώρειε ντη χαρά σου,
χρυσά σεντόνια να ’στρωνεν εις τα προσκέφαλά σου.
Αν ήτον ορφανή από πατέρα:
Βασιλικό στην κάμερα (δηλ. στην κάμαρα), βιόλα στο παραθύρι,
αλάργο σ’ εξορίσανε γιατί δεν είχες κύρη!
Αυτή είναι δήλωση με τεράστια κοινωνική σημασία και πιστεύω πως ελέχθη κάποια φορά για συγκεκριμένη περίπτωση.
Το καλύπτει κάπως μετά, λέγοντας:
Όπου κι αν πάεις, νύφη μου, μάνα και κύρη θα ’χεις,
κι ως ήσουν φρόνιμη ως επά, να ’σαι κι όπου γ-κι α λάχεις.
(Κάνει και διδασκαλία – φρόνιμη = συνετή, σώφρων).
Αλλά κι ο γαμπρός αν ήτον ορφανός από πατέρα, λέγανε:
Όμορφος είναι κι ο γαμπρός ωσάν το καρεμφύλλι (λουλούδι),
μα ’χει και παραπόνεση, γιατί δεν έχει κύρη.
Μα έδωκέ ντου την ευκή σαν ήθελ’ αποθάνει,
να τ’ αξιώσει ο Θεός να βάλει και στεφάνι.
Ευκή γονιού αγόραζε και τα βουνά πορπάθειε
και του κυρού σου ώστε να ζεις τα λόγια ντου τα κράθειε.
Όντεν είναι να τηνε πάρουνε από το σπίτι, αν δεν έχει γονείς η νύφη, η συνοδεία του γαμπρού, με τα πολλά, τραγουδεί:
Σηκώσου, ξένη κι ορφανή, την πόρτα σας ν’ ανοίξεις,
μα ’ρθεν η γι-ώρα του Θεού που θα μας ακλουθήξεις!
Μεσολάβηση υπέρ της νύφης
Ως γνωστόν, για να πάρουνε τη νύφη από το πατρικό τζη σπίτι ο γαμπρός και η συνοδεία του, περνούσανε μια διαδικασία τραγουδιστής μάχης, με κλειστή την πόρτα, όπου ανταλλάσσανε μαντινάδες, οι γαμηλιώτες του γαμπρού απ’ όξω και οι συγγενείς τση νύφης από μέσα. Και μετά ανοίγανε την πόρτα και παίρνανε την κοπελιά με πολλές ευχές. Αυτές είναι οι λεγόμενες μαντινάδες τση συνεπαρσάς.
Όλες αυτές έχουνε κοινωνικό χαρακτήρα. Παινεύοντας τη νύφη για την ομορφιά και τη φρονιμάδα της, τονίζουν την αξία της για να ανεβάσουν την εκτίμησή της από την οικογένεια των συμπεθέρων, αλλά και την εκτίμηση όλης της φαμίλιας της, που την προσφέρει.
Είναι χαρακτηριστικό ότι οι μαντινάδες λένε πως «παίρνουν» τη νύφη, σε πληθυντικό αριθμό – όλοι οι συμπέθεροι – και όχι ότι τηνε «παίρνει» μόνο ο γαμπρός. Ο γάμος ήταν πάντα υπόθεση των οικογενειών.
Ένα πολύ σημαντικό στοιχείο του θέματος που μας ενδιαφέρει είναι οι παρακλήσεις, μα και «προειδοποιήσεις», που λέγονταν στσι μαντινάδες αυτές, να μη μαλώνουνε τη νύφη στην οικογένεια του γαμπρού. Και διαβεβαιώσεις από την άλλη πλευρά, ότι δε θα τηνε μαλώνουνε, μόνο θα τηνε σέβουνται και θα περνά καλά.
Ο κόσμος βέβαια έδινε σημασία στσι μαντινάδες, οι οποίες λέγονταν γιατί θέλανε κάτι να πούνε κι όχι για φιγούρα.
Μη μας τηνε μαλώνετε, μό’ να την αγαπάτε,
γιατ’ είν’ από ψηλή γενιά και θα παραπονάται.
(Η γιαγιά μου την έλεγενε τούτηνά, καταγόμενη από τον Άγιο Ιωάννη Αμαρίου, κάτοικος Αποδούλου).
Θωρείτε πως τη δίδομε με τόσους ριτσατζήδες (μεσολαβητές).
Μη μας τηνε μαλώνετε, γιατί ’χει νταβατζήδες! (δηλ. προστάτες).
Λέν’ αυτοί:
Δε σας τηνε μαλώνομε, δε σας τηνε χολιούμε (πικραίνομε),
σαν το σγουρό βασιλικό θα την παρακρατούμε
– Μην τη μαλώνεις, πεθερά, κι εσύ, κερά κουνιάδα,
γιατ’ είναι παραπονιαρέ κι αλάργο απού τη μάνα.
Και λένε:
Δεν τη μαλώνει η πεθερά, μούδ’ η κερά κουνιάδα,
κι η βαγιοκλαδισμένη σας ας βγει στην ευγοράδα (δηλ. ας προβάλει πια, να τηνε πάρομε).
Σήμερο (στα ελάχιστα τραγούδια του γάμου που επιβιώνουν) έχουν απομείνει να λέγεται οι στίχοι:
Γαμπρέ, τη νύφη ν’ αγαπάς, να μην τηνε μαλώνεις,
σαν το σγουρό βασιλικό να τηνε καμαρώνεις.
Αυτά οφείλονταν στο ότι η νύφη ήταν ανυπεράσπιστη στο σπίτι του γαμπρού και μάλιστα συνήθως συγκατοικώντας με την πεθερά της, και πιθανόν σ’ έναν μόνιμο ανταγωνισμό. Όπου η νύφη ήταν καθαρά «ο αδύναμος κρίκος». Πάντα βέβαια υπήρχαν και υπάρχουν κι εξαιρέσεις (καλές πεθερές – κακές νυφάδες).
Πάντως μια παροιμία (με μορφή μαντινάδας) λέει:
Στον κόσμο τρία πράματα δεν κάνουν σ’ ένα σπίτι:
δυο πετεινοί, δυο κούνελοι και πεθερά με νύφη.
(Γι’ αυτό κανονικά δεν πρέπει να ζούνε μαζί).
Γι’ αυτό στην Κρήτη προβλέπεται πως ο γαμπρός χτίζει το σπίτι του πριν παντρευτεί. Αλλά ουσιαστικά η νύφη είναι «ένα σπίτι» με τα πεθερικά τζη.
Το φαινόμενο αυτό διακωμωδεί εύστοχα ο Κώστας Μουντάκης στο περίφημο τραγούδι του «Θα το πω κι ας με κρεμάσουν», όπου δεν παραλείπει να επισημάνει και την αντίστροφη περίπτωση, πεθεράς που «μάχεται» το γαμπρό τζη – αυτό βέβαια θα σημαίνει ότι ο γαμπρός, και όχι η νύφη, μένει κοντά στα πεθερικά του, δηλαδή είναι, κατά το κοινώς λεγόμενον, «σώγαμπρος» (έσω – δηλαδή εσωτερικός – γαμπρός), πράγμα όχι και τόσο τιμητικό σε ολόκληρη την Ελλάδα και φυσικά και στην Κρήτη.
Περνώντας τα χρόνια, μεγαλώνοντας σε ηλικία και αντιμετωπίζοντας με τη σειρά της τις δυσκολίες της ζωής, η νύφη κινδυνεύει να εξελιχθεί σε καταπιεστική ηγέτιδα, όπως ήταν η πεθερά της. Γι’ αυτό, άλλη παροιμία λέει: «Η νύφη, απ’ όντα γεννηθεί, τση πεθεράς τση μοιάζει».
Όλα αυτά έχουν και ψυχολογικές προεκτάσεις βέβαια, που δεν προλαβαίνομε τώρα να τις αναφέρομε, αλλά νομίζω πως είναι γνωστές.
Υπήρχε και ο θεσμός του αντίγαμου: οχτώ μέρες μετά το γάμο, οι γονείς και στενοί συγγενείς τση νύφης έρχονταν στο σπίτι του ζευγαριού και γινόταν ένα καινούργιο τραπέζι με το σχετικό γλέντι, και τούτο είχε σκοπό να ελέγξουν, κατά κάποιο τρόπο, πώς είναι η κατάσταση κι αν η κόρη ντωνε περνά καλά στην καινούργια της οικογένεια.
Όλα αυτά βέβαια δε νομίζω πως λειτουργούσαν στην πράξη. Η νύφη ήταν ανυπεράσπιστη και νομίζω πως κανείς δεν την είχε συμβουλεύσει να είναι δυναμική – πράγμα που θα προκαλούσε συγκρούσεις και πιθανόν διάλυση του γάμου – ενώ όλοι τη συμβούλευαν να είναι συγκαταβατική, υποχωρητική, να σέβεται και να αγαπά τα πεθερικά και τα κουνιάδια τζη.
Αυτή βέβαια είναι και χριστιανική συμπεριφορά, που οδηγεί στην αγιότητα. Και πρέπει να ’ναι αμοιβαία (θυμόμαστε τις παραινέσεις του ι. Χρυσοστόμου προς τους άντρες συζύγους: να λένε στη γυναίκα τους «όλα είναι δικά σου, κι εγώ είμαι δικός σου, και τα παιδιά μας ακόμη τ’ αγαπώ επειδή είναι δικά σου παιδιά» κλπ). Αλλά η κοινωνία δεν το έβλεπε έτσι, το έβλεπε καθαρά και μόνο κοινωνικά.
(Και τώρα έχουμε πάει σε μεγάλο βαθμό στο αντίθετο άκρο, όπου το ζευγάρι είναι μόνο, δεν δέχεται καν συμβουλές, και ο γάμος διαλύεται με διάφορες αφορμές, σα να μη συμβαίνει τίποτα).
Η ορθόδοξη τελετή του γάμου δεν περιλαμβάνει ερώτηση προς το ζευγάρι αν δέχονται τον ή την σύζυγο. Όμως κατά το έθιμο, πριν την τελετή ο ιερέας ρωτά τις δυο οικογένειες αν πράγματι δίδουν τα παιδιά τους για συζύγους το ένα στο άλλο. Θυμούμαι τον μακαριστό χωριανό μας παπά Κωστή, στο σπίτι του πεθερού μου, κι ερώτηξε τους γονείς μου και τα πεθερικά μου, αν συμφωνούν όλοι για το γάμο, και μετά προχωρήσαμε.
Τα παινέματα της νύφης και το πρότυπο της γυναικείας ομορφιάς
Κατά το γλέντι του γάμου, σε συγκεκριμένη στιγμή, από το λυράρη και τις γυναίκες της συντροφιάς τραγουδιούνται τα περίφημα «παινέματα τση νύφης» ή «παστικά», (ακούστε τα εδώ και εδώ από την Εύα Γρηγοράκη από τις Βρύσες Αγίου Βασιλείου, σε δίσκο του παπά Στεφανή το Νίκα, και από τον Αντώνη Μαρτσάκη – τα παραθέτει και ο Βλαστός στις σελ. 68-73). Λέγονται «παστικά» επειδή «παστός» (και «παστάδα») ονομάζεται το δωμάτιο των νεονύμφων, όπου θα περάσουν την πρώτη νύχτα του γάμου τους και, λογικά, εκτός έκτακτων γεγονότων, και τις υπόλοιπες νύχτες της συζυγικής ζωής τους. Από το όνομα αυτού του τραγουδιού καθιερώθηκε και η ειρωνική έκφραση «της είπε τα παστικά της», δηλ. την έβρισε πολύ άσχημα.
Όπως επισημαίνει ο εξαιρετικός – κατά τη γνώμη μου – ερευνητής της κρητικής παράδοσης και συγγραφέας Νίκος Ψιλάκης στο άρθρο του «Τα παινέματα της νύφης και το πρότυπο της γυναικείας ομορφιάς» σ’ αυτό το τραγούδι εκφράζεται με έξοχο ποιητικό τρόπο το πρότυπο της γυναικείας ομορφιάς. Και φυσικά δεν είναι απλό τραγούδι, αλλά μια ακόμη προσπάθεια αναβάθμισης της θέσης της νύφης στην καινούργια της οικογένεια.
«Οδηγίες επιβίωσης» για τη νύφη
Καθώς έχει τελεστεί ο γάμος (είτε στην εκκλησία είτε – παλαιότερα – στο σπίτι τση νύφης), φάγανε, ήπιανε, εχορέψανε, πηγαίνουνε ’δά στο καινούργιο το σπίτι (που μπορεί να είναι σε άλλο χωριό, στο χωριό του γαμπρού) και έχουμε έθιμα πάλι με μηνύματα συμφιλίωσης, όπως το μελοκάρυδο – και βέβαια, έθιμα για ευλογία και γονιμότητα, όπως το σπάσιμο του ροδιού κλπ.
Μετά, ένας ηλικιωμένος (όπως λέει ο Βλαστός «ο Νέστωρ του χωριού», δηλ. ο γεροντότερος και σοφότερος – όπως ήταν ο Νέστορας στον τρωικό πόλεμο), πλησιάζει τη νύφη και της δίνει τραγουδιστά πολύτιμες συμβουλές «επιβίωσης» στο καινούργιο της περιβάλλον:
Νύφη, εμένα ν’ αφρουκάσαι, κι ό,τι πω να το θυμάσαι.
Εδώ, όπως τα γράφει η κυρία Άννα Σκανδαλάκη από τα Σαχτούρια Αγίου Βασιλείου (κάτοικος Χάρακα Ηρακλείου), που είναι και η ίδια μαντιναδολόγος:
Ν’ αγαπάς την πεθερά σου, ν’ αναθρέψει τα παιδιά σου.
Ν’ αγαπάς τον πεθερό σου, να ’ναι ψήφος εδικό’ σου.
Ν’ αγαπάς και τσι γειτόνους, φίλους για να τσι ’χεις χρόνους.
Ν’ αγαπάς και το γαμπρό, σαν τα μάθια σου τα δυο.
Ν’ αγαπιέστε, ν’ αγαπιέστε και να μην ξυλοκοπιέστε.
Να φυλάξεις την τιμή σου, να ’χεις ψήφος στη ζωή σου.
Και φαμίλια ν’ αποτάξεις και δισέγγονα να φτάξεις.
Ο Βλαστός (σελ. 92-95) το λέει:
Ν’ αγαπάς τη γειτονιά σου και τα κουνιαδόπουλά σου.
Ν’ αγαπάς, να σ’ αγαπούνε, να τιμάς, αν σε τιμούνε.
Και τ’ αντρούς σου ν’ αφρουκάσαι, για να μην ξυλοκοπάσαι: είναι εκπληκτικό ότι θεωρούσανε αυτονόητο ότι η ανυπακοή οδηγούσε σε φάπα. Δε σημαίνει ότι το εγκρίνανε, αλλά το θεωρούσανε. («Αἰσχύνη γάρ ἀνδρί γυναῖκα τύπτειν» έλεγε ο ιερός Χρυσόστομος P.G., 62, 109-110).
Συνεχίζει ο Βλαστός:
Όντε μπει απού το χωράφι, πέρα να πετάς τ’ αρδάχτι.
Πόρισε να ξεφορτώσεις, τα οζά να διορθώσεις (να τα ταχτοποιήσεις).
Και θα μπει να χαμηλώσει, στην πεζούλα να ξαπλώσει.
Κι όντες είναι ξαπλωμένος, ξεύρε κι είναι κουρασμένος.
Να ’χεις το σκαμνί στρωμένο, το φαΐ μαγερεμένο.
Να του θέσεις την καθέκλα, «Σήκω, άντρα μου, κάτσε ντρέτα».
Τότ’ εκείνος θα καθίσει, την κοιλιά ντου να γεμίσει.
Όποιος τρώει κι όποιος πίνει, κείνος αφορμή δε βρίχνει
(δηλ. άμα τον περιποιείσαι, που αυτός γυρίζει κατάκοπος εννοείται,
δε θα έχει λόγους να σε μαλώνει ή να σε δείρει).
Κι ότι να φάει και να πιει να σου καλοκαρδίσει,
τότε γλυκά του μίλησε, να σου γλυκομιλήσει:
– Πού ’σουνε, κανακάρη μου, και πού ’σουν, τσελεπή μου,
που όσον άργειες να μ’ ευρείς, έκοβγες τη ζωή μου!
Ελαφρώς διαφορετικό βλέπουμε το τραγούδι στο άρθρο του κ. Νίκου Ψιλάκη, «Τα παινέματα της νύφης και το πρότυπο της γυναικείας ομορφιάς», από το οποίο και ο στίχος «Αφρουγκάσου μου, κερά μου, γροίκα την παραγγελιά μου» του τίτλου μας.
Παρόμοιο νόημα έχει και ένα τραγούδι του γάμου που μας αφηγήθηκε ο αιωνόβιος Αντώνης Κλημαθιανός (†) από τσι Κουρούτες Αμαρίου:
Νύφη μου, ξάστερο νερό και ξέλαμπρο φεγγάρι,
το ταίρι σου είναι ζηλευτό κι όμορφο παλληκάρι.
Στο σπίτι των πεθερικώ, στη γειτονιάν απού ’ρθες,
σαν κυπαρίσσι να σταθείς, σαν πρίνος να ριζώσεις,
και σα μηλιά γλυκομηλιά ν’ αθήσεις, να καρπίσεις,
υγιούς εννιά ν’ αξιωθείς και μια γλυκομηλίτσα.
(Το διαβάζουμε και εδώ, με παραπομπή στη συλλογή του πατέρα της ελληνικής λαογραφίας Νικολάου Πολίτη).
Τσ’ Αδικοσκοτωμένης
Άφησα το καλύτερο για το τέλος.
Στα τραγούδια του γάμου μια ειδική κατηγορία είναι τα τραγούδια τση στράτας και τση κουλούρας. Τραγούδια τση στράτας είναι κείνα που τραγουδούσανε οι γαμηλιώτες όντεν επηγαίνανε στο χωριό τση νύφης να τηνε πάρουνε, και τση κουλούρας (δηλ. του κύκλου), αυτά που λέγανε όντεν εγυρίζανε.
Από το Μέρωνα Αμαρίου μου δώκανε, χρόνια πριν, μια καταγραφή, όπου τραγουδούνε ως τραγούδι τση στράτας, για να πάνε σε γάμο, την παραλογή της Αδικοσκοτωμένης. Μου το ’δωκεν ο αξέχαστος φίλος τω γονέω μου Κωστής Σημαντήρης, που είχε το εμπορικό κατάστημα στη στροφή τση Αγίας Φωτεινής.
Το τραγουδούσε παρέα Μερωνιανών μερακλήδων, στο σκοπό που συνηθίζουμε σήμερο να τραγουδούμε το «Πρόβαλε μάνα του γαμπρού» (που το έχει κι ο Βλαστός, σελ. 89-90), αλλά και μια άλλη παραλογή, που έχει κοινούς στίχους με το «Πρόβαλε, μάνα του γαμπρού», το «Μια γ-κόρη συναπόβγανε τον άντρα τζη στα ξένα. Βαστά κερί και φέγγει του, ποτήρια τον κερνάει» κτλ.
Το τραγούδι της Αδικοσκοτωμένης, εκτός ότι είναι πολύ δραματικό, έχει και τρομερό κοινωνικό μήνυμα, ενάντια στις κοινωνικές συμβάσεις, στην ενδοοικογενειακή βία, αλλά ακόμη και στο σκληρό ηθικισμό των δήθεν πιστών χριστιανών, ακόμη και ιερέων! Είναι λοιπόν πολύ σημαντικό που το τραγουδούσανε στο γάμο, αν και δεν είμαι σίγουρος πως συνειδητοποιούσανε πλήρως (μέσα στη φούρια της διαδικασίας) τη σημασία – και τη σοφία του.
Θα το πω, όπως μου το ’λεγε η μάνα μου, χωρίς μουσική, και θα κλείσω μ’ αυτό.
Μια γ-κόρη ρόδα εμάζωνε κι αθούς εκορφολόγα,
να κάμει πέτσες με τσ’ αθούς, κουρτίνες με τα ρόδα.
Κι ο βασιλιάς κατέβαινεν από λαγού κυνήγι,
ζευγάρι ρόδα τση ζητά και τέσσερα του δίδει.
Ρίχτει το δαχτυλίδι ντου και στην ποδιά τση δίδει (δηλ. πέφτει στην ποδιά της).
Κι η μάνα τζη τη θώρειενε από το παραθύρι.
– Σκύλα, και δεν εντράπηκες να πάρεις δαχτυλίδι;
Απού ’χεις δώδεκ’ αδερφούς και δεκοχτώ ξαδέρφους,
κι είναι κι ο κύρης σου παπάς, μεγάλος ξαγοράρης!
Κι εδείραν τη γ-κι οι γι-αδερφοί κι οι δεκοχτώ ξαδέρφοι
κι ο σκύλος ο πατέρας τση μ’ ένα σιντεροδαύλι!
Τη νύχτα, τα μεσάνυχτα, η κόρη εψυχομάχειε.
– Μισεύγεις, Ευγενούλα μου, κι είντα μου παραγγέρνεις;
Δε θέλεις μπα, δε θέλεις ξα, δε θέλεις βελουδένια,
δε θες τα χρυσοπράσινα, που τα ’φερεν ο Γιάννης;
(Μπα και ξα, όπως λένε, σημαίνει μπαμπακερά και μεταξωτά ρούχα).
– Δε θέλω μπα, δε θέλω ξα, δε θέλω βελουδένια,
μηδέ τα χρυσοπράσινα, κι ας τα ’φερε γ-κι ο Γιάννης.
Μα με τα ματωμένα μου θα κατεβώ στον Άδη.
Για ν’ ακουστεί στη γειτονιά, για ν’ ακουστεί στη χώρα,
πως μ’ αδικοσκοτώσετε για ’να ζευγάρι ρόδα!
Παράρτημα
Η άσπλαχνος πενθερά
Ο Παύλος Βλαστός το παραθέτει, όπως παραθέτει στο βιβλίο του και πλήθος άλλα τραγούδια. Στο διαδίκτυο το βρήκαμε επίσης εδώ, ίδιο, από το βιβλίο του Eusebi Ayensa i Prat Baladas griegas:Estudio formal, tematico y comprativo, απ’ όπου και το αντιγράφουμε:
Θωρείς την κείνη την κορφή, την πράσινη μαδάρα;
εκεί από πίσω κάνουνε μιας ορφανούλας γάμο.
Χίλιοι τση πήγαν τα προυκιά, χίλιοι τ’ απανωπρούκια
και του γαμπρού το κάλεσμα ήσαν εννιά χιλιάδες,
τση νύφης δεκατέσσερεις σαφίς μεγαλαρχόντοι.
Στη μέση τση συνερπασάς η νύφη στολισμένη.
Χίλιοι κρατούν τη σκέπη τση, τρακόσοι την ποδιά τση
και κάθεται στο μαύρο τση (δηλ. στο άλογό της) ωσάν βασιλοπούλα.
Η σέλλα του’ τονε χρυσή, τα χαλινάρια ασήμι,
στα χέρια τση εκράθιενε ένα χρυσό πουλάκι.
δεν εκιλάηδειε το πουλί ως κελαηδούνε τ’ άλλα,
μόνο κιλάδειε κι έλεγε τση νύφης μοιρολόγια.
—Κόρη μ’, εκεί που πας εδά, κάλλια ’ναι να γυρίσεις,
κι έχεις κακά πεθερικά και θα σε καταλύσουν.
Κ’ η πρώτη που τση ζήλεψεν ήτον η πεθερά τση
κι επρόβαλεν εις το ’βγορο, θωρεί τσι και προβαίρνουν.
Διακόσ’ είν’ οι μαγέροι τση κι εξήντα οι σερβιτόροι.
—Μαγέροι, μαγερεύγετε λαγούδια και περδίκια
και ψήσετε τση νύφης μου τρικέφαλο τον όφι
κι ο όφις να ’ν’ από βουνό, να ’ναι φαρμακωμένος.
Πρώτη μπουκιά οπού ’φαε ήτο φιδιού κεφάλι
κ’ η παραδευτερώτερη ήτονε τ’ οραδάκι
κ’ η τρίτ’ η πλια φαρμακερή ήτον απού τα μέση.
Η πρώτη άφτει την καρδιά κ’ η δεύτερη το σ’κώτι
κ’ η τρίτ’ η πλια φαρμακερή τήνε καταμαραίνει.
Παίρνει την το παράπονο, τση πεθεράς τση πάει.
—Δώσε μου, κερά πεθερά, νερό δος μου τση ξενης,
νερό μου δώσε τ’ς ορφανής και τση φαρμακωμένης.
—Δεν έχομ’ εδεπά νερό κι άμε στων κουνιαδώ σου.
Δένει τα χέρια τση σταυρό, πάει στων κουνιαδώ τση.
—Κουνιάδες κι αδερφάδες μου, δώστε νερό τση ξένης,
δώστε νερό τση ορφανής και τση φαρμακωμένης.
—Δεν έχομ’ εδεπά νερό κι άμε στου κυρ Γιαννάκης.
Δένει τα χέρια τση σταυρό, πάει στου κυρ Γιαννάκη.
—Άντρα, που μ’ ευλοήθηκες, δος μου νερό τση ξένης,
δος μου νερό τση ορφανής και τση φαρμακωμένης.
Πέμπει τρακόσους στσι γιατρούς και χίλιους στο πηγάδι,
κι ώστε να φτάξουν οι γιατροί, ήτον αποθαμένη.
Ανακοίνωση για τα Κέντρα Ολοκληρωμένης Φροντίδας Ηλικιωμένων και το ζήτημα της αναστολής λειτουργίας του κέντρου φροντίδας ηλικιωμένων ΑΓΚΑΛΗ HOME εξέδωσε και η Νομαρχιακή Επιτροπή Ρεθύμνου του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ.
Μεγάλη αναστάτωση στην τοπική κοινωνία έχει δημιουργήσει η είδηση της πιθανής αναστολής λειτουργίας του κέντρου φροντίδας ηλικιωμένων από τον προσεχή Σεπτέμβρη, λόγω γραφειοκρατικών προβλημάτων που προβάλλονται από την Δ/νση Δημόσιας Υγείας της Περιφέρειας Κρήτης..
Ελλείψει δημόσιου κέντρου φροντίδας , όπως αρμόζει σε σύγχρονα Ευρωπαϊκά κράτη που σέβονται τους πολίτες τους και αποτελεί υποχρέωση της πολιτείας, το κέντρο Αγκάλη παρέχει την περίθαλψη και φιλοξενία υψηλού επιπέδου, ως όφειλε να έχει κάνει η πολιτεία και όλοι όσοι αντιμετωπίζουν προβλήματα με τους ηλικιωμένους συγγενείς τους καταφεύγουν στην εν λόγω δομή.
Η αναστολή λειτουργίας της δομής αυτής θα επιτείνει το ήδη πολύ οξύ πρόβλημα της φροντίδας των υπερηλίκων συνανθρώπων μας που αντιμετωπίζουμε και στο Ρέθυμνο και καλό είναι οι αρμόδιες αρχές να δουν την ουσία και να προχωρήσουν στη λύση του γραφειοκρατικού προβλήματος.
ΜΟΝΟ με ΑΛΛΑΓΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ και στον τομέα της παροχής φροντίδας προς όλες τις ευάλωτες ομάδες των συνανθρώπων μας, θα μπορέσει η πολιτεία να δείξει το κοινωνικό της πρόσωπο.
Συστατικό στοιχείο της πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ είναι η εγγύηση του δημόσιου, υποχρεωτικού και καθολικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης με αναδιανεμητικό χαρακτήρα που θα υπηρετεί την αλληλεγγύη των γενεών και την κοινωνική δικαιοσύνη.
Για τον λόγο αυτό προτείνουμε:
Κανείς ηλικιωμένος μόνος και αβοήθητος
Η ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΡΕΘΥΜΝΟΥ του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ
Καλύτερη είναι η εικόνα της φωτιάς που ξέσπασε λίγο μετά τα μεσάνυχτα σε δασική έκταση στο νότιο Ρέθυμνο, πάνω από το φαράγγι του Κοτσυφού κοντά στα Σελλιά.
Η κινητοποίηση της πυροσβεστικής υπηρεσίας ήταν πολύ μεγάλη λόγω του δύσβατου σημείου αλλά και των ισχυρών ανέμων στην περιοχή, με αποτέλεσμα η φωτιά να πάρει μεγάλες διαστάσεις.
Για την κατάσβεση της κινητοποιήθηκαν 50 οχήματα με 150 πυροσβέστες, με 6 ομάδες πεζοπόρων της 3ης ΕΜΟΔΕ ενώ υπήρξε και συνδρομή από υδροφόρες ΟΤΑ.
Όλη τη νύχτα οι πυροσβέστες έδωσαν μάχη με τις φλόγες ενώ ήχησε και το 112 για όσους βρίσκονταν στην περιοχή να είναι σε ετοιμότητα και να ακολουθήσουν αν χρειαστεί τις οδηγίες των αρχών, αν και η πυρκαγιά δεν απείλησε κατοικημένες περιοχές.
Με το πρώτο φως της ημέρας σηκώθηκε και ελικόπτερο προκειμένου να βοηθήσει στην κατάσβεση, ενώ αυτήν την ώρα στην περιοχή καίνε διάσπαρτες εστίες.
[φωτο εξωφύλλου Βαγγέλης Περάκης]
Σας περιμένουμε όλους στην διεθνή έκθεση φωτογραφίας για πέμπτη χρονιά, που συνδιοργανώνεται με την Περιφέρεια Κρήτης, στο Βιβλιοπωλείο της Βικελαίας Βιβλιοθήκης.
Ηράκλειο: Βικελαία Βιβλιοθήκη
(Κτήριο Αχτάρικα, Ηράκλειο 712 02)
Η έκθεση στο Ηράκλειο θα πραγματοποιηθεί στο βιβλιοπωλείο της Βικελαίας Βιβλιοθήκης, όπου στεγάζεται στο κτηρίου Αχτάρικα στην καρδιά της πόλης.
Ώρες λειτουργίας:
Δευτέρα, Τετάρτη, Σάββατο 09:30 με 14:30
Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή 09:30 με 14:00 και 17:30 με 20:30
Διάρκεια έκθεσης: 5 με 17 Αυγούστου 2024 (15 Αυγούστου κλειστά).
Ελάτε να ψηφίσετε την αγαπημένη σας φωτογραφία, δίνοντας τον ψήφο σας μέσω των QR Codes που έχουν τα κάδρα.
Τα εγκαίνια θα πραγματοποιηθούν τη Δευτέρα 5 Αυγούστου και ώρα 12:00 το μεσημέρι.
Την έκθεση The Art of Social Media 2024 διοργανώνει η The Art, σε συνδιοργάνωση με την Περιφέρεια Κρήτης.
Οι επόμενοι προορισμοί περιλαμβάνουν την Αθήνα (11-13 Οκτωβρίου), τη Λεμεσό (18-20 Σεπτεμβρίου), καθώς και έναν προορισμό που θα ανακοινωθεί στα εγκαίνια της έκθεσης στο Ηράκλειο.
Μια μεγάλη πυρκαγιά βρίσκεται σε εξέλιξη σε δασική έκταση στο Φαράγγι του Κοτσιφού. Η φωτιά ξέσπασε λίγο μετά τα μεσάνυχτα της Τετάρτης και έκτοτε οι δυνάμεις πυρόσβεσης αγωνίζονται να την ελέγξουν.
Αμέσως μετά την ειδοποίηση, στο σημείο έσπευσαν 91 πυροσβέστες, συμπεριλαμβανομένων 6 ομάδων πεζοπόρων της 3ης ΕΜΟΔΕ, καθώς και 25 πυροσβεστικά οχήματα. Επιπλέον, η επιχείρηση πυρόσβεσης υποστηρίζεται από υδροφόρες των τοπικών ΟΤΑ.
Λίγο πριν τις 2 τα ξημερώματα της Πέμπτης, εστάλη μήνυμα από το 112 στους κατοίκους της κοινότητας Φοίνικα του Δήμου Αγίου Βασιλείου, προκειμένου να είναι σε αυξημένη ετοιμότητα. Σύμφωνα με την Πυροσβεστική, η φωτιά καίει χαμηλή βλάστηση και για την ώρα δεν απειλεί κατοικίες.
Η πυρκαγιά εξαπλώνεται γρήγορα λόγω των ισχυρών ανέμων που επικρατούν στην περιοχή, καθιστώντας την κατάσταση ακόμη πιο επικίνδυνη και απαιτητική για τις δυνάμεις πυρόσβεσης. Οι αρμόδιες αρχές κάνουν έκκληση στους κατοίκους να παραμείνουν ψύχραιμοι και να ακολουθούν τις οδηγίες εκκένωσης αν κριθεί αναγκαίο.
Με το πρώτο φως της ημέρας ξεκίνησαν οι ρίψεις νερού από ελικόπτερο.
Επιβεβαιώθηκε εργαστηριακά η προσβολή από, πανώλη μικρών μηρυκαστικών, δύο εκτροφών οι οποίες και εισήγαγαν ζώα από το εξωτερικό και ήταν υπό επιτήρηση από την κτηνιατρική υπηρεσία της Περιφέρειας Κρήτης.
Έχουν ξεκινήσει ήδη οι διαδικασίες και ακολουθείται το πρωτόκολλο που ορίζει η νομοθεσία σε ανάλογες περιπτώσεις.
Παρακαλούνται όλοι οι κτηνοτρόφοι της Κρήτης και όσοι εμπλέκονται στις δραστηριότητες της αιγοπροβατοτροφίας να προσαρμόζονται στα μέτρα που έχει ανακοινώσει το υπουργείο.
Επίσης, όλοι οι κτηνοτρόφοι της περιοχής των Αστερουσίων παρακαλούνται να περιορίσουν τα ζώα τους και σε περίπτωση ύποπτου κρούσματος να ενημερώσουν την κτηνιατρική υπηρεσία.
Απαγορεύονται όλες οι μετακινήσεις αιγοπροβάτων και επιπλέον των βοοειδών που συσταυλιζονται με αιγοπρόβατα.
Ως Ένωση Γιατρών ΕΣΥ Ρεθύμνου ήμασταν κι εμείς παρόντες στη σύσκεψη το Σάββατο 27/7/2024 για τη «διάσωση» του Νοσοκομείου και γενικά για τη Δημόσια Υγεία. Περιγράψαμε και αναλύσαμε τις τραγικές ελλείψεις του Νοσοκομείου και της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στο νομό και αναπτύξαμε τις επεξεργασμένες από την Ομοσπονδία Ενώσεων Νοσοκομειακών γιατρών Ελλάδας (ΟΕΝΓΕ) ουσιαστικές λύσεις που διεκδικούμε για Δωρεάν Ποιοτική Δημόσια Υγεία, ξεκάθαρα.
Η αίσθησή μας ήταν ότι ελάχιστα συνεισφέραμε στη συζήτηση, αν και είμαστε οι λειτουργοί του ΕΣΥ και καθημερινά ερχόμαστε σε επαφή με τους πολίτες που χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες Υγείας και μας εκφράζουν την αγωνία και την απογοήτευσή τους. Αν και θέσαμε τα ουσιαστικά και καίρια ζητήματα της Υγείας, δεν ήταν τελικά αυτά το αντικείμενο της συζήτησης στη σύσκεψη αυτή.
Ο Υπουργός κ. Κεφαλογιάννης, μας μίλησε εξ αρχής για διπλασιασμό της χρηματοδότησης της Υγείας στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια. Παρέλειψε βέβαια να διευκρινίσει αν η χρηματοδότηση αφορά τη Δημόσια ή την Ιδιωτική Υγεία, δεν έκανε λόγο για χρηματοδότηση από τον κρατικό προϋπολογισμό και δεν εξήγησε γιατί οι δαπάνες των ασθενών για ιδιωτική παροχή υπηρεσιών Υγείας και για τα φάρμακά τους έχουν αυξηθεί κατακόρυφα. Γιατί λοιπόν και οι μισθοί του ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού του ΕΣΥ δεν διπλασιάστηκαν αντίστοιχα, αλλά έχουν παραμείνει στα επίπεδα πριν το 2012;
Απόρησε ο κ. Υπουργός γιατί δεν άκουσε από εμάς προτάσεις, όπως π.χ. να ενισχυθεί το ΚΥ αστικού τύπου στο Ρέθυμνο, για να ανακουφίζεται το Νοσοκομείο από κάποια περιστατικά. Γιατί κ. Υπουργέ θεωρούμε ότι τα αυτονόητα δεν πρέπει να μπαίνουν καν σε συζήτηση, αλλά το κατανοούμε γιατί δεν είστε Υπουργός Υγείας. Ενώ διαχρονικά οι Υπουργοί Υγείας απλά δεν το υλοποίησαν…
Η οργάνωση και στελέχωση των ΚΥ αστικού τύπου, όχι μόνο θα ανακούφιζαν το Νοσοκομείο,αλλά θα εξασφάλιζαν και την παρακολούθηση χρόνιων ασθενών, που είναι ανύπαρκτη στην πόλη μας, καθώς ακόμα και το τακτικό παθολογικό ιατρείο του Νοσοκομείου δε λειτουργεί για πάνω από 5 χρόνια λόγω υποστελέχωσης της Παθολογικής κλινικής. Μετά καταλάβαμε βέβαια ότι ο Υπουργός εννοούσε να στηριχθεί η λειτουργία του ΚΥ αστικού τύπου από τους γιατρούς των ΚΥ της επαρχίας… Μακριά από ενίσχυσή του με μόνιμο προσωπικό και υποδομές για διαγνωστικές εξετάσεις, ώστε να εξασφαλιστεί η ολοκληρωμένη και πλήρης λειτουργία του.
Από τον Διοικητή της 7ηςΥΠΕ κ. Παπαβασιλείου, ακούσαμε ότι είναι θετικό το ισοζύγιο προσλήψεων γιατρών και αποχωρήσεων. Βέβαια στις προσλήψεις προσμετρώνται μάλλον και οι επικουρικοί, ειδικευόμενοι και αγροτικοί γιατροί που σύντομα τελειώνει η θητεία τους, αλλά και προσλήψεις σε ποιες ειδικότητες(;) ,γιατί, υπάρχουν σοβαρότατες ελλείψεις σε ειδικότητες πρώτης γραμμής(Παθολόγοι, χειρουργοί, ορθοπεδικοί, γιατροί ΤΕΠ, Ψυχίατροι). Αυτό καταδεικνύεται και στην ανακοίνωση του νέου διοικητή του Νοσοκομείου πρόσφατα στον τοπικό τύπο για τις πολλαπλές κενές θέσεις βάσει ακόμα και του ισχύοντος (απαρχαιομένου) οργανισμού.
Δεν κρίνει ο κ. Διοικητής της 7ηςΥΠΕ ότι υπάρχει θέμα διάσωσης του Νοσοκομείου,γιατί μερικά κενά που δημιουργούνται λόγω αδειών των παθολόγων καλύφθηκαν με μετακινήσεις που επιτρέπει ο νομοθέτης. Ο νομοθέτης βέβαια λέει «με τη συναίνεση των γιατρών» και αυτοί μετακινούνται με «εντέλλεστε», δηλαδή εξαναγκάζονται, και μάλιστα από εκεί που δεν περισσεύουν. Επίσης η υπερεργασία μέχρι εξάντλησης των γιατρών μάλλον δε θεωρείται σοβαρό πρόβλημα. Το ότι η 7ηΥΠΕ ανάγκασε με «εντέλλεστε» συνάδελφο ορθοπεδικό να κάνει τη 10 η (!)24ωρη εφημερία του μήνα δεν απασχολεί παρά μόνο το γιατρό και τους ασθενείς του.
Εκφράστηκε δε η απορία, γιατί αποχωρούν τελικά οι ειδικευμένοι γιατροί από το ΕΣΥ(!).
Επιπλέον, και οι 14 θέσεις αγροτικών γιατρών στο νομό Ρεθύμνου μένουν κενές, γιατί το προηγούμενο διάστημα όλοι οι αγροτικοί εξαναγκάζονταν να εργάζονται στα ΤΕΠ του Νοσοκομείου χωρίς καμία εκπαίδευση, να εκτίθενται σε ευθύνη που δεν μπορούν να αναλάβουν, εις βάρος των ίδιων και των ασθενών.
Γιατί δεν έχουμε πια ειδικευόμενους γιατρούς, ιδίως στην παθολογική κλινική (από10 ένας); Μα ποιος θα τους εκπαιδεύσει όταν η κλινική (δεν) λειτουργεί με διερχόμενους, δανεικούς γιατρούς; Αν το δούμε συνολικά, πώς θα εκπαιδευτούν οιγιατροί της επόμενης γενιάς, αυτοί που θα μας ακολουθήσουν;
Στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών του Νοσοκομείου, κατά την εκπροσώπηση της7ηςΥΠΕ, υπάρχει πάντα ειδικευμένος γιατρός. Δεν εξετάζουμε αν είναι γιατρός της πρωτοβάθμιας που δεν έχει καμία εμπειρία στο επείγον, αρκεί να συμπληρώνεται το πρόγραμμα εφημεριών με ένα όνομα. Η αγωνία των λιγοστών γιατρών του ΤΕΠ που απέμειναν και των πολιτών που επισκέπτονται τα Επείγοντα δεν φαίνεται να απασχολεί.
Για την Ψυχική Υγεία πληροφορηθήκαμε ότι έχουν δαπανηθεί μεγάλα ποσά για υποδομές π.χ. για το ΚΥ.ΚΕ.ΨΥ.ΠΕ Ρεθύμνου, αλλά δεν απαντήθηκε γιατί, λόγω έλλειψης αιθουσών, έχουν αναγκαστεί οι συνάδελφοι να κάνουν συνεδρίες με παιδιά ακόμα και στο προαύλιο, όπως επεσήμανε η Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κυ.ΚΕ.ΨΥ.ΠΕ, παιδοψυχίατρος, κα Νικολάου. Γενικά η εικόνα που μετέφερε η Επιστημονικά Υπεύθυνη για ελλείψεις σε υποδομές και προσωπικό (μοναδική παιδοψυχίατρος σε δύο Νομούς, Ρέθύμνου-Χανίων), όχι απλά δεν προβλημάτισε ιδιαίτερα τον εκπρόσωπο της ΥΠΕ, αλλά αντίθετα επικρίθηκε για τη μη συμμετοχή της σε συναντήσεις που δεν προσκλήθηκε. Για τους πολίτες όμως, το αποτέλεσμα μετράει, όχι τα νούμερα. Επίσης το νομοσχέδιο «ολοκλήρωσης της Μεταρρύθμισης στην Ψυχική Υγεία και την Απεξάρτηση» που θα διαλύσει ότι απέμεινε από τις δημόσιες δομές ψυχικής Υγείας για να την αναθέσει σε ΜΚΟ και ιδιωτικές επιχειρήσεις , δεν σχολιάστηκε, αν και το προβάλαμε ως ακόμα μια προσπάθεια κατακερματισμού και εμπορευματοποίησης της (Ψυχικής) Υγείας με τις ανάλογες
επιπτώσεις στους ασθενείς.
Μετά λοιπόν από αυτό το «γόνιμο διάλογο» κατά τη σύσκεψη, οι «λύσεις- προτάσεις» για τη διάσωση του Νοσοκομείου συνοψίζονται στα εξής:
-Αίτημα για να χαρακτηριστεί άγονη Α’ ζώνης η περιοχή του Ρεθύμνου (ως τώρα είναι Β΄), το οποίο έχει ήδη κατατεθεί από το νέο Διοικητή του Νοσοκομείου κ. Μαλλιαρό. Αυτό θεωρείται κίνητρο για να επιλέξουν οι γιατροί το Νοσοκομείο, γιατί τους δίνει τη δυνατότητα να μετακινηθούν μετά από 5 έτη όπου επιθυμούν (άρα να αποχωρήσουν από το Νοσοκομείο) και λόγω του επιδόματος άγονου , που όμως αν δεν προσαρμοστεί στα σημερινά δεδομένα δεν αρκεί ούτε για το ένα τέταρτο ενός ενοικίου. Σε περιοχές που εφαρμόζεται ως έχει, δεν έφερε κανένα αποτέλεσμα (π.χ. στην Κω ή τη Σητεία). Επίσης είναι ένα αίτημα που δεν είναι σίγουρο αν θα εγκριθεί με αυξημένο επίδομα.
-Σίτιση των γιατρών στη λέσχη αξιωματικών. Έχει χαρακτηριστεί από το νέο διοικητή ως «μέτρο ουσιαστικής ενίσχυσης του Νοσοκομείου». Δεν θα το σχολιάσουμε, γιατί δεν μας το επιτρέπει η αξιοπρέπειά μας.
– Ανεύρεση και ανακαίνιση κατοικιών που θα παρέχονται δωρεάν στους γιατρούς.
Το μέτρο αυτό θα βοηθούσε σίγουρα γιατρούς, καθηγητές, δασκάλους σε μια πόλη που η ελάχιστη τιμή ενοικίου είναι τα 500-600 ευρώ, όμως πρέπει να υλοποιηθεί με χρηματοδότηση από τον κρατικό προϋπολογισμό και όχι με επιβάρυνση των κατοίκων των Δήμων με νέα Δημοτικά Τέλη.
-Διασύνδεση του Νοσοκομείου με το Πανεπιστήμιο. Με ποιο τρόπο θα βοηθήσει αυτό ένα δευτεροβάθμιο Νοσοκομείο με κατ΄ εξοχήν κλινικό έργο; Η διασύνδεση αυτή είναι αποσπασματική, όχι ολοκληρωμένη, αφού το Νοσοκομείο του Ρεθύμνου είναι δευτεροβάθμιο, και δεν είναι ουσιαστική, γιατί δεν βοηθάει περιστατικά ασθενών που χρειάζονται τριτοβάθμια φροντίδα και θα πρέπει αναγκαστικά να διακομίζονται στο τριτοβάθμιο Νοσοκομείο (Πανεπιστημιακό) που έχει αυτό το ρόλο. Πραγματικά επιστημονικά κίνητρα για τους γιατρούς είναι οι εκπαιδευτικές άδειες, η συμμετοχή τους σε συνέδρια και σεμινάρια με κρατική χρηματοδότηση, η συμμετοχή τους σε έρευνες, η χρηματοδότηση από το κράτος μεταπτυχιακών προγραμμάτων.
-Θα προχωρήσει η κατασκευή του νέου Νοσοκομείου στου Γάλλου με ΣΔΙΤ, όπωςπληροφορηθήκαμε. Το νέο Νοσοκομείο σε αυτή την περίπτωση θα είναι ΝΠΙΔ, δεν γνωρίζουμε με ποιο προσωπικό και ποια διαδικασία θα στελεχωθεί και με ποιες σχέσεις εργασίας. Επίσης σε αυτή την περίπτωση δε μιλάμε για Δημόσιες και απολύτως Δωρεάν παρεχόμενες υπηρεσίες Υγείας για τους Ρεθεμνιώτες (!)
Συμπολίτες γνωρίζουμε καλά ότι δεν αρκούν τα παυσίπονα σε αυτόν που ασθενεί σοβαρά. Οι τοπικοί φορείς, όσο και αν αγωνιούν για το Νοσοκομείο και την Πρωτοβάθμια ΦΥ, δεν καθορίζουν την πολιτική για τη Δημόσια Υγεία.
Καλά λοιπόν τα σχέδια για το νέο Νοσοκομείο και το χαρακτηρισμό άγονου Α΄ για το Ρέθυμνο, αλλά για να λυθούν τα προβλήματα που τέθηκαν και από τους τοπικούς φορείς, η Κυβέρνηση εδώ και τώρα πρέπει να ικανοποιήσει τα αιτήματα των γιατρών όλης της Ελλάδας. Να προχωρήσει άμεσα σε διπλασιασμό των μισθών των γιατρών και να προσλάβει μόνιμο προσωπικό για την κάλυψη όλων των κενών θέσεων στα Νοσοκομεία και τα ΚΥ της χώρας. Είναι άμεση ανάγκη, γιατί χρειάζονται τουλάχιστον 6 μήνες για ολοκλήρωση προσλήψεων μετά την προκήρυξη των θέσεων.
Μετά λοιπόν τα μεγαλειώδη συλλαλητήρια στην πόλη μας και σε όλη την Κρήτη, παραμένουμε ενωμένοι και αγωνιζόμαστε για την Υγεία που μας αξίζει.
Με το ρεθεμνιώτικο λαό και όλα τα σωματεία και τους συλλόγους του Ρεθύμνου στο πλευρό μας συνεχίζουμε να διεκδικούμε αποκλειστικά Δημόσια και Δωρεάν Υγεία για όλους, με ποιότητα που συμβαδίζει με τις επιστημονικές κατακτήσεις του 21 ου αιώνα.
Απαιτούμε:
Ένωση Γιατρών ΕΣΥ Ρεθύμνου
Ο πρόεδρος Σαριδάκης Ι.
Η γραμματέας Αυδή Μ.
Η ανακοίνωση των βάσεων εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση την Παρασκευή 26 Ιουλίου 2024 έδωσε όχι μόνο ένα τέλος στην αγωνία χιλιάδων υποψηφίων και των οικογενειών τους, αλλά και μεγάλη ικανοποίησηστην τοπική κοινωνία του Ρεθύμνου, καθώς ήταν πολλές οι επιτυχίες των μαθητών και μαθητριών του νομού. Θα θέλαμε να δώσουμε θερμά συγχαρητήρια στους μαθητές και στις μαθήτριες όλων των σχολείων του νομού Ρεθύμνου για τα εξαιρετικά τους αποτελέσματα στις Πανελλαδικές εξετάσεις του 2024. Ευχόμαστε στην αρχή της νέας τους ζωής να έχουν κάθε επιτυχία και να πραγματοποιήσουν τους στόχους και τα όνειρά τους.
Ιδιαίτερα όμως θα θέλαμε να συγχαρούμε τα δικά μας παιδιά – γιατί τα νιώθουμε ως δικά μας παιδιά, μετά από έξι χρόνια φοίτησης στο σχολείο μας – του Μουσικού Σχολείου Ρεθύμνου, που με τις επιτυχίες τους μας συγκίνησαν και μας γέμισαν με υπερηφάνεια. Οι μαθητές και οι μαθήτριες του Μουσικού μετά από κοπιαστική αλλά και επίμονη προσπάθεια, εισήχθησαν σε ποσοστό 73.3%, σε τμήματα πανεπιστημιακών σχολών της επιλογής τους. Ενδεικτικά αναφέρουμε: Γαλλιάκης Άρης: Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Ηλεκτρονικών Συστημάτων (Θεσ/νικη), Γαρτζολάκης Βαρδής: Μουσικών Σπουδών (ΑΠΘ), Γιουλούντα Χρυσή: Ψηφιακών Μέσων και Επικοινωνίας (Αργοστόλι), Δαμιανίδου Ραμόνα – Εστέλλα: Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης (ΠΑ.ΜΑΚ.), Θυμιατζή Σπυριδούλα: Χημείας (Ηρακλείου), Κατσαραγάκης Ελευθέριος: Φυσικής (Ηρακλείου), Κεραμιανάκης Τηλέμαχος: Παιδαγωγικό Προσχολικής Εκπαίδευσης (Ρέθυμνο), Κουτάκης Εργοτέλης: Μουσικών Σπουδών (ΕΚΠΑ), Μισιριώτη Μαρία – Ηρώ: Ιατρικής (Αλεξανδρούπολη), Τζάρι Χαρίκλεια: Θεατρικών Σπουδών (Πάτρα), Τουπαδάκης Ανδρέας: Μάρκετινγκ και Επικοινωνίας (Ο.Π.Α.). Ευχόμαστε στα παιδιά μας καλή επιτυχία στις ακαδημαϊκές τους σπουδές και λαμπρή επαγγελματική σταδιοδρομία.
Για τους μαθητές και τις μαθήτριες που προσπάθησαν, χωρίς να έχουν τα προσδοκώμενα αποτελέσματα, θα θέλαμε να τους υπενθυμίσουμε ότι δεν χρειάζεται να απογοητεύονται και ότι δεν θα πρέπει να σταματήσουν να κυνηγούν τα όνειρά τους. Εξάλλου το πανεπιστήμιο δεν είναι η μόνη οδός, η ζωή και οι ευκαιρίες δεν τελειώνουν εδώ, υπάρχουν διαθέσιμες επιλογές και εναλλακτικές λύσεις για όλους. Από τα βάθη της καρδιάς μας σας ευχόμαστε καλή τύχη για το μέλλον σε ό,τι και αν επιλέξετε.
Από τη σχολική κοινότητα του Μ.Σ.Ρ.
«Με αφορμή τα πρόσφατα γεγονότα αναφορικά με τη λειτουργία της Μονάδας Φροντίδας Ηλικιωμένων «Γερακάρι Αγκάλη Homes», επιθυμώ να εκφράσω δημόσια τη στήριξή μου στη συνέχιση της λειτουργίας της εν λόγω μονάδας, η οποία αποτελεί έναν πυλώνα της τοπικής μας κοινωνίας.
Η Μονάδα Φροντίδας Ηλικιωμένων «Γερακάρι Αγκάλη Homes» έχει αποδείξει την αφοσίωσή της στην παροχή ποιοτικής φροντίδας στους ηλικιωμένους της περιοχής μας, φιλοξενώντας και περιθάλποντας με εξαιρετικό επαγγελματισμό και ανθρώπινη φροντίδα τους 65 ενοίκους της. Η λειτουργία της μονάδας όχι μόνο εξασφαλίζει τη φροντίδα και την ευημερία των ηλικιωμένων, αλλά παράλληλα συμβάλλει σημαντικά στην τοπική οικονομία, παρέχοντας θέσεις εργασίας σε 49 άτομα και ενισχύοντας την κοινωνική συνοχή.
Η πιθανότητα κλεισίματος της μονάδας στο τέλος Σεπτεμβρίου, λόγω των γραφειοκρατικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει, αποτελεί σοβαρό πλήγμα για την κοινωνία μας. Είναι επιτακτική ανάγκη η Πολιτεία να επιδείξει την απαιτούμενη ευαισθησία και ευελιξία, ώστε να βρεθεί άμεσα λύση στο ζήτημα της αναγνώρισης του εξειδικευμένου προσωπικού από τις Φιλιππίνες.
Καλώ τους αρμόδιους φορείς να συνεργαστούν εποικοδομητικά με τη διοίκηση της μονάδας, προκειμένου να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη λειτουργία της και να συνεχίσει να παρέχει τις πολύτιμες υπηρεσίες της στην τοπική μας κοινωνία. Η συνέχιση της λειτουργίας της μονάδας είναι ζωτικής σημασίας για τις οικογένειες των ηλικιωμένων ενοίκων, για τους εργαζόμενους, την ευρύτερη περιοχή του Αμαρίου και όχι μόνο».
Το πρωί της Κυριακής, 28ης Ιουλίου 2024, με την ευχή, ευλογία και κανονική άδεια του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Λάμπης, Συβρίτου και Σφακίων κ. Ειρηναίου, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ. Πρόδρομος μετέφερε τις Τίμιες Κάρες των Αγίων Τεσσάρων Νεομαρτύρων, Μανουήλ, Αγγελή, Γεωργίου και Νικολάου, των εκ Μελάμπων καταγομένων και εν Ρεθύμνη μαρτυρησάντων, από τον Ιερό Ναό τους, στο Ρέθυμνο, όπου θησαυρίζονται, στη γενέτειρά τους, τις Μέλαμπες Αγίου Βασιλείου, και στον εκεί επ’ ονόματί τους Ιερό Ναό.
Το γεγονός τούτο κατέστη ιστορικό, καθώς είναι η πρώτη φορά, μετά την προ 200 ετών μαρτυρική τελείωση των Αγίων Τεσσάρων Νεομαρτύρων, της «επιστροφής» των Τιμίων Καρών τους στο γενέθλιό τους τόπο.
Οι Τίμιες Κάρες των Αγίων έγιναν δεκτές με αισθήματα ενθουσιασμού και βαθειάς συγκίνησης από όλους τους κατοίκους των Μελάμπων και τους πολυπληθείς προσκυνητές που κατέφθασαν για το γεγονός αυτό.
Μετά την υποδοχή, ακολούθησε ο Όρθρος και η Αρχιερατική Θεία Λειτουργία, ιερουργούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ. Προδρόμου, στην οποία συμμετείχαν ο Πανοσιολ. Αρχιμ. Αθανάσιος Καραχάλιος, Πρωτοσύγκελλος της Ιεράς Μητροπόλεως Λάμπης, Συβρίτου και Σφακίων, και πλήθος Κληρικών από τις Ιερές Μητροπόλεις Λάμπης, Συβρίτου και Σφακίων και Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου.
Προ της απολύσεως της Θείας Λειτουργίας, ο Πρωτοσύγκελλος, Πανοσιολ. Αρχιμ. Αθανάσιος, προσεφώνησε τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ. Πρόδρομο, εκφράζοντας τις ευχαριστίες για τη μεγάλη αυτή ευλογία και ιστορική ημέρα για τις Μέλαμπες και κομίζοντας τον ασπασμό και την αγάπη του Σεβασμιωτάτου Ποιμενάρχου, Μητροπολίτου Λάμπης, Συβρίτου και Σφακίων κ. Ειρηναίου, για το γεγονός αυτό, τονίζοντας ότι «σήμερα οι Μέλαμπες ζουν Πάσχα».
Ακολούθως, με λόγους συγκινητικούς και καρδιακούς προσεφώνησε τον Σεβασμιώτατο και την ομήγυρη των πιστών ο Εφημέριος της Ενορίας Μελάμπων, Αιδεσιμολ. Πρωτ. Ευάγγελος Τσουρδαλάκης, ο οποίος ένδακρυς, με αισθήματα πνευματικής χαράς και αγαλλιάσεως, αναφέρθηκε στη σπουδαιότητα της σημερινής ημέρας και στη μεγάλη αυτή τιμή για τη γενέτειρα των Αγίων να υποδέχεται, για πρώτη φορά στην ιστορία, τις Τίμιες Κάρες τους, εκφράζοντας τις θερμές ευχαριστίες του προς όλους, όσοι με κάθε τρόπο συνέβαλαν στην πραγματοποίηση της ιστορικής αυτής στιγμής.
Καταληκτικώς, τον λόγο έλαβε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ. Πρόδρομος, ο οποίος εδόξασε τον Θεόν που μας αξίωσε να ζήσομε όλοι μαζί την ιστορική αυτή ημέρα, τονίζοντας ότι οι Άγιοι μάς ενώνουν και επισημαίνοντας τη σπουδαιότητα του γεγονότος ότι οι Άγιοι επέστρεψαν στη γενέτειρά τους και στο σημείο αυτό από το οποίο όλα ξεκίνησαν, καθώς στο σημείο όπου βρίσκεται σήμερα ο Ναός τους στις Μέλαμπες αποχαιρέτισαν τους οικογενείς και τους συγχωριανούς τους φεύγοντας για το Ρέθυμνο και οδεύοντας προς το μαρτύριο.
Σε ανάμνηση της ιστορικής αυτής ημέρας, προσφέρθηκε στην Ενορία Μελάμπων απότμημα από τα Ιερά Λείψανα των Αγίων Τεσσάρων Μαρτύρων που φυλάσσονται στην Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή Αρκαδίου, το οποίο εκόμισε εκ μέρους της Ιεράς Μονής ο Ηγουμενοσύμβουλος αυτής, Πανοσιολ. Αρχιμ. Θεολόγος Παπαλεβυζάκης. Επίσης, πραγματοποιήθηκε ανταλλαγή αναμνηστικών δώρων, κατά την οποία ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ. Πρόδρομος έλαβε από πλευράς της Ενορίας Ιερά Εικόνα των Αγίων Τεσσάρων Μαρτύρων, ενώ ο ίδιος αντιπροσέφερε επετειακά δώρα.
Ακολούθησε λιτάνευση των Τιμίων Καρών πέριξ του Ιερού Ναού, στον προαύλειο χώρο του οποίου παρουσιάστηκε παραδοσιακό τραγούδι, αναφερόμενο στους Αγίους Τέσσερεις Μάρτυρες, και κρητικοί χοροί από τους χορευτές του «Λαογραφικού Ομίλου Τζανιδάκη».
Στη συνέχεια, ξεκίνησε η «Στράτα των Αγίων», κατά την οποία εν πομπή, εν χορδαίς και οργάνω, μετέβησαν όλοι στην αίθουσα του Πολιτιστικού Συλλόγου των Μελάμπων, όπου προσφέρθηκε από την Τοπική Κοινότητα, τον Πολιτιστικό Σύλλογο και την Ενορία πλούσια τράπεζα στους εκατοντάδες προσκυνητές.
Παρέστησαν όλες οι Τοπικές Αρχές, η Αντιπεριφερειάρχης Ρεθύμνης κ. Μαίρη Λιονή, ο Δήμαρχος Αγίου Βασιλείου κ. Ιωάννης Ταταράκης, ο Εντεταλμένος Περιφερειακός Σύμβουλος στον τομέα Πολιτικής Προστασίας και Πρόεδρος του Κέντρου Πρόληψης Περιφερειακής Ενότητος Ρεθύμνης κ. Μιχάλης Σαρρής, Αντιδήμαρχοι, Δημοτικοί και Περιφερειακοί Σύμβουλοι, εκπρόσωποι του Στρατού, των Σωμάτων Ασφαλείας και διαφόρων φορέων, καθώς και πλήθος κόσμου από διάφορα μέρη της Κρήτης, οι οποίοι συνέτρεξαν στο ιστορικό αυτό γεγονός.
Δεν πρόλαβε να περάσει μια βδομάδα από τα πενηντάχρονα της Μεταπολίτευσης κι η ελληνική Δικαιοσύνη διάλεξε, σε μια ακόμα ντροπιαστική της στιγμή, να δείξει ότι δεν είναι απλά λίγη, αλλά επικίνδυνη για τη λαβωμένη μας Δημοκρατία. Το προκλητικό κουκούλωμα της βρωμερής υπόθεσης των υποκλοπών δείχνει ότι στην Ελλάδα του Κυριάκου Μητσοτάκη δεν υπάρχει κράτος δικαίου. Είμαστε σε χειρότερη κατάσταση από την Πολωνία του Μοραβιέτσκι και την Ουγγαρία του Ορμπάν, με αρνητές του δημοκρατικού πολιτεύματος να συγκαταλέγονται στα κορυφαία στελέχη της κυβέρνησης.
Θυμίζουμε ότι χωρίς κράτος δικαίου δεν υπάρχει τίποτα: ούτε δημοκρατία, ούτε ελευθερίες, ούτε υγιής επιχειρηματικότητα, ούτε καν καλό όνομα για τη χώρα στο εξωτερικό. Οι θεσμοί είναι τα πρόσωπα που τους απαρτίζουν και τους λειτουργούν. Είναι πλέον καταφανές ότι αυτή η κυβέρνηση, με τις επιλογές της ως προς τις εφαρμοζόμενες πολιτικές και ως προς τη στελέχωση των πιο νευραλγικών φορέων για την εύρυθμη λειτουργία της χώρας επιδιώκει να μη λειτουργεί σαν κυβέρνηση, αλλά σαν καθεστώς. Ολόκληρη η κυβερνώσα παράταξη είναι εξαιρετικά επικίνδυνη για τη χώρα.
Το Κόμμα Πειρατών Ελλάδας καλεί όλες τις δημοκρατικές δυνάμεις του τόπου σε συστράτευση για να μπορέσουμε να αποκαταστήσουμε, έστω και στοιχειωδώς, τη δημοκρατική λειτουργία του κράτους και των θεσμών, μέσω της αλλαγής διακυβέρνησης και της κάθαρσης του κρατικού μηχανισμού. Δεν υπάρχει πια χρόνος για καθυστερήσεις. Δεν υπάρχουν πια περιθώρια για εγωπάθειες. Η Πολωνία θα κάνει χρόνια να συνέλθει από το παρακράτος που έστησε το δίδυμο της συμφοράς Μοραβιέτσκι-Ντούντα. Η χώρα μας θα δυσκολευτεί ακόμα περισσότερο.
Κόμμα Πειρατών Ελλάδας
