ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΚΟΣΜΟΣ

Σύνοδος Κορυφής: Ολονύκτιες διαβουλεύσεις χωρίς συμφωνία

Θρίλερ χωρίς τέλος στη Σύνοδος Κορυφής. Αδιέξοδο στις συνομιλίες για το ταμείο ανάκαμψης. Οι διαφωνίες των χωρών. Εκτός εαυτού ο Μακρόν.

Το αδιέξοδο δεν ήρθη τη νύχτα της Κυριακής (19/07) προς Δευτέρα (20/07) στις συνομιλίες των αρχηγών των κρατών και των κυβερνήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έπειτα από τρεις ημέρες συνομιλιών για το σχέδιο ανάκαμψης των ευρωπαϊκών οικονομιών, που έχουν υποστεί βαριά χτυπήματα εξαιτίας της πανδημίας του κορονοϊού.

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ απηύθυνε έκκληση να επιτευχθεί συμβιβασμός έστω την ύστατη στιγμή της Συνόδου Κορυφής που κοντεύει να καταρρίψει κάθε ρεκόρ διάρκειας.

Ο Μισέλ υπενθύμισε στους 27 ηγέτες ότι πάνω από 600.000 άνθρωποι είναι νεκροί εξαιτίας της πανδημίας σε όλο τον κόσμο και ότι επαφίεται σε αυτούς να επιδείξουν ενότητα, να σταθούν πλάι-πλάι μπροστά σε αυτή την κρίση χωρίς προηγούμενο.

«Η ελπίδα μου είναι ότι θα καταλήξουμε σε συμφωνία και ότι ο τίτλος αύριο θα είναι πως η ΕΕ ολοκλήρωσε επιτυχώς αυτήν την Mission impossible», είπε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου κατά τη διάρκεια του τρίτου συνεχόμενου δείπνου των ηγετών στις Βρυξέλλες. «Αυτή είναι η ολόψυχη ελπίδα μου έπειτα από τρεις ημέρες ασταμάτητης δουλειάς».

Έπειτα από μία νύχτα διαβουλεύσεων, στις 05:30 περίπου το πρωί ξεκίνησε η ολομέλεια στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Ο εκπρόσωπος του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, μισή ώρα αργότερα, ενημέρωσε μέσω twitter ότι ολοκληρώθηκε η Ολομέλεια και οι αρχηγοί των κρατών-μελών θα συναντηθούν και πάλι στις 17:00 (ώρα Ελλάδας).

Ολονύχτιες διαβουλεύσεις

Οι μαραθώνιες διαπραγματεύσεις για το Ταμείο Ανάκαμψης και τον επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ συνεχίστηκαν καθόλη τη διάρκεια της νύχτας. Οι 27 ηγέτες διαβουλεύονταν όλο το βράδυ για να βρουν κοινό τόπο και να καταλήξουν σε συμφωνία.

«Η ερώτηση είναι η ακόλουθη: Είναι οι 27 ηγέτες, οι υπεύθυνοι για τους λαούς της Ευρώπης, ικανοί να χτίσουν ευρωπαϊκή ενότητα και εμπιστοσύνη; Ή μ’ ένα δάκρυ, θα παρουσιάσουμε το πρόσωπο μιας αδύναμης Ευρώπης, η οποία υπονομεύεται από την κακοπιστία;» ανέφερε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ.

Την Κυριακή (19/07) ο Έλληνας Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε ότι «από την πρώτη στιγμή έχω επισημάνει ότι όλοι πρέπει να κάνουμε συμβιβασμούς, αλλά αυτοί οι συμβιβασμοί δε μπορεί να είναι τέτοιοι που να αποδυναμώνουν τη φιλοδοξία μας για μία γενναία ευρωπαϊκή αντίδραση στην κρίση του κορονοϊού και την οικονομική καταιγίδα που έχει προκαλέσει», επιμένοντας ότι «δεν έχουμε το περιθώριο να εμφανιστούμε διαιρεμένοι ή αδύναμοι».

Διαφωνίες μεταξύ των ηγετών

Οι ηγέτες διαφωνούν όσον αφορά τον καταμερισμό των κεφαλαίων του ταμείου ανάκαμψης, το οποίο έχει σκοπό να βγάλει την Ευρώπη από τη βαθύτερη ύφεση με την οποία έχει έρθει αντιμέτωπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά και το ποιοι θα είναι οι όροι για τις χώρες που θα ωφεληθούν.

Στο τραπέζι βρίσκονται το πακέτο 1,8 τρισεκ. ευρώ για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ και το ταμείο ανάκαμψης.

Τα 750 δισεκ. ευρώ που προτείνεται να διαθέτει το ταμείο ανάκαμψης θα συγκεντρωθούν, εξ ονόματος όλων των χωρών μελών, από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις αγορές κεφαλαίων. Θα πρόκειται για ένα ιστορικό βήμα προς τη στενότερη ολοκλήρωση. Κατόπιν, το ποσό αναμένεται να διατεθεί κυρίως στις χώρες του ευρωπαϊκού νότου (Ιταλία, Ισπανία…) που υπέστησαν τα βαρύτερα χτυπήματα από την πανδημία.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) Κριστίν Λαγκάρντ θα προτιμούσε οι ηγέτες να συμφωνήσουν σε ένα «φιλόδοξο» πακέτο βοήθειας, παρά να κλείσουν μια συμφωνία με βιάση και με οποιοδήποτε κόστος.

«Το ιδανικό θα ήταν η συμφωνία των ηγετών να είναι φιλόδοξη σε όρους μεγέθους και σύνθεσης του πακέτου (…) έστω κι αν χρειαστεί λίγος περισσότερος χρόνος», εξήγησε στο πρακτορείο ειδήσεων Ρόιτερς.

Το σχόλιο αυτό της Λαγκάρντ αφήνει να εννοηθεί ότι αντιμετωπίζει χαλαρά την πιθανότητα αρνητικής αντίδρασης των χρηματαγορών σε περίπτωση αποτυχίας της συνόδου, αφού η ΕΚΤ διαθέτει 1 τρισεκατομμύριο ευρώ για να προσθέσει κρατικά χρέη στο χαρτοφυλάκιό της από τη δευτερογενή αγορά.

Μια ομάδα «φειδωλών» χωρών της βόρειας Ευρώπης πιέζουν καθ’ όλη τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής το ποσό που θα διατεθεί υπό μορφή δωρεών ή επιχορηγήσεων να είναι μικρότερο και μεγαλύτερο μέρος του κεφαλαίου του ταμείου να διατεθεί υπό τη μορφή δανείων.

Οι τεταμένες συνομιλίες, που κοντεύουν να φθάσουν σε διάρκεια τη Σύνοδο Κορυφής στη Νίκαια (Γαλλία) πριν από 20 χρόνια, υπογραμμίζουν το χάσμα μεταξύ του Βορρά και του Νότου στην Ευρώπη.

Πιέζουν για Κράτος Δικαίου Πολωνία – Ουγγαρία

«Δεν ξέρω για ποιον προσωπικό λόγο ο Ολλανδός πρωθυπουργός μισεί εμένα ή την Ουγγαρία. Αλλά επιτίθεται σκληρά. Και λέει ξεκάθαρα ότι επειδή η Ουγγαρία, κατά την άποψή του, δεν σέβεται το κράτος δικαίου, θα πρέπει να τιμωρηθεί οικονομικά», δήλωσε ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν σε δημοσιογράφους.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει να συνδεθεί η χορήγηση ευρωπαϊκών πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης με το κράτος δικαίου. Ωστόσο, η Ουγγαρία, η Πολωνία και η Σλοβενία εναντιώνονται στον όρο αυτό.

Παράλληλα, ορισμένοι από τους «φειδωλούς» ζητούν από τον Σαρλ Μισέλ να μειώσει τα 750 δισεκατομμύρια ευρώ στα 700 και η αντιστοιχία επιχορηγήσεων και δανείων να είναι 50%-50%. Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές δεν είναι διατεθειμένος να μειώσει το ποσό των επιχορηγήσεων κάτω από τα 400 δισεκατομμύρια ευρώ.

Η εισήγηση να διατεθούν 400 δισεκ. ευρώ ως δωρεές, ενισχύσεις και επιχορηγήσεις (από 500 δισεκ. που προέβλεπε η αρχική πρόταση) απορρίφθηκε από το μπλοκ του Βορρά, που θέλει το ποσό να περιοριστεί στα 350 δισεκατομμύρια.

Υπάρχουν επίσης διαφωνίες για την πρόταση να υπάρχει ρήτρα με βάση την οποία θα παγώνει η βοήθεια σε χώρες που κρίνεται ότι καταπατούν τις δημοκρατικές αρχές. Η Ουγγαρία, με τη στήριξη της Πολωνίας, απειλεί να ασκήσει βέτο εάν συμπεριληφθεί τέτοια ρήτρα.

Κόντρα Κόντε – Ρούτε

Ο πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζουζέπε Κόντε κατηγόρησε την Ολλανδία και τους συμμάχους της — Αυστρία, Σουηδία, Δανία και Φινλανδία — για «εκβιασμό».

Η θέση του πρωθυπουργού της Ολλανδίας Μαρκ Ρούτε αντανακλά πολιτικές πραγματικότητες στην πατρίδα του, όπου οι ψηφοφόροι αντιμετωπίζουν με αυξανόμενη δυσαρέσκεια το γεγονός πως η χώρα αυτή, αναλογικά, συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους καθαρούς χρηματοδότες του προϋπολογισμού της ΕΕ.

Ο Ρούτε και το συντηρητικό κόμμα του, το VVD, έχουν να αντιμετωπίσουν την πρόκληση των ευρωσκεπτικιστικών ακροδεξιών κομμάτων στις εκλογές του Μαρτίου.

Για αρκετούς αναλυτές, αυτή η σύνοδος αποτελεί κρίσιμη στιγμή τα σχεδόν 70 χρόνια του σχεδίου της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Εάν οι ηγέτες δεν μπορέσουν καταλήξουν σε συμφωνία, πιθανόν θα προκαλέσουν αναταραχή στις κεφαλαιαγορές και θα δώσουν τροφή στη σεναριολογία και στις αμφιβολίες για το μέλλον της ΕΕ.

Εκτός εαυτού ο Μακρόν

Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν «χτύπησε τη γροθιά στο τραπέζι», κατά τη διάρκεια του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, κατακεραυνώνοντας την απροθυμία ορισμένων από τους εταίρους του.

Στο στόχαστρο του Μακρόν οι λεγόμενες «ολιγαρκείς» χώρες (Ολλανδία, Σουηδία, Δανία, Αυστρία) και η Φινλανδία, που συνεχίζουν να εκφράζουν επιφυλάξεις για το σχέδιο που παρουσίασε ο Σαρλ Μισέλ.

«Ήταν σκληρός όσον αφορά τις ανακολουθίες τους», εξήγησε μέλος της γαλλικής αντιπροσωπείας. Το ξέσπασμα του γάλλου προέδρου αναφέρθηκε επίσης από άλλες αντιπροσωπείες σε μέσα ενημέρωσης, καθώς κατά τα φαινόμενα το απόλαυσαν.

Ωστόσο αφηγήθηκαν όσα διαμείφθηκαν με τρόπο που αποτελούσε μάλλον «καρικατούρα», σημείωσε επιτιμητικά το μέλος της γαλλικής αντιπροσωπείας.

Ο Μακρόν επέκρινε την αντίσταση που προβάλλουν οι χώρες αυτές στο να προσφερθεί μεγάλο μέρος του ποσού που θα συγκεντρωθεί στο πλαίσιο του σχεδίου ανάκαμψης, ιδίως με κοινό δανεισμό της ΕΕ, από τις αγορές, ως βοήθεια στα κράτη μέλη.

Στηλίτευσε ιδιαίτερα τη συμπεριφορά του καγκελάριου της Αυστρίας Σεμπάστιαν Κουρτς, ο οποίος σηκώθηκε κι έφυγε από το τραπέζι για να απαντήσει σε μια τηλεφωνική κλήση.

Σύμφωνα με μια ευρωπαϊκή πηγή, ο αυστριακός καγκελάριος δεν έκρυψε πως αισθάνθηκε «προσβεβλημένος» από το σχόλιο.

Ο Μακρόν επίσης συνέκρινε τη θέση του πρωθυπουργού της Ολλανδίας, του συντηρητικού Μαρκ Ρούτε, άτυπου ηγέτη των χωρών που προβάλλουν αντίσταση στο σχέδιο, με εκείνη του βρετανού πρώην πρωθυπουργού Ντέιβιντ Κάμερον στις διαπραγματεύσεις.

Σύμφωνα με όσα είπαν μέλη άλλων αντιπροσωπειών, ο γάλλος πρόεδρος δεν συγκράτησε την οργή του σε πολλές από τις επικρίσεις του. «Χτύπησε τη γροθιά στο τραπέζι», είπε χαρακτηριστικά διπλωμάτης.

Σύμφωνα με μια πηγή, είπε πως επαφίεται στη Γαλλία και στη Γερμανία να «πληρώσουν το σχέδιο» και αυτές είναι «που μάχονται για το συμφέρον της Ευρώπης, ενώ οι ολιγαρκείς επιδεικνύουν εγωισμό και δεν κάνουν καμία παραχώρηση».