Η Κυβέρνηση, παρότι διαθέτει το νόμιμο Ευρωπαϊκό πλαίσιο και τα χρηματοδοτικά εργαλεία, δεν έχει προχωρήσει στη στήριξη αυτή. Η Ευρώπη δίνει τη δυνατότητα, η Κυβέρνηση όμως δεν την κάνει πράξη.

Η απάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην ερώτηση του ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ Σάκη Αρναούτογλου για το πώς μπορούν να στηριχθούν τα τελευταία καφενεία και μικρά παντοπωλεία στα ορεινά και απομακρυσμένα χωριά, αποδομεί κάθε δικαιολογία της Κυβέρνησης. Η Κομισιόν ξεκαθαρίζει ότι η χρηματοδοτική στήριξη αυτών των μικρών τοπικών επιχειρήσεων όχι μόνο επιτρέπεται, αλλά είναι απολύτως νόμιμη επιλογή των κρατών μελών.

Στην απάντησή του, ο Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος της Επιτροπής, κ. Ραφαέλε Φίτο, επισημαίνει ότι τα κονδύλια της Πολιτικής Συνοχής που έχει ήδη διαθέσιμα η Ελλάδα — ύψους 1,46 δισ. ευρώ για εδαφικές στρατηγικές σε ορεινές και αραιοκατοικημένες περιοχές — μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παροχή άμεσης χρηματοδοτικής στήριξης σε μικρές τοπικές επιχειρήσεις, όπως καφενεία και παντοπωλεία, που συμβάλλουν καθοριστικά στο «δικαίωμα παραμονής» των κατοίκων στον τόπο τους.

Η Κομισιόν ξεκαθαρίζει επιπλέον ότι αυτή η στήριξη μπορεί να δοθεί χωρίς καμία παραβίαση των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων, αξιοποιώντας, μεταξύ άλλων, τον κανονισμό για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας (de minimis). Με άλλα λόγια, το Ευρωπαϊκό πλαίσιο όχι μόνο δεν αποτελεί εμπόδιο, αλλά προσφέρει συγκεκριμένα και εφαρμόσιμα εργαλεία.

«Η απάντηση της Επιτροπής είναι απολύτως σαφής: τα κράτη μέλη μπορούν να στηρίξουν οικονομικά μικρές τοπικές επιχειρήσεις στις πιο απομονωμένες περιοχές, νόμιμα και στοχευμένα. Όταν αυτό δεν γίνεται, δεν φταίνε οι κανόνες της Ευρώπης — φταίει η πολιτική επιλογή της Κυβέρνησης», δήλωσε ο Σάκης Αρναούτογλου.

Η Κομισιόν, μάλιστα, συνδέει άμεσα τη στήριξη αυτών των επιχειρήσεων με τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής και της μόνιμης κατοίκησης, αναγνωρίζοντας ότι χωρίς βασικές υπηρεσίες ζωής, οι ορεινοί και απομακρυσμένοι οικισμοί οδηγούνται με μαθηματική ακρίβεια στην εγκατάλειψη και τη δημογραφική συρρίκνωση.

Σε περιοχές όπως η Κοιλάδα του Αχελώου, τα Άγραφα, τα Τζουμέρκα και τα μικρά νησιά, το κλείσιμο των τελευταίων καφενείων και παντοπωλείων δεν είναι απλώς οικονομικό πρόβλημα, αλλά πλήγμα στην καθημερινότητα, στην κοινωνική ζωή και στη δυνατότητα παραμονής των κατοίκων στον τόπο τους.

«Όταν η Ευρώπη σου λέει ξεκάθαρα “μπορείς να στηρίξεις, μπορείς να χρηματοδοτήσεις, μπορείς να το κάνεις νόμιμα” και εσύ δεν το κάνεις, τότε δεν μιλάμε για αδυναμία. Μιλάμε για εγκατάλειψη», υπογράμμισε ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ.

Ο Σάκης Αρναούτογλου καλεί την Κυβέρνηση να σταματήσει να επικαλείται προσχήματα και να αξιοποιήσει άμεσα τα διαθέσιμα Ευρωπαϊκά εργαλεία για τη στήριξη των μικρών τοπικών επιχειρήσεων που κρατούν ζωντανά τα χωριά και τις απομακρυσμένες κοινότητες.

«Η εγκατάλειψη της υπαίθρου δεν είναι φυσικό φαινόμενο. Είναι αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών — και με αυτές εκτίθεται η Κυβέρνηση», κατέληξε.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ερώτησης και απάντησης:

Ερώτηση με αίτημα γραπτής απάντησης E-004778/2025 προς την Επιτροπή
Άρθρο 144 του Κανονισμού
Σάκης Αρναούτογλου (S&D)

Θέμα:  Διατήρηση βασικών υπηρεσιών στους ορεινούς οικισμούς και δυνατότητες ευρωπαϊκής στήριξης για καφενεία και παντοπωλεία στις πλέον δυσπρόσιτες περιοχές

Στους ορεινούς και απομακρυσμένους οικισμούς της Ελλάδας, τα εναπομείναντα καφενεία και μικρά παντοπωλεία αποτελούν κρίσιμες βασικές υπηρεσίες: λειτουργούν ως χώροι κοινωνικής συνάντησης, σημεία πρόσβασης σε αγαθά πρώτης ανάγκης και αναγκαίο στοιχείο για τη διατήρηση της μόνιμης κατοίκησης. Η εξαφάνισή τους επιταχύνει την εγκατάλειψη και εντείνει τις εδαφικές ανισότητες, ζήτημα που αφορά ευθέως την εφαρμογή της αρχής της εδαφικής συνοχής (άρθρο 174 ΣΛΕΕ), η οποία επιβάλλει ειδική μέριμνα για ορεινές και αραιοκατοικημένες περιοχές.

Η πολιτική συνοχής και η κοινή γεωργική πολιτική (ΚΓΠ) αναγνωρίζουν τη σημασία των βασικών υπηρεσιών στην ύπαιθρο, ενώ σε ορισμένα κράτη μέλη εφαρμόζονται μηχανισμοί αντιστάθμισης αυξημένου μεταφορικού κόστους ή ειδικά καθεστώτα στήριξης μικρών επιχειρήσεων σε απομονωμένες κοινότητες. Παρ’ όλα αυτά, στις πλέον δυσπρόσιτες περιοχές της Ελλάδας, για παράδειγμα στα ορεινά χωριά της Κοιλάδας του Αχελώου, των Αγράφων, των Τζουμέρκων και των μικρών νησιών, οι πολύ μικρές αυτές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν χαμηλή ζήτηση, υψηλό κόστος μεταφορών και περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση.

Ερωτάται η Επιτροπή:

1. Πώς αξιολογεί την ταχεία εξαφάνιση βασικών υπηρεσιών στους ορεινούς οικισμούς υπό το πρίσμα της αρχής της εδαφικής συνοχής;
2. Θα προτείνει στα κράτη μέλη να θεσπίσουν μηχανισμούς μεταφορικού ισοδύναμου ή άλλες στοχευμένες ενισχύσεις για μικρές επιχειρήσεις σε δυσπρόσιτες περιοχές αξιοποιώντας το ΕΤΠΑ, το ΕΚΤ+ ή πόρους της ΚΓΠ χωρίς να παραβιάζονται οι κανόνες κρατικών ενισχύσεων;
3. Προτίθεται να εξετάσει κατευθυντήριες γραμμές ή εργαλεία για τη διατήρηση βασικών υπηρεσιών σε ορεινές και αραιοκατοικημένες περιοχές;

Κατάθεση: 3.12.2025
EL
E-004778/2025
Απάντηση του εκτελεστικού αντιπροέδρου κ. Fitto
εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (23.1.2026)

Οι πολιτικές κατευθύνσεις για την Επιτροπή 2024-2029^[1] περιλαμβάνουν αναφορές στη μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων, ώστε οι άνθρωποι να μπορούν να παραμείνουν στις περιοχές καταγωγής τους, καθώς και στην ανάγκη ανάληψης δράσης για την αντιμετώπισή τους.

Η Επιτροπή αναγνωρίζει επίσης, στο μακρόπνοο όραμα για τις αγροτικές περιοχές της ΕΕ^[2], την ανάγκη να αντιμετωπιστεί η παροχή βασικών υπηρεσιών. Στο πλαίσιο αυτό, το αγροτικό σχέδιο δράσης της ΕΕ προσδιορίζει συγκεκριμένες δράσεις που στοχεύουν σε αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές.

Η Κοινή Γεωργική Πολιτική χρηματοδοτεί στρατηγικές τοπικής ανάπτυξης LEADER, στο πλαίσιο των οποίων οι τοπικές κοινότητες αποφασίζουν τις προτεραιότητές τους (οι οποίες περιλαμβάνουν τη στήριξη των τοπικών υπηρεσιών και της ζωής στην κοινότητα).

Η πολιτική συνοχής διαδραματίζει επίσης σημαντικό ρόλο, μέσω επενδύσεων στην περιφερειακή ελκυστικότητα, συνδεσιμότητα και ποιότητα ζωής στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες, οι οποίες παραδοσιακά πλήττονται περισσότερο από την ανεργία και τη μετανάστευση. Για παράδειγμα, η Ελλάδα έχει διαθέσει 1,46 δισ. EUR από την πολιτική συνοχής για τη στήριξη εδαφικών στρατηγικών, μεταξύ άλλων σε ορεινές και αραιοκατοικημένες περιοχές. Τα κονδύλια αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παροχή χρηματοδοτικής στήριξης σε μικρές τοπικές επιχειρήσεις που συμβάλλουν στο δικαίωμα παραμονής στις πιο απομονωμένες περιοχές κατά τρόπο που δεν παραβιάζει τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις. Οι ενισχύσεις αυτές μπορούν, για παράδειγμα, να χορηγούνται βάσει του κανονισμού για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας^[3].

Οι τοποκεντρικές και ολοκληρωμένες αναπτυξιακές πολιτικές είναι ζωτικής σημασίας για να βοηθηθούν οι περιφέρειες που είναι περισσότερο εκτεθειμένες στη δημογραφική συρρίκνωση και, προκειμένου να βοηθηθούν οι εν λόγω περιφέρειες, η Επιτροπή δρομολόγησε τον μηχανισμό ενίσχυσης ταλέντων^[4]. Ο εν λόγω μηχανισμός παρέχει τεχνική βοήθεια, χρηματοδότηση που συνδέεται με μεταρρυθμίσεις και καινοτόμα έργα, καθώς και πρόσβαση στη γνώση μέσω της πλατφόρμας αξιοποίησης ταλέντων^[5].

[1] Πολιτικές κατευθύνσεις 2024-2029 https://commission.europa.eu/document/e6cd4328-673c-4e7a-8683-f63ffb2cf648_el.
[2] COM(2021) 345.
[3] Κανονισμός (ΕΕ) 2023/2831 της Επιτροπής, της 13ης Δεκεμβρίου 2023, ο οποίος επιτρέπει στήριξη έως 300 000 EUR για οποιαδήποτε κυλιόμενη τριετία.
[4] COM(2023) 32.
[5] Πλατφόρμα αξιοποίησης ταλέντων: https://ec.europa.eu/regional_policy/policy/communities-and-networks/harnessing-talent-platform_en.