Με θετικά συμπεράσματα και γεμάτες γνώσεις και συμφωνίες στις αποσκευές επέστρεψε η αποστολή της Περιφέρειας Κρήτης από την έκθεση “London Fair 2022” που πραγματοποιήθηκε στο Λονδίνο. Πρόκειται για μια έκθεση θεσμό που λειτουργεί με επιτυχία 40 χρόνια και αποτελεί μοναδικό γεγονός στην διεθνή προώθηση μεγάλων ποσοτήτων κρασιού σε χονδρεμπόρους, διανομείς, μεγάλους εμπόρους, προμηθευτές και μεγάλα super markets. Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό, ότι οι μεγαλύτερες ποσότητες κρασιού από την Αυστραλία και τον Καναδά, διακινούνται μέσω εταιρειών που έχουν έδρα τους κυρίως τη Μεγάλη Βρετανία!
Η Περιφέρεια Κρήτης με το καλαίσθητο περίπτερό της ήταν πόλος έλξης καθώς οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν πολύ αξιόλογους παραγωγούς από τις παγκόσμιες οινικές περιοχές που συμμετείχαν στην έκθεση, να ενημερωθούν για τις σύγχρονες τάσεις οινοποιίας και να παρουσιάσουν τα εξαιρετικής ποιότητας Κρητικά κρασιά τους, σε ένα πολυσυλλεκτικό εμπορικό δίκτυο που διαμορφώνει τάσεις και προωθεί γεωγραφικές περιοχές και σήματα σε όλο τον πλανήτη!
Επικεφαλής της αποστολής της Περιφέρειας Κρήτης με την συμμετοχή του δικτύου οινοποιών, ήταν η Αντιπεριφερειάρχης Κρήτης πρωτογενή τομέα Ειρήνη Χουδετσανάκη – Γιακουμάκη, ενώ τα έμπειρα στελέχη της Δ/νσης Αγροτικής Ανάπτυξης Μαρία Γιαμπαζολιά και Κατερίνα Ξυδάκη στήριξαν τη διαδικασία ενημέρωσης και προβολής των κρητικών κρασιών. Στον εκθεσιακό χώρο που είχε αναπτύξει η Περιφέρεια Κρήτης λειτούργησε VIP Premium Master Class, για την προβολή των Κρητικών κρασιών και Wine Bar, για τους εκατοντάδες στοχευμένους επισκέπτες – διανομείς κρασιού, οι οποίοι είχαν την ευκαιρία να απολαύσουν τα Κρητικά κρασιά και να ενημερωθούν για τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους από το εξειδικευμένο προσωπικό, αλλά και από τους ίδιους τους οινοποιούς, οι οποίοι είχαν παράλληλα την ευκαιρία να συνάψουν σημαντικές εμπορικές συνεργασίες/συμφωνίες.
Η Αντιπεριφερειάρχης Πρωτογενή Τομέα κα Ειρήνη Χουδετσανάκη – Γιακουμάκη δήλωσε:
“Στόχος της συμμετοχής μας ήταν η ανάδειξη της μοναδικότητας των τοπικών μας ποικιλιών και η εξαιρετική ποιότητα των κρασιών της Κρήτης σε ένα ευρύ εμπορικό δίκτυο, αλλά και σε ένα εξαιρετικά εκπαιδευμένο καταναλωτικό κοινό.
Είχαμε την ευκαιρία για μια ακόμη φορά, να προωθήσουμε τα Κρητικά κρασιά σε νέες, πολύ ενδιαφέρουσες από άποψη εξαγωγικών δραστηριοτήτων αγορών του εξωτερικού, να αυξήσουμε την αναγνωρισιμότητά τους και να διευρύνουμε την εμπορική δραστηριότητα των Κρητικών οινικών επιχειρήσεων.
Σε συνέχεια της εποικοδομητική συνεργασίας που έχουμε αναπτύξει με το Δίκτυο Οινοποιών Κρήτης και τους Παραγωγούς μας, επιδιώκουμε την ενίσχυση της ανοδικής πορείας του Κρητικού Κρασιού στις αγορές (εγχώριες & διεθνείς) με στόχο να καταστήσουμε την Κρήτη τουριστικό προορισμό και στον Τομέα της Οινοποιίας”.
Από την πλευρά του ο Πρόεδρος του Δ.Σ. του δικτύου οινοποιών Νικος Μηλιαράκης αναφέρθηκε στην επιτυχή διεθνή προβολή των Κρητικών κρασιών στην κορυφαία έκθεση, ευχαριστώντας παράλληλα την Περιφέρεια Κρήτης για την συνεργασία και στήριξή της. Συγκεκριμένα ο Πρόεδρος δήλωσε: «Η παρουσία μας στην London Wine fair, είναι ακόμα μία προσπάθεια για την προώθηση του Κρητικού Αμπελώνα στην αγορά του Ηνωμένου Βασιλείου. Για δεύτερη φορά στην Διεθνή αυτή έκθεση, συνεχώς χτίζουμε έδαφος ώστε οι επαγγελματίες του χώρου να γνωρίσουν το κρητικό κρασί και τους ανθρώπους του. Ευχαριστούμε την Περιφέρεια Κρήτης που βρίσκεται στο πλευρό των οινοποιών της Κρήτης, ενισχύοντας τις δράσεις μας στο εξωτερικό».
H Ζωή Λιαντράκη παρουσιάζει το νέο της τραγούδι με τίτλο “Σαν τραγούδι της ψυχής”, το οποίο περιλαμβάνεται στο digital CD single που περιέχει και τρία παλαιότερά της κομμάτια.
Κυκλοφορεί ψηφιακά από την Real music και είναι διαθέσιμο σε όλες τις ψηφιακές πλατφόρμες. Η ερμηνεύτρια Ζωή Λιαντράκη μας εκπλήσσει πάντα ευχάριστα χτίζοντας μία αξιοπρόσεκτη διαδρομή που την φέρνουν με γοργά βήματα στις πρώτες γραμμές της τέχνης της. Η ίδια μας έχει δώσει σημαντικά δείγματα των ερμηνευτικών της χαρισμάτων με τραγούδια που έχουν αγαπηθεί από το κοινό και τους ραδιοφωνικούς παραγωγούς. Επανέρχεται με το “Σαν τραγούδι της ψυχής” από το ομώνυμο digital CD , ένα αξιόλογο τραγούδι με άρωμα Κρήτης, με λυρισμό και πάθος, που μιλά για την απουσία αγαπημένων προσώπων που πονά. Η απώλεια είναι μια πληγή που δεν κλείνει. Κι είναι τότε το τραγούδι παρηγοριά κι ελπίδα. Είναι βάλσαμο της ψυχής. Στίχοι που στάζουν αλήθειες ζωής, μελωδία που υπογραμμίζει το νόημα και την βαθιά εσωτερικότητάς τους.
Η στιβαρή της ερμηνεία μας προσφέρει ένα αρμονικό τελικό αποτέλεσμα κι αποδεικνύει για μία ακόμη φορά πόσο πηγαία είναι. Και τα τέσσερα τραγούδια είναι σε μουσική της Κωνσταντίας Κατσιάμπα. Στα τραγούδια “Το δάκρυ της βροχής”, “Έχασα τις λέξεις” και το “Σαν τραγούδι της ψυχής”, οι στίχοι είναι της Γιώτας Γερογιώργη ενώ στο τραγούδι “Όπου θέλει ας βγει” οι στίχοι είναι της Ντέπης Χατζηκαμπάνη. Μελωδίες που θυμίζουν Ελλάδα ντυμένες με παραδοσιακούς και ηλεκτρικούς ήχους.
Από τη Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας & Κτηνιατρικής της Π.Ε. Ρεθύμνης ανακοινώνεται ότι στο πλαίσιο του προγράμματος καταπολέμησης του δάκου της ελιάς ισχύει το παρακάτω πρόγραμμα ψεκασμών για την Τετάρτη, 15 Ιουνίου 2022:
Μετά από τις τόσες καταγγελίες για τα προσωπικά και οικογενειακά δράματα που «τραυματίζουν θανάσιμα» τα τελευταία χρόνια μεγάλο μέρος από το σώμα της ελληνικής κοινωνίας…
Μετά από δημόσιες προσεγγίσεις «υπευθύνων» και δημοσιεύματα στον Τύπο, που στην καλύτερη περίπτωση ζωγραφίζουν αόριστες και ανώνυμες ευθύνες, ενώ στη χειρότερη είναι τουλάχιστον παραπλανητικά και σπέρνουν ματαίωση και απογοήτευση…
Ήρθε η ώρα να ξετυλίξουμε το κουβάρι της μεγάλης απάτης και ενός μαζικού εγκλήματος που συντελείται οργανωμένα και κορυφώνεται τα τελευταία 3 χρόνια εις βάρος της περιουσίας και της ζωής χιλιάδων ανυποψίαστων Ελλήνων δανειοληπτών (το λεγόμενο διογκωμένο ιδιωτικό χρέος), από μια δράκα τραπεζιτών, συνεπικουρούμενων από διευθυντικά στελέχη χρηματοπιστωτικών ομίλων, καθηγητών πανεπιστημίου, πρόθυμων εκδοτών και βέβαια της κυβέρνησης Μητσοτάκη που από τα πρώτα πράγματα που έσπευσε να «τακτοποιήσει» στη θητεία της ήταν η με νόμο ποινική απαλλαγή των τραπεζιτών από τις ευθύνες που απορρέουν από το έγκλημα αυτό.
Πέρα από την ουσιαστική «ομερτά» που έχει επιβληθεί στον δημόσιο λόγο, την εξοργιστική «αφωνία» της Δικαιοσύνης και το «αδιάφορο (;) σφύριγμα» των αρμόδιων υπουργών και του πρωθυπουργού, δεν είναι εύκολο από μόνο του να αποτιμηθεί με απλές και κατανοητές λέξεις η πραγματικά σύνθετη μέθοδος που επέλεξαν τα κοράκια αυτά για να εξαφανίσουν τα ίχνη και τις διαδρομές των εισπράξεων από τους ελληνικούς πλειστηριασμούς (επαναγορά της πρώτης αγοράς/τιτλοποίησης με το νόμο Παπαντωνίου 3156/2003 και τελικά αγορά από θυγατρικά τους σχήματα).
Το συνεχιζόμενο έγκλημα επιχειρεί σήμερα η κυβέρνηση Μητσοτάκη να ολοκληρώσει με την εισαγωγή για ψήφιση στη Βουλή του νέου νομοσχεδίου για το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ), που έρχεται με συγκεκριμένες ρυθμίσεις να αφαιρέσει κάθε προηγούμενο δικαίωμα παρέμβασης που είχε το ΤΧΣ στις αποφάσεις των πιστωτικών ιδρυμάτων για τη διαχείριση των κόκκινων δανείων και ουσιαστικά να δώσει τις τρεις φορές ανακεφαλαιοποιημένες από το λαό τράπεζες, ξανά πίσω σε αυτούς που τις χρεωκόπησαν.
Λογαριάζουν όμως για άλλη μια φορά «χωρίς τον ξενοδόχο», που είναι οι υπαρκτές υγιείς δυνάμεις της κοινωνίας (αλλά και κάποιες του ίδιου του συστήματος) και η δική μας αποφασιστικότητα να σταθούμε στο πλευρό των χιλιάδων Ελλήνων που βρίσκονται στις συμπληγάδες της απάτης και των απατεώνων. Έτσι, ο Τομέας Διαφάνειας του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία ξεκίνησε αυτές τις μέρες να δημοσιοποιεί τμηματικά κάποια στοιχεία της υπόθεσης, δίνοντας το σύνθημα για να αναδειχθεί σύντομα και να παρουσιαστεί επίσημα στον λαό η λύση, με την οποία η επόμενη προοδευτική κυβέρνηση της χώρας με κορμό τον ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. θα απαλλάξει τους ανυπεράσπιστους σήμερα δανειολήπτες από το δόκανο που έχουν στήσει οι τράπεζες.
Δημοσιοποιούμε λίστα με τα 37 FUNDS (από τα 41 συνολικά) για τα οποία βρήκαμε στοιχεία, με διευθύνσεις, εταιρείες μετόχους και μετοχικό κεφάλαιο, τα οποία εδρεύουν κυρίως στην Ιρλανδία (όπου και στήθηκε το «παιχνίδι») και από το 2019 και μετά αγόρασαν 135 δις € ελληνικά δάνεια (φωτό 3.) Στη λίστα αυτή μπορεί εύκολα κανείς να διακρίνει μεταξύ άλλων 11 FUNDS με μετοχικό κεφάλαιο 0 € και άλλα 11 με μετοχικό κεφάλαιο 100 €. Υπάρχει μάλιστα FUND με 100 € και 76 μετόχους (κάποιοι «μέτοχοι» συνέβαλλαν με κεφάλαιο λιγότερο από 1 €). Γενικά, το μικρότερο άνευ κεφαλαίου FUND έχει πάρει 2,5 δις € σε τιτλοποιήσεις (πχ AMOEBA με αξίες ακινήτων άνω των 1,6 δις) και το μεγαλύτερο (SNF) περίπου 35 δις με τα δικαιώματα προαγοράς.
Πολλά από αυτά τα FUND εδρεύουν στην Ιρλανδία στην οδό FHENIAN, PALMERSTON HOUSE, DUBLIN 2, σε κτίριο (φωτό ΕΔΡΑ 1) που είναι γεμάτο δισεκατομμύρια από ελληνικά δάνεια. Αλήθεια, κ. Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, κ. Στουρνάρα, γνωρίζετε άραγε σε ποιον ανήκει αυτό το σιδερόφρακτο (σχεδόν ετοιμόρροπο κτίριο- ρημαδιό, με λίγες παλέτες χαρτί, άδειους χώρους, χωρίς υπαλλήλους μέρα μεσημέρι, χωρίς κλιματιστικά (φαίνονται κάποιοι παλιοί ανεμιστήρες από τα παράθυρα), με λακκούβες στην είσοδο κ.α.;
Αλήθεια κ. Στουρνάρα και κ. Μεγάλου (της Τράπεζας Πειραιώς), πως αγοράστηκαν 135 δις και πλέον ελληνικά δάνεια από εταιρείες με κεφάλαιο 100 €; Τι έγινε το 2019 με την εταιρεία SNF (ΠΕΙΡΑΙΩΣ); Πόσα και ποια κεφάλαια αγόρασαν 135 δις κόκκινα ελληνικά δάνεια με τη μέθοδο/απάτη της δήθεν τιτλοποίησης; Ποιοι συμμετέχουν; Ποιοι είναι από πίσω; Που είναι κρυμμένες οι συμβάσεις από τις τράπεζες προς τα FUND των 100 € μετοχικού κεφαλαίου;
ΕΔΡΑ 2
Έχουμε όμως κι άλλα εύλογα ερωτήματα (εμείς και χιλιάδες συμπολίτες μας που ακούν άναυδοι…), την ώρα που μαθαίνουμε για χαριστικές ρυθμίσεις σε δάνεια εκατοντάδων εκατομμυρίων € σε εκλεκτούς φίλους της συμμορίας ή για τα «δανεικά και αγύριστα» εκατομμύρια της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ: Αυτό το κτίριο (φωτό ΕΔΡΑ 2) με το πράσινο φως (δεν είναι τα δάνεια του ΠΑΣΟΚ βέβαια, αλήθεια… που και πόσο τα πούλησαν αυτά οι τράπεζες;) μήπως είναι το Victoria building, Dublin 4 που στεγάζει τα «αέρινα φαντάσματα» (τα αποκαλούν FUND) GALAXY II, Galaxy III, GALAXY IV, Alpheus Hellas Designated Activity Company, Intrum Hellas 2, ORION X ACTIVITY COMPANY, Funding Designated Activity Company, COSMOS DAC, GEMINI CORE DAC…; Και που όλα μαζί αυτά τα FUNDS έχουν κεφάλαιο 2.000 €; Ούτε ΙΚΕ μίας στάσης να ήταν… Και για να μην προστρέξει κανείς να μιλήσει για «λόγια χωρίς αντίκρισμα», μια ματιά στα επίσημα έγγραφα (φωτό 1. & 2.) από τυχαία επιλεγμένα 3 FUND από το αρχείο μας, πείθει επαρκώς… Μπορεί να ‘ναι στα Αγγλικά, αλλά αυτοί που πρέπει… καταλαβαίνουν!
Τυχαία άραγε απάλλαξε ο Μητσοτάκης τους τραπεζίτες; Τυχαία άραγε είπε ένας διευθύνων σύμβουλος συστημικής Ελληνικής Τράπεζας (όταν στηνόταν η δουλειά το 2019-20): «αν μας ανακαλύψουν θα μας εκτελέσουν στο Σύνταγμα»!
TO BE CONTINUED…, όπως θα λέγανε κάτι φίλοι μας στη Γηραιά Αλβιώνα!
Δεν έχει τελειωμό το ρεσιτάλ της τουρκικής προκλητικότητας, με το… γαϊτανάκι των εμπρηστικών δηλώσεων να συνεχίζεται, αυτή τη φορά από τον Μεβλούτ Τσαβούσογλου.
Ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών, ο οποίος βρίσκεται από το Σάββατο στην κατεχόμενη Κύπρο, παραχώρησε συνέντευξη Τύπου με τον Πρόεδρο των κατεχομένων Ερσίν Τατάρ, εξαπολύοντας νέα επίθεση σε βάρος της Ελλάδας, αλλά και της Κύπρου.
“Αισθάνονται άβολα με το άνοιγμα του Μαράς. Τα βήματα που έγιναν για το άνοιγμα του Μαράς δεν παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο. Παρουσιάζουν αυτή την κατάσταση σαν να είναι κάτι νέο. Ο ελληνικός λαός θέλει να χρησιμοποιήσει την περιουσία του στο Μαράς”, είπε αρχικά ο κ. Τσαβούσογλου, για να στραφεί σε βάρος του Κυριάκου Μητσοτάκη και της ελληνικής πλευράς:
“Δεν περιμέναμε από τον Έλληνα πρωθυπουργό να μας επαινέσει στο Κογκρέσο. Το λόμπι για τα F-16 είναι απαράδεκτο. Η δημιουργία λόμπι δεν είναι αποδεκτή από εμάς. Έγιναν πολλές συναντήσεις στις οποίες κατηγόρησαν την Τουρκία. Η Ελλάδα πηγαίνει στη διεθνή κοινότητα και κλαίει, λέγοντας «Η Τουρκία θα μας επιτεθεί». Εμείς είμαστε υπέρ της συνεργασίας, όχι της έντασης”.
“Όχι μόνο πολιτική, αλλά και κυριαρχική ισότητα των Τουρκοκυπρίων”
Παράλληλα, ο Τούρκος ΥΠΕΞ, αναφερόμενος στο κυπριακό, τόνισε πως “αυτό που έχει σημασία είναι η κυριαρχική ισότητα των Τουρκοκυπρίων και όχι η πολιτική ισότητα”.
Σε ομιλία του σε μη κυβερνητικές οργανώσεις στη Λάπηθο, είπε: “Θα αξιολογήσουμε τις τελευταίες εξελίξεις μαζί με τη διαπραγματευτική ομάδα. Γιατί η ελληνοκυπριακή πλευρά προσπαθεί να ανασκευάσει και να πουλήσει τα θέματα που έφερε από παλιά ατζέντα, και προσπάθησε να θολώσει τις διαπραγματεύσεις, ως βήματα ή μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Η στάση μας είναι ξεκάθαρη, αλλά πάντα μιλάμε, διαβουλευόμαστε και αποφασίζουμε μαζί. Αν η ελληνοκυπριακή πλευρά είναι ειλικρινής και θέλει να δει τους Τουρκοκύπριους ως ίσους, θα αναγνωρίσει την πολιτική τους κυριαρχία και θα συνεργαστούμε”.
Διπλωματικές πηγές: “Δεν θα μπούμε σε στείρα αντιπαράθεση”
Στις νέες δηλώσεις Τσαβούσογλου, η Ελλάδα ακολουθεί την ίδια τακτική με αυτή απέναντι στα χθεσινά εθνικιστικά δημοσιεύματα μερίδας του τουρκικού Τύπου. Συγκεκριμένα, όπως δήλωσαν διπλωματικές πηγές στην ΕΡΤ “δεν θα μπούμε σε μια στείρα αντιπαράθεση δηλώσεων. Έχουμε απαντήσει με χάρτες και επιστολές στο σύνολο των έωλων τουρκικών αιτιάσεων’.
Όρκους αιώνιας αγάπης και αφοσίωσης αποφάσισαν να ανταλλάξουν το απόγευμα του Σάββατου 11/6 ο Ορφέας Αυγουστίδης και η ο εκλεκτή της καρδιάς του, Γεωργία Κρασσά.
Ο γνωστός ηθοποιός και η αγαπημένη του είχαν ήδη προχωρήσει στην υπογραφή συμφώνου συμβίωσης, ωστόσο, αποφάσισαν να πραγματοποιήσουν και τον θρησκευτικό τους γάμο σε ένα πολυτελές κτήμα 12 στρεμμάτων στο Κορωπί, έχοντας στο πλευρό του τις οικογένειές τους και τα αγαπημένα τους πρόσωπα.
O γαμπρός εμφανίστηκε πρώτος στην εκκλησία, έχοντας στην αγκαλιά του τον γιο του, Αχιλλέα, ο οποίος με τα το μυστήριο του γάμου, βαπτίστηκε. Όπως θα δεις και στις φωτογραφίες η νύφη έλαμπε από ευτυχία μέσα στο κατάλευκο και εντυπωσιακό νυφικό της, με τον Ορφέα Αυγουστίδη να μην παίρνει τα μάτια του από πάνω της.
Ο πρωταγωνιστής της σειράς Σασμός, επέλεξε ένα μπλε κοστούμι και στους ώμους του είχε φορέσει ένα λευκό σαρίκι, το οποίο είναι το σύμβολο της χαράς στην Κρήτη. Μάλιστα, το ζευγάρι είχε επιλέξει ο γάμος του να συνοδεύεται με λίρες και λαούτα θέλοντας να ακολουθήσουν κάποια από τα έθιμα της Κρήτης.
Οι γονείς του Ορφέα Αυγουστίδη, Μαρία Τζομπανάκη και Ντίνος Αυγουστίδης, έφτασαν από τους πρώτους στον γάμο και στη συνέχει ακολούθησαν πολλοί συνεργάτες και φίλοι.
Μεταξύ των καλεσμένων, όπως θα δεις στα στιγμιότυπα του γάμου με… άρωμα Κρήτης, είναι, η Ελένη Ράντου, η Βίκυ Παπαδοπούλου, η Δανάη Μιχαλάκη με τον Γιώργο Παπαγεωργίου, η Ευγενία Σαμαρά με τον Γιάννη Ποιμενίδη, η Χριστίνα Χειλά Φαμέλη, η Γεωργία Αβασκαντήρα, η Μαρίνα Ρίζου, η Κωνσταντίνα Κλαψινού, η Αλεξάνδρα Αϊδίνη, ο Πυγμαλίων Δαδακαρίδης, ο Μιχάλης Σαράντης, ο Γιάννης Βάλβης και πολλοί άλλοι.
Τριήμερο κινηματογραφικό αφιέρωμα με τον τίτλο «Πάσχον σώμα, υγιές σώμα και ψυχή στον κινηματογράφο» θα πραγματοποιηθεί 14-16 Ιουνίου 2022, στις 21:00,στο Δημοτικό Κήπο Ρεθύμνου, ως δράση συνεργασίας Πανεπιστημίου Κρήτης, Δήμου Ρεθύμνης, Πολιτιστικής Εταιρεία Κρήτης, Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων και Μουσείου Ιατρικής Κρήτης.
Πως αναπαρίσταται η ασθένεια και η υγεία κινηματογραφικά; Ποια είναι τα βιώματα και οι εμπειρίες ενός ατόμου που αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα υγείας, ψυχιατρικό ή παθολογικό; Ποιες είναι οι κοινωνικές διαδρομές των ατόμων με ψυχιατρική εμπειρία και χρόνιες ασθένειες;
Ποιος είναι ο ρόλος της ιατρικής, της ψυχιατρικής και της ψυχολογίας στην αντιμετώπιση αυτών των καταστάσεων; Ποια είναι τα όρια μεταξύ συμφέροντος και θεραπείας;
Ερωτήματα όπως τα παραπάνω προσεγγίζονται μέσω της προβολής επιλεγμένων ταινιών τεκμηρίωσης και ακολούθως συζητώντας.
Η πρώτη σειρά προβολών είναι αφιερωμένη σε 3 ταινίες τεκμηρίωσης (ντοκιμαντέρ) του Σταύρου Ψυλλάκη και οι προβολές θα γίνουν παρουσία του σκηνοθέτη. Μετά τις προβολές θα ακολουθεί συζήτηση.
Στο πλαίσιο του αφιερώματος θα προβληθούν οι ταινίες :
ΟΦΕΙΛΗ (2021), του Σταύρου Ψυλλάκη. Διάρκεια: 77
Ο Αλέκος Ζούκας είναι ένας άνθρωπος ιδιαίτερα αγαπητός, δεινός αφηγητής και γλεντζές -δύσκολα τον ξεχνάς αν τον γνωρίσεις- και ταυτόχρονα βαθιά στοχαστικός. Έχει πολλές ιδιότητες και πλούσιο βιογραφικό, όμως η ταινία δεν είναι μια βιογραφία του Αλέκου. Επιλέγοντας δύο κομμάτια από τη ζωή του, τις εκμυστηρεύσεις του για την εμπειρία του με τον καρκίνο και τα ταξίδια του σκηνοθέτη με τον Αλέκο και τους φίλους του στην Πυρσόγιαννη, δημιουργούνται εναλλασσόμενες ενότητες που συνδέονται με αποσπάσματα από τα προσωπικά του ημερολόγια.
Ο κυρίαρχος χρόνος της αφήγησης καθορίζεται από το πώς ο «ήρωας» μας βιώνει την εμπειρία του με τον καρκίνο από τη στιγμή που του αναγγέλλουν «το τεστ ήταν θετικό». Υπαρξιακά ζητήματα και αγωνίες που αναμοχλεύονται μέσα του, -εμφύλιο πόλεμο, αποκαλεί τον καρκίνο, ο καρκίνος και ως πολιτισμικό γεγονός (είναι ο πολιτισμός τέτοιος που γεννάει καρκίνους, λέει), η σχέση του με τον περίγυρο και τους φίλους του (ψυχολογικά δεν με βοηθούσαν τα φάρμακα, μόνο οι φίλοι με βοηθούσαν, συμπληρώνει)- είναι ενδεικτικά, μερικά από τα θέματα που αναδεικνύονται κατά τη διάρκεια της αφήγησης.
Η ταινία δεν μιλά για τον καρκίνο. Μιλά για ποιότητες ζωής. Μιλά για τους καρκίνους που καταδυναστεύουν τη ζωή μας, γι’ αυτά που χάσαμε, που ξεχάσαμε ή που νοιώθουμε ανήμποροι πια να γευτούμε, σε μια καθημερινότητα που μας συνθλίβει κι εμείς άκριτα αποδεχόμαστε και αναρωτιέται, μέσω του «ήρωας» μας, «πότε θα καταλάβει ο άνθρωπος ότι οφείλει περισσότερα στην ποίηση απ’ ότι στην εφορία;»… Αντιμετωπίζοντας τον Αλέκο σαν λογοτεχνικό «ήρωα» η ταινία ουσιαστικά είναι ένα εγκώμιο στη φιλία από έναν «άγγελο αμαρτωλό». Και τόσα άλλα…
ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ: § 1ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΜΕΓΑΛΟΥ ΜΗΚΟΥΣ (9ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων, Βραβείο Κοινού) (Οκτώβριος 2021) § ΒΡΑΒΕΙΟ ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑΣ 15ο Φεστιβάλ Ελληνικού Ντοκιμαντέρ Χαλκίδας (Νοέμβριος 2021) § Υποψηφιότητα (nominated) για το βραβείο ΤΑΙΝΙΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου (βραβεία IRIS 2022)
Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΟΥ ΕΝΟΧΛΗΣΕ ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ (2000) του Σταύρου Ψυλλάκη. Διάρκεια: 52΄
Ψυχιατρείο Χανίων, στη Σούδα. Μια ομάδα ασθενών μας φιλοξενεί στην «Εκκλησία του Δήμου», τον χώρο που καθημερινά συναλλάσσονται και συνομιλούν, εκεί που «άλλος ζητάει κατοστάρικο κι άλλος ζητάει λόγο». Στον χώρο που καθημερινά «διαχειρίζονται την ομορφιά τους και τη σχέση τους, καλά». Μια άλλη ομάδα, πρώην χρόνιων ασθενών, εκτός Ψυχιατρείου πλέον, βιώνει μια επίπονη διαδικασία κοινωνικής επανένταξης και αποτολμά, στο πλαίσιο διεθνών ανταλλαγών, ένα εβδομαδιαίο ταξίδι στη Δανία. Η ταινία, μέσα από τον παράλληλο λόγο των δύο ομάδων, προσπαθεί να ακούσει το λόγο της τρέλας -κρούστα μιας βαθιάς θάλασσας- κάτω από το χαώδες παραλήρημά της. Προσπαθεί να δει τη δραματική σύγκρουση του ανθρώπου με την τρέλα, στη βαθύτατη απόγνωση και απόλυτη αμφιβολία για κάθε όψη του είναι που εμπεριέχει. «Αν τη ζωή μας κυκλώνει ο θάνατος, τη διανοητική μας υγεία γυροφέρνει η παραφροσύνη». Στην τρέλα, ο άνθρωπος νιώθει πώς δεν έχει να επιστρέψει πουθενά. Δεν είναι πια. Ήταν. Σήμερα, ο λόγος αυτών των ανθρώπων, χρόνια αφότου έκλεισε το Θεραπευτήριο Ψυχικών Παθήσεων Χανίων, το ψυχιατρείο της Σούδας, εξακολουθεί να είναι επίκαιρος και ουσιαστικός. ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ: § ΕΙΔΙΚΟ ΒΡΑΒΕΙΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΥ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ, από τη Διεθνή Κριτική Επιτροπή του 2ου Διεθνούς Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Καλαμάτας [Οκτώβριος 2000] και § ΒΡΑΒΕΙΟ ΚΑΛΥΤΕΡΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΑΙΝΙΑΣ [εξ ημισείας με το ντοκιμαντέρ Η ΑΔΕΙΑ, από την Εταιρία Ελλήνων Σκηνοθετών].
ΜΕΤΑΞΑ ακούγοντας το χρόνο (2012) του Σταύρου Ψυλλάκη. Διάρκεια: 87′
“Συμβιώνοντας με τον καρκίνο. Μια συγκλονιστική εμπειρία αυτογνωσίας σ’ ένα υποθηκευμένο μέλλον. Ένα μοναδικό σημείο ανάμεσα στη ζωή και στο θάνατο. Ο καρκινοπαθής πορεύεται μεταξύ μιας εσωτερικότητας, αυτογνωσίας, εγρήγορσης, εξαιρετικής ευαισθησίας και παράνοιας, βαδίζοντας προς τα πίσω με διεισδυτικό βλέμμα και οξύτατη προσοχή.” Ιωάννα Καρυστιάνη, συγγραφέας Βιώνοντας την εμπειρία μιας σοβαρής ασθένειας όπως ο καρκίνος, με τον ιδιαίτερο μύθο και την ενίοτε, παρά τη θεραπευτική προσπάθεια, τραγική πορεία, είναι μια συγκλονιστική εμπειρία. Εάν επιπλέον συμβαίνει ο πάσχων (-ουσα) να είναι και γιατρός ή να εργάζεται ως νοσηλευτικό προσωπικό, στο χώρο της ογκολογίας -στο αντικαρκινικό νοσοκομείο ΜΕΤΑΞΑ στην ταινία μας- τότε η περίπτωση αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον και διαστάσεις.
Σε αυτήν τη ξεχωριστή ομάδα ασθενών, μερικοί συνεχίζουν να εργάζονται στο νοσοκομείο, άλλοι υποβάλλονται σε θεραπεία και άλλοι ζουν την αναμονή μιας αβέβαιης έκβασης, με το χώρο του νοσοκομείου να τους θυμίζει διαρκώς τη δική τους αρρώστια. Βιώνουν μια κοινή μοίρα με άλλους συν-ασθενείς στο νοσοκομείο, αλλά και κάτι παραπάνω ….
Από το σοκ της πρώτης φοράς που ακούει κάποιος ότι η διάγνωση ήταν θετική, έως τις οριακές εμπειρίες που μπορεί στη συνέχεια να βιώσει -έμαθα να ακούω το χρόνο με σωματικό τρόπο, μας λέει κάποιος- ο καρκίνος, από απειλή θανάτου, βαθμιαία γίνεται δάσκαλος ζωής για αυτούς τους ανθρώπους. Ένας δάσκαλος που δεν προσθέτει μόνο χρόνια στη ζωή τους, αλλά και Ζωή στα χρόνια τους.
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ: Σκηνοθεσία – Σενάριο – Ήχος – Παραγωγή ΣΤΑΥΡΟΣ ΨΥΛΛΑΚΗΣ από μια ιδέα του ΝΙΚΟΥ ΚΑΡΒΟΥΝΗ Φωτογραφία ΚΩΣΤΑΣ ΠΑΛΜΑΣ μοντάζ ΣΠΥΡΟΣ ΚΟΚΚΑΣ πρωτότυπη μουσική ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΦΑΜΠΑΣ color grading 2 ׀35 post production – εργαστήρια εικόνας – ήχου ΑΚΡΟΝ STUDIO / MASSIVE PRODUCTIONS PMG
H Δημοτική Επιτροπή Ισότητας Ρεθύμνης σε συνεργασία με το Κέντρο Συμβουλευτικής Γυναικών του Δήμου, δημιούργησε δύο βίντεο με στόχο να καταδείξει τα έμφυλα στερεότυπα και να συμβάλει στην αποδόμηση και εξάλειψη τους.
Ένα εμβληματικό έργο για την κοινότητα Αμνάτου θα ξεκινήσει άμεσα και αυτό δεν είναι άλλο από τον δημοτικό δρόμο Αστέρι – Αμνάτος, ένα έργο διακοινοτικό που αφορά την Κοινότητα μου και την Κοινότητα του Χαμαλευρίου του Προέδρου κ. Δημήτρη Σερλή αξίζει να σημειωθεί ότι είναι ένα έργο χρηματοδοτήσης 500.000 ευρώ πού αναβαθμίζει το οδικό δίκτυο της ευρύτερης περιοχής, μιας περιοχής που υπάρχει πολύ μεγάλη ανάπτυξη και γίνονται συνέχεια επενδύσεις πολλών εκατομμυρίων.
Αυτό το έργο θα δώσει ένα ασφαλή δρόμο τόσο για τους κατοίκους της Κοινότητας μου όσο και των επισκεπτών που είναι πολλοί. Να αναφέρω ότι έχουν γίνει πολλά τροχαία ατυχήματα λόγω της στενότητας και του κακού οδοστρώματος του υπάρχοντος δρόμου. Από τον συγκεκριμένο δρόμο περνάει σχεδόν το 100% των τουριστικών αυτοκινήτων και λεωφορείων από το Ηράκλειο για την Ιστορική Μονή Αρκαδίου και από εκεί για τον αρχαιολογικό χώρο και το μουσείο της Ελεύθερνας.
Με αυτόν το τρόπο θα ήθελα να ευχαριστήσω δημόσια τον Βουλευτή Ρεθύμνης κ. Γιάννη Κεφαλογιάννη , τον Περιφερειάρχη Κρήτης κ. Σταύρο Αρναουτάκη, την Αντιπεριφερειάρχη Ρεθυμνου κ. Μαίρη Λιονή για την ουσιαστική βοήθεια τους, τον Δήμαρχο Ρέθυμνου κ. Γιώργο Μαρινάκη, την Τεχνική υπηρεσία του Δήμου, τον Αντιδήμαρχο Άγγελο Μαλλά καθώς και τον Αντιδήμαρχο κ. Γιώργο Σκορδίλη για τη συμβολή τους στην ολοκλήρωση της μελέτης.
Κλείνοντας αναφέρω ότι η μελέτη περιλαμβάνει νέα ασφαλτόστρωση τσιμεντοστρώσεις και στήριξη πρανών.
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΑΜΝΑΤΟΥ Γιώργος Κανακάκης
Ένας 58χρονος άνδρας έχασε τη ζωή του όταν τον παρέσυρε ένα αυτοκίνητο που κινούνταν επί του ΒΟΑΚ στον Αποκόρωνα.
Το περιστατικό συνέβει γύρω στις 6 τα ξημερώματα της Δευτέρας και στο σημείο επικράτησε αναστάτωση με τους διερχόμενους οδηγούς να ειδοποιούν τις αρχές. Ασθενοφόρο του ΕΚΑΒ που έσπευσε στην περιοχή του τροχαίου διαπίστωσε πως ο 58χρονος δεν είχε τις αισθήσεις του και επιχείρησε να τον επαναφέρει στη ζωή, χωρίς όμως κάποιο αποτέλεσμα.
Το περιστατικό και τις συνθήκες του δυστηχήματος διερευνά η αστυνομία.
Μια 78χρονη γυναίκα τραυματίστηκε στον ξύλινο διάδρομο στην παραλία του Ρεθύμνου το μεσημέρι της Κυριακής.
Η ηλικιωμένη γυναίκα καθώς περπατούσε στον ξύλινο διάδρομο εισχώρησε το πόδι της σε σπασμένο τμήμα του διαδρόμου. Άμεσα στο σημείο έσπευσε ασθενοφόρο του ΕΚΑΒ και μετέφερε την γυναίκα στο Γενικό Νοσοκομείο Ρεθύμνου.
Με 24ωρη απεργιακή κινητοποίηση στις 24 Ιουνίου και συγκέντρωση στις 9.30 πμ στο ξενοδοχείο Τιτάνια (Πανεπιστημίου 52, Αθήνα), οι ξενοδοχοϋπάλληλοι διεκδικούν την επίλυση των εργασιακών τους ζητημάτων, τονίζοντας πως οι μισθοί στα ξενοδοχεία είναι στα επίπεδα του 2007.
Στη σχετική ανακοίνωση αναφέρεται:
«Στην περίοδο που διανύουμε, με τις προβλέψεις για μεγάλη άνοδο της τουριστικής κίνησης, οι μεγάλοι τουριστικοί όμιλοι εφαρμόζουν ξανά την ίδια συνταγή που καταδικάζει τους εργαζόμενους στην φτώχεια και την ανέχεια. Οι μεγαλοξενοδόχοι απαιτούν με το μισό προσωπικό από το 2012 να βγει η δουλειά του νέου τουριστικού κύματος αφίξεων τετραπλάσιας έντασης από τότε.
Οι εργαζόμενοι του κλάδου αρνούμαστε να εργαστούμε σε τέτοιου Μεσαιωνικού καθεστώτος συνθήκες όχι γιατί είμαστε τεμπέληδες, όπως διακινούν με την βοήθεια των καλοταϊσμένων ΜΜΕ οι εργοδότες, αλλά γιατί δεν γεννηθήκαμε σκλάβοι και δεν σκοπεύουμε να ζήσουμε σαν δούλοι για να δεκαπλασιάζουν τα κέρδη τους οι ξενοδόχοι και οι εστιάτορες».
Το διεκδικητικό πλαίσιο της κινητοποίησης είναι:
Υπογραφή τοπικής κλαδικής ΣΣΕ στα ξενοδοχεία της Αττικής με ουσιαστικές αυξήσεις στους μισθούς και διασφάλιση του 5ημερου 8ωρου χωρίς καμία διευθέτηση στο χρόνο εργασίας.
Προσλήψεις και κάλυψη όλων των θέσεων εργασίας με πλήρη απασχόληση και συμβάσεις αορίστου χρόνου.
Να καταργηθούν οι ελαστικές μορφές απασχόλησης, έξω τα εργολαβικά.
Ένταξη στα βαρέα ανθυγιεινά επαγγέλματα, των μαγείρων, καμαριερών, επαναφορά των ειδικοτήτων που ήταν ενταγμένες μέχρι το 2012.
Επαναφορά του εφάπαξ στην 20ετία χωρίς τις μειώσεις που επιβλήθηκαν από τις κυβερνήσεις ΠΑΣΟΚ, ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ.
Μέτρα προστασίας της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων στους χώρους δουλειάς.
Κατάργηση του νόμου Χατζηδάκη και όλων των αντεργατικών νόμων».
Παραδόθηκε λίγο μετά τις 11 το πρωί στην αστυνομία, ο 45χρονος που σκότωσε την Κυριακή τον 22χρονο Κώστα Χαριτάκη στο χωριό Αργουλιό του δήμου Μυλοποταμου
Ο 45χρονος παραδέχθηκε την πράξη του και παρέδωσε το όπλο με το οποίο σκότωσε τον 22χρονο πατέρα και σύμφωνα με πληροφορίες η πράξη του αυτή οφειλόταν σε φραστικό διαξιφισμό που είχαν μεταξύ τους λίγες ώρες προτού συμβεί το κακό. Ο δράστης μετέβη στην ασφάλεια με το αγροτικό του αυτοκίνητο και λίγο πριν τις 14.00 το μεσημέρι ολοκλήρωσε την κατάθεσή του, έχει οδηγηθεί στα κρατητήρια και αναμένεται η εντολή εισαγγελέα προκειμένου να μεταφερθεί στο δικαστικό Μέγαρο.
Την Τρίτη η κηδεία – Έγινε η βάπτιση του παιδιού του θύματος
Όπως έγινε γνωστό, η κηδεία του Κώστα Χαριτάκη θα γίνει την Τρίτη 14 Ιουνίου στις 5 το απόγευμα στον Ιερό Ναό Παναγίας Πεντηκοστής. Η σορός του 22χρονου θα βρίσκεται στο σπίτι του από τη 1 μετά το μεσημέρι ενώ η ταφή θα γίνει στο κοιμητήριο του χωριού Αγίου Μάμα. Εν τω μεταξύ σκηνές τραγωδίας εκτυλίχθηκαν την Δευτέρα, καθώς το μωράκι του 22χρονου θύματος, που γεννήθηκε μόλις λίγες εβδομάδες πριν, βαπτίστηκε σε κλίμα συγκίνησης και σπαραγμού, προκειμένου στη συνέχεια να κηδευτεί ο αδικοχαμένος πατέρας.
Το μήνυμα της συζύγου και της αδερφής του θύματος
Με ένα σπαρακτικό μήνυμα η σύζυγος του 22χρονου τον αποχαιρέτησε σε μήνυμά της που ανάρτησε: «Νωρίς μας άφησες άντρα μου. Τι θα πω στο παιδί μας; Σε σκότωσαν οι καταραμένοι», έγραψε χαρακτηριστικά.
Την οδύνη της εξέφρασε και η αδερφή του θύματος, έξω από το σπίτι της οποίας έγινε το φονικό.
«Γιατί αδερφέ μου; Γιατί; Σε είχε βοηθήσει πολλές φορές η Παναγία σήμερα όμως που γιόρταζε η χάρη της… Όχι αδερφέ μου. Πού είσαι; Και ο Στέλιος μας περιμένει τη μηχανή που του ταξες. Τώρα ποιος θα του την πάρει αδερφέ μου; Πώς θα του το πω ότι δεν θα σε ξαναδεί. Να δει τον θείο του. Την αδυναμία του. Που μπροστά στα μάτια μου σου αφαίρεσαν τη ζωή σου. Αδερφέ μου…Δεν σε άφησαν να χαρείς τον γιο σου. Που δεν σ’ άφησαν να χαρείς τίποτα. Τίποτα δεν χάρηκες. Η ψυχή σου θα ηρεμήσει. Καλό παράδεισο Αδερφέ μου», έγραψε στο Facebook.
Ένας 22χρονος άνδρας είναι το θύμα επεισοδίου στην περιοχή Αργουλιό του Δήμου Μυλοποτάμου στο Ρέθυμνο!
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο 22χρονος άνδρας είχε κτηματικές και όχι μόνο διαφορές με έναν 45χρονο άνδρα, με αποτέλεσμα τα μεταξύ τους επεισόδια να είναι αρκετά συχνά. Ωστόσο η κατάσταση βγήκε σήμερα βγήκε εκτός ελέγχου καθώς μετά τη λογομαχία που είχαν οι δυο τους νωρίτερα κοντά στην οικία της αδελφής του 22χρονου (όπου εκείνη την ώρα γινόταν εκδήλωση) η διαμάχη τους πήρε άλλη τροπή με αποτέλεσμα να πιαστούν και στα χέρια.
Ο 45χρονος δράστης αν και αρχικά αποχώρησε, ύστερα από λίγη ώρα εντόπισε τον 22χρόνο κοντά σε σπίτι συγγενικού του προσώπου και τον πυροβόλησε μέσα από το όχημα του με αποτέλεσμα να τον τραυματίσει θανάσιμα, ενώ στη συνέχεια τράπηκε σε φυγη!
Στο σημείο βρίσκονται ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις, ενώ ο 45χρονος που τράπηκε σε φυγή αναζητείται από τις αρχές.
Την σύμβαση του έργου «ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 1ου ΕΠΑΛ», θα υπογράψει την προσεχή Τρίτη 14 Ιουνίου 2022, στις 12:00 το μεσημέρι, στα γραφεία της πρώην ΚΕΔΗΡ (Αρκαδίου 50) οΔήμαρχος Ρεθύμνης κ. Γιώργης Χ. Μαρινάκης με τον ανάδοχο εργολάβο.
Στις προβλεπόμενες τεχνικές παρεμβάσεις συμπεριλαμβάνονται οικοδομικές εργασίες, όπως εργασίες υγρομονώσεων, ελαιοχρωματισμοί σιδηρών επιφανειών και κιγκλιδωμάτων, συντήρηση – χρωματισμοί εσωτερικών και εξωτερικών επιφανειών κ.α, με στόχο τον εκσυγχρονισμό των κτιριακών υποδομών προκειμένου να εξασφαλιστεί η ασφαλέστερη λειτουργία τους.
Το έργο έχει συνολικό Προϋπολογισμό 499.879,81 € και χρηματοδοτείται από ΣΑΕΠ (Περιφέρεια Κρήτης) – Πρόγραμμα «Κατασκευαστικές εργασίες για σχολικά κτίρια»
Κλινική μελέτη που αφορούσε συγκεκριμένο τύπο καρκίνου του ορθού ‘εξαφάνισε’ το πρόβλημα και από τους 14 μετέχοντες. Kάτι που δεν έγινε ποτέ άλλοτε. Κάποιοι ασθενείς είναι ‘καθαροί’ μια διετία!
Δεκατέσσερις ασθενείς με καρκίνο του ορθού είδαν το πρόβλημα να εξαφανίζεται, μετά την πειραματική ανοσοθεραπεία που υποβλήθηκαν στο Κέντρο Καρκίνου Memorial Sloan Kettering της Νέας Υόρκης. Κάποιοι έχουν κλείσει διετία ως ‘καθαροί’.
Στις εξετάσεις που έκαναν έξι μήνες μετά τη θεραπεία, δεν υπήρχαν ίχνη καρκίνου πουθενά. Και στους 14. Ακολούθησαν άλλοι τέσσερις που μέχρι στιγμής έχουν τα ίδια αποτελέσματα. Είναι η πρώτη φορά που θεραπεύονται από καρκίνο όσοι μετείχαν σε πειραματική μέθοδο θεραπείας.
Το φάρμακο ‘φτιάχτηκε’ για καρκίνο του ενδομητρίου
Ο καρκίνος του ορθού έχει μεγάλο ποσοστό επιβίωσης, όταν αντιμετωπίζεται στα αρχικά του στάδια. Ωστόσο, οι πιο αποτελεσματικές παραδοσιακές θεραπείες ακτινοβολίας, χημειοθεραπείας και χειρουργικής επέμβασης μπορούν να αφήσουν τους ασθενείς με μόνιμη δυσλειτουργία του εντέρου, της ουροδόχου κύστης, με σεξουαλική δυσλειτουργία και στειρότητα.
Σε ό,τι αφορά τις νεότερες γυναίκες, η θεραπεία μπορεί να προκαλέσει ουλές στη μήτρα και να μην μπορούν να μείνουν έγκυες. Άλλοι ασθενείς με όγκους του ορθού, σε χαμηλή θέση, πρέπει να χρησιμοποιούν μόνιμα σάκο κολοστομίας, μετά την επέμβαση.
Η δοκιμή που έγινε στη Νέα Υόρκη διήρκεσε έξι μήνες και δεν προκάλεσε την όποια δυσλειτουργία, όπως εξαφάνιζε το πρόβλημα.
Όλα όσα έγιναν, δημοσιεύτηκαν στο ιατρικό περιοδικό New England Journal of Medicine, την Κυριακή 5/6.
Οι μετέχοντες στη μικρή κλινική δοκιμή έλαβαν θεραπεία με πειραματικό φάρμακο που λέγεται dostarlimab και πήρε την άδεια του αμερικανικού οργανισμού φαρμάκων (Food and Drug Administration -FDA) και της αντίστοιχης ευρωπαϊκής αρχής (European Medicines Agency -ΕΜΑ) -για να δώσει στη συνέχεια άδεια και η Ευρωπαϊκή Ένωση- τον Αύγουστο του 2021.
Πρόκειται για μονοκλωνικό αντίσωμα που χρησιμοποιείται ως φάρμακο για τη θεραπεία του καρκίνου του ενδομητρίου. Αυτό που έγινε στο Κέντρο Καρκίνου Memorial Sloan Kettering, ήταν η πρώτη κλινική έρευνα της ουσίας σε όγκο καρκίνου ορθού.
Στη δημοσίευση των επιστημόνων, περιγράφονται αποτελέσματα 12 ασθενών με καρκίνο του ορθού, οι οποίοι έλαβαν από μια δόση dostarlimab (μέσα σε μια ώρα), κάθε τρεις εβδομάδες, για διάστημα έξι μηνών. Η λογική ήταν πως θα συνδυάσουν την ουσία με τις τυπικές θεραπείες (χημειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία, χειρουργική επέμβαση), που θα ακολουθούσαν. Δεν χρειάστηκε ωστόσο, να κάνουν κάτι άλλο, αφού ο καρκίνος υποχώρησε κατά την πειραματική θεραπεία.
Η πρώτη θεραπεία καρκίνου της ιστορίας
Η δοκιμή χαιρετίστηκε ως η πρώτη σε ό,τι αφορά τις θεραπείες του καρκίνου, με έναν εκ των συγγραφέων της μελέτης, τον Dr Luis Diaz Jr να δηλώνει στους New York Times ότι δεν γνώριζε άλλη μελέτη στην οποία μια θεραπεία εξάλειψε εντελώς έναν καρκίνο, σε κάθε ασθενή.
Eξήγησε και ότι οι πιθανότητες ύφεσης και στις 14 περιπτώσεις είναι μια στο τρισεκατομμύριο.
Η έμπνευση για τη δοκιμή της συγκεκριμένης ουσίας προέκυψε όταν ο Dr. Diaz είδε ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο στο παχύ έντερο -που είχε αντισταθεί στις τυπικές θεραπείες-, να σταθεροποιείται, να συρρικνώνεται και σε κάποιες περιπτώσεις να εξαφανίζεται, μετά τη χρήση pembrolizumab. Σκέφτηκε πως είχε νόημα να δοκιμαστεί παρόμοιο φάρμακο, σε καρκινικά κύτταρα που δεν είχαν εξαπλωθεί ακόμα.
Πώς λειτουργεί η ανοσοθεραπεία
Στην αρχή αναφέραμε πως οι ασθενείς υποβλήθηκαν σε πειραματική ανοσοθεραπεία. Αυτό που κάνει η ανοσοθεραπεία είναι να ‘χρησιμοποιεί’ το ανοσοποιητικό σύστημα του ίδιου του οργανισμού, για να εντοπίσει και να καταστρέψει τα καρκινικά κύτταρα.
Η δοκιμή επικεντρώθηκε σε υποσύνολο ασθενών με καρκίνο του ορθού, ο οποίος είχε συγκεκριμένη μετάλλαξη DNA (βλ. γενετική ανωμαλία). Για την ακρίβεια ανεπάρκεια επιδιόρθωσης αναντιστοιχίας βάσεων (dMMR).
Σε γενικές γραμμές, αυτή εμποδίζει τη λειτουργία του σώματος να ομαλοποιεί ή να ‘επιδιορθώνει’ ανωμαλίες, όταν τα κύτταρα διαιρούνται. Κάτι που οδηγεί σε μεταλλάξεις. Η ανεπάρκεια εμφανίζεται σε περίπου 5 έως 10% όλων των ασθενών με καρκίνο του ορθού. Τείνει εν τω μεταξύ, να αντιστέκεται στη χημειοθεραπεία.
Με περισσότερα λόγια και τη βοήθεια του My Pathology Report.
Κάθε κύτταρο στο σώμα μας περιέχει σύνολο οδηγιών που του ‘λένε’ πώς θα συμπεριφερθεί. Είναι γραμμένες σε γλώσσα που λέγεται DNA. Αποθηκεύονται σε 46 χρωμοσώματα, σε κάθε κύτταρο. Οι οδηγίες χωρίζονται σε τμήματα που ονομάζονται γονίδια. Κάθε γονίδιο ‘λέει’ στο κύτταρο πώς να παράγει μια πρωτεΐνη. Οι πρωτεΐνες επιτρέπουν στα κύτταρα να ζουν και να λειτουργούν σωστά. Εάν το DNA καταστραφεί ή εάν δεν μπορεί να ‘διαβαστεί΄ με ακρίβεια, το κύτταρο δεν είναι σε θέση να παράγει κανονικές πρωτεΐνες -και άρα μπορεί να μη λειτουργεί κανονικά. Μια περιοχή κατεστραμμένου ή αλλαγμένου DNA ονομάζεται μετάλλαξη Οι μεταλλάξεις είναι μια από τις πιο κοινές αιτίες καρκίνου στους ανθρώπους. Όταν το DNA καταστρέφεται, υπάρχουν πρωτεΐνες που προσπαθούν να ‘διορθώσουν’ τις κατεστραμμένες περιοχές/μεταλλάξεις. Οι πρωτεΐνες επιδιόρθωσης αναντιστοιχίας είναι σύνολο πρωτεϊνών που κανονικά λειτουργούν για την αφαίρεση ορισμένων τύπων βλαβών/μεταλλαγών από το DNA στα κύτταρα σας. Οι τέσσερις κύριες πρωτεΐνες επιδιόρθωσης ασυμφωνιών είναι οι MLH1, PMS2, MSH2 και MSH6. Όταν μία από αυτές τις πρωτεΐνες δεν λειτουργεί σωστά, μεταλλάξεις σε άλλα γονίδια μπορεί να αρχίσουν να συσσωρεύονται και ένα φυσιολογικό κύτταρο μπορεί τελικά να μετατραπεί σε καρκινικό κύτταρο. Οι παθολόγοι μπορούν να δοκιμάσουν τις πρωτεΐνες επιδιόρθωσης αναντιστοιχίας για να δουν εάν λειτουργούν σωστά. Εάν μία ή περισσότερες από τις πρωτεΐνες επιδιόρθωσης αναντιστοιχίας δεν λειτουργούν σωστά, αυτό ονομάζεται ανεπάρκεια επιδιόρθωσης αναντιστοιχίας. Η ανεπάρκεια επιδιόρθωσης αναντιστοιχίας είναι σωματική (προκύπτει από περιβαλλοντικούς και σύνθετους γενετικούς παράγοντες) και υπάρχει μόνο στα κύτταρα του όγκου. Το συγκεκριμένο είδος καρκίνου τείνει να ανταποκρίνεται ανεπαρκώς στα τυπικά σχήματα χημειοθεραπείας. Στόχος ήταν οι πρωτεΐνες που βάζουν εμπόδια
Το dostarlimab αναστέλλει τον προγραμματισμένο υποδοχέα θανάτου-1 (PD-1), μπλοκάροντας το μονοκλωνικό αντίσωμα. Το PD-1 είναι πρωτεΐνη που ανακαλύφθηκε στην επιφάνεια των Τ κυττάρων (παίζουν κεντρικό ρόλο στην επίκτητη κυτταρική ανοσία) το 1992. Άλλαξε τις στρατηγικές στη μάχη εναντίον του καρκίνου -ανοίγοντας το δρόμο για τις λύσεις σε προβλήματα που έως τότε ήταν ανίατα και τελικά τη θεραπεία.
Με πιο απλά λόγια, η ουσία που δοκίμασε το ερευνητικό κέντρο της Νέας Υόρκης -όπως και το pembrolizumab- είναι αναστολέας των ανοσιακών σημείων ελέγχου. Η ενεργοποίηση της έμφυτης ικανότητας του ανοσοποιητικού συστήματος να επιτίθεται στα νεοπλασματικά κύτταρα έδωσε άλλο ένα ‘όπλο’ σε όσους προσπαθούν να νικήσουν τον καρκίνο. Εξ ου και η ανακάλυψη πήρε το Νόμπελ Ιατρικής του 2018.
Aπονεμήθηκε στους James P. Allison και Τasuku Honjo. Ο πρώτος είχε ανακαλύψει το 1994 και πως η πρωτεΐνη CTLA-4 λειτουργεί ως αναστολές των Τ κυττάρων. Βρήκε τρόπο να την απενεργοποιήσει και να επιτρέψει στον οργανισμό να ‘γιάνει’ τον εαυτό του.
Σε πιο απλά ελληνικά (με το National Cancer Institute των ΗΠΑ, να δίνει την ασίστ), τα σημεία ελέγχου εμποδίζουν την ισχύ των ανοσολογικών αποκρίσεων και μερικές φορές μπορούν να εμποδίσουν τα κύτταρα του ανοσοποιητικού να ‘σκοτώσουν’ αποτελεσματικά τα καρκινικά κύτταρα. Παράγονται από ορισμένους τύπους κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος, καθώς και από ορισμένα καρκινικά κύτταρα.
Οι πιο κοινές παρενέργειες του dostarlimab -σύμφωνα με καταγραφές που έγιναν στις ΗΠΑ- είναι η κόπωση/εξασθένηση, η ναυτία, η διάρροια, η αναιμία και η δυσκοιλιότητα. Πρόσθετες συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρονται στην ΕΕ περιλαμβάνουν έμετο, πόνο στις αρθρώσεις, κνησμό, εξάνθημα, πυρετό και υποθυρεοειδισμό (χαμηλά επίπεδα θυρεοειδικών ορμονών).
Οι ασθενείς που υποβλήθηκαν στην πειραματική θεραπεία δεν εμφάνισαν σημαντικές παρενέργειες.
Προφανώς και χρειάζεται περαιτέρω έρευνα
Το μέγεθος του δείγματος των ασθενών, αν και διέφερε σε ηλικία, φυλή και εθνικότητα, ήταν μικρό. Επίσης, αφορά πολύ συγκεκριμένο τύπο καρκίνου που δεν έχει προλάβει να εξαπλωθεί.
Θα έλεγες λοιπόν, ότι είναι μια πρώιμη γεύση μιας επαναστατικής αλλαγής θεραπείας.
Σίγουρα είναι αιτία να μπορούμε όλοι οι κάτοικοι του πλανήτη να αισιοδοξούμε πως κάποια στιγμή το ‘τέρας’ αυτό θα νικηθεί. Προκειμένου να δοθούν περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το ποιοι ασθενείς μπορεί να ωφεληθούν από την ανοσοθεραπεία, οι επόμενες δοκιμές θα πρέπει να στοχεύουν στην ετερογένεια στην ηλικία, τις συνυπάρχουσες καταστάσεις και τον όγκο του καρκίνου.
Η κλινική δοκιμή συνεχίζεται, με το φάρμακο να δίνεται σε περισσότερους ασθενείς και τους επιστήμονες να διερευνούν εάν η ίδια μέθοδος μπορεί να νικήσει άλλους καρκίνους -εξετάζουν ασθενείς με καρκίνο του στομάχου, προστάτη και παγκρέατος.
Σε μια οργισμένη ανακοίνωση, γεμάτη πίκρα αλλά και προβληματισμό για όσα διαδραματίστηκαν στο Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο Ρεθύμνου, προχώρησαν οι γονείς των δυο κοριτσιών που είχαν καταγγείλει τον 56χρονο Χανιώτη θείο τους για ασελγείς πράξεις σε βάρος τους.
Μετά την απόφαση του δικαστηρίου να κρίνει ένοχο μεν τον 56χρονο, αλλά να μετατρέψει την ποινή του από κακούργημα σε πλημμέλημα μετά από πρόταση του εισαγγελέα, ορίζοντας στον 56χρονο ποινή τριετούς φυλάκισης με αναστολή και αφήνοντάς τον ουσιαστικά ελεύθερο, οι οικογένειες των δυο κοριτσιών που είναι ξαδέρφια μεταξύ τους, προχώρησαν στην εξής ανακοίνωση:
«Σαν γονείς θέλουμε να εκφράσουμε την απογοήτευσή μας ως προς τη δικαστική απόφαση που εκμηδένισε τον χαρακτήρα της ασέλγειας που υπέστησαν τα ανήλικα τέκνα μας. Εμπιστευτήκαμε δυστυχώς στους δικαστές την κρίση για την προσωπική και γενετήσια ελευθερία των παιδιών μας και για τη νομική προστασία που κανονικά επιβάλλεται να παρέχει ένα δικαστήριο και ένα κράτος πρόνοιας σε ανήλικα.
Δυστυχώς, κατά τη διάρκεια της διαδικασίας διαπιστώσαμε από ορισμένα άτομα που ενεπλάκησαν στην υπόθεση, πόσο εύκολα διαβρώνεται το ήθος και επικρατεί η αντίληψη ότι δίχως «μέσον» και χρήμα δε γίνεται τίποτα. Δυστυχώς, ζούμε σε μια κοινωνία που δεν ξεχωρίζει αν στο τέλος αυτός που «πληρώνει» είναι τα ανήλικα παιδιά μας… τα παιδιά όλων μας… γιατί στη θέση της δική μας θα μπορούσε να βρίσκεται ο οποιοσδήποτε και δυστυχώς με αυτήν τους την απόφαση τα παιδιά μας δεν θα είναι τα τελευταία! Και όλα αυτά με την «ευχή» της δικαιοσύνης!
Όλοι οι γονείς, τα σχολεία, ακόμα και τα ΜΜΕ μέσω καμπάνιας, προσπαθούν να μεταφέρουν στα παιδιά τον κανόνα του εσώρουχου ο οποίος μετά από αυτή τη δικαστική απόφαση καταρρίπτεται καθώς περνά το μήνυμα ότι κάποιος που βάζει το χέρι μέσα από τα ρούχα των παιδιών και τα χαϊδεύει στα απόκρυφα σημεία, δεν διαπράττει ασελγή πράξη. Δημιουργεί επίσης την εντύπωση στην κοινή γνώμη ότι αν το παιδί δεν πέσει θύμα βιασμού, δεν έγινε και κάτι…! Όπως είπαν, κρίνεται ένοχος αλλά από τη στιγμή που δεν υπάρχει ιατροδικαστική έκθεση των παιδιών, η πράξη από κακούργημα μετατρέπεται σε πλημμέλημα. Για το δε, δεύτερο παιδί, το 15χρονο, κρίνεται επίσης ένοχος αλλά το αδίκημα παραγράφεται λόγω 5ετίας.
Και ξαφνικά από ασελγείς πράξεις, το χαρακτηρίζουμε ασελγείς χειρονομίες! Με λίγα λόγια αν δε σου βιάσουν το παιδί, ο παιδόφιλος θα τιμωρηθεί το ίδιο με αυτόν που θα παραβιάσει τον ΚΟΚ με τη διαφορά ότι η παραβίαση του ΚΟΚ παραγράφεται σε 20 έτη ενώ για το παιδί σε 5 έτη.
Το χειρότερο όλων είναι ότι οι διεστραμμένοι θα βρίσκουν «ανθρώπους» να τους στηρίξουν, για να προστατέψουν οι ίδιοι το κοινωνικό τους προφίλ ακόμα και αν χρειαστεί να πληρώσουν αδρά, ακόμα και αν βγάζουν από τη φυλακή έναν ανώμαλο που εκτός από τις πράξεις του σε βάρος των ανιψιών του, φέρεται σύμφωνα με καταθέσεις που έχουν γίνει να κακοποιούσε τη μητέρα του!
Δυστυχώς όμως, ο μεγαλύτερος δικαστής και κριτής όλων είναι η συνείδηση του ανθρώπου, την οποία, μετά λύπης μας διαπιστώσαμε ότι τη στερείται ένα μεγάλο μέρος του κόσμου.
Η Κυριακή της Πεντηκοστής και η Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος
Θεόδωρος Ι. Ρηγινιώτης
Πενήντα μέρες μετά το Πάσχα η Εκκλησία μας εορτάζει την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος στους μαθητές του Χριστού, με την οποία ιδρύθηκε η Εκκλησία και άρχισε η ύπαρξη του χριστιανισμού στον κόσμο. Το γεγονός περιγράφεται στο 2ο κεφάλαιο του βιβλίου Πράξεις των αποστόλων, που έγραψε ο άγιος ευαγγελιστής Λουκάς και βρίσκεται μέσα στην Καινή Διαθήκη, μετά τα Ευαγγέλια.
Η εορτή αυτή θεωρείται ανάλογης σπουδαιότητας με το Πάσχα και τιμάται πανηγυρικά σε όλες τις ορθόδοξες ενορίες και ιερές μονές. Μάλιστα, μετά το τέλος της θείας λειτουργίας, τελείται ο Εσπερινός της Γονυκλισίας, με τις υπέροχες ευχές (προσευχές), που αναπέμπει ο ιερέας μαζί με όλο το χριστιανικό λαό προς το Θεό, πέφτοντας στα γόνατα. Από την Κυριακή του Πάσχα μέχρι την ημέρα της Πεντηκοστής (όπως και κάθε Κυριακή, όλο το έτος) η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει θεσπίσει να μη γονατίζουν οι χριστιανοί για να προσευχηθούν, για να θυμούνται ότι, εξαιτίας της ανάστασης του Χριστού, οι άνθρωποι δεν είναι πια δούλοι του διαβόλου, της αμαρτίας και του θανάτου, ούτε δούλοι κανενός ανθρώπου, αλλά ελεύθεροι. Έτσι, την ημέρα της Πεντηκοστής, όλη η Εκκλησία (ο ορθόδοξος χριστιανικός λαός) γονατίζει ξανά, όχι σε ένδειξη δουλικής υποταγής, αλλά λόγω της συντριβής μας για τις αμαρτίες μας και για τις θλίψεις μας – όποιες είναι για τον καθένα – και τις θλίψεις και τις πληγές όλου του κόσμου, με τον οποίο συμπάσχουμε. Το γονάτισμα αυτό συμβολίζει και την ανόρθωσή μας (καθώς σηκωνόμαστε), δηλ. την απελευθέρωσή μας διά του Χριστού από ό,τι και όποιον μας σκλαβώνει.
Τη Δευτέρα, μια μέρα μετά την Πεντηκοστή, εορτάζουμε την περίφημη γιορτή του Αγίου Πνεύματος, κατά την οποία τιμούμε το τρίτο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, που την προηγούμενη ημέρα είδαμε να επισκέπτεται τους αποστόλους και να παραμένει μαζί με τους χριστιανούς εις τον αιώνα. Στο Ρέθυμνο την ημέρα εκείνη (αρχίζοντας από το απόγευμα της παραμονής) πανηγυρίζει το ιστορικό εξωκλήσι στην κορυφή του Βρύσινα, νότια της πόλης μας, και άλλες εκκλησίες στα χωριά μας, για τις οποίες μπορείτε να δείτε κάποια στοιχεία στο άρθρο μας Άγιοι και εορτές του Ιούνη στο Ρέθυμνο και στα χωριά της Μητρόπολης Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου.
Η διδασκαλία της Ορθόδοξης Εκκλησίας για τον Τριαδικό Θεό ονομάζεται «τριαδολογικό δόγμα». Στο κείμενο αυτό θα προσπαθήσουμε να εξηγήσουμε με απλά λόγια:
Α) Τι είναι ο Τριαδικός Θεός
Β) Ποια η πηγή γνώσης γι’ Αυτόν
Γ) Τι λέει γι’ Αυτόν η Αγία Γραφή
Δ) Ποια η ιστορία της χριστιανικής διδασκαλίας γι’ Αυτόν
Ε) Συμπληρωματικά: τα ονόματα του Θεού, η απεικόνιση της Αγίας Τριάδας και η εορτή του Αγίου Πνεύματος
Α) Ο Τριαδικός Θεός (Αγία Τριάδα)
Σύμφωνα με τους αγίους διδασκάλους του χριστιανισμού (Πατέρες της Εκκλησίας), η διδασκαλία των οποίων διατυπώνεται επίσημα με τις Οικουμενικές Συνόδους, «ο Θεός είναι ένας, αλλά δεν είναι μόνος». Πάντοτε, προαιώνια, στη Θεότητα συνυπάρχουν τρία πρόσωπα, τρεις προσωπικότητες, τις οποίες ονομάζουμε με ονόματα που χρησιμοποιεί η Αγία Γραφή και ιδιαίτερα η Καινή Διαθήκη, με κυριότερα τα ονόματα Πατήρ (Πατέρας), Υιός και Άγιο Πνεύμα.
Τα τρία αυτά πρόσωπα συνυπάρχουν προαιώνια και ενεργούν από κοινού (μαζί, συνεργατικά). Πράξεις όπως η δημιουργία του κόσμου, η συντήρησή του και η σωτηρία του ανθρώπου (και γενικά κάθε πράξη του Θεού) είναι αποτέλεσμα αυτής της συνεργασίας, είναι δηλαδή τριαδική πράξη.
Από τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδας, ο Πατέρας είναι αυθύπαρκτος, δηλ. είναι ο ίδιος πηγή της ύπαρξής Του. Ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα έχουν πηγή της ζωής Τους τον Πατέρα. Όπως αναφέρει η Καινή Διαθήκη και η Εκκλησία (οι Πατέρες της Εκκλησίας και οι Οικουμενικές Σύνοδοι), ο Υιός «γεννιέται» από τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα «εκπορεύεται» (πηγάζει) από τον Πατέρα – έτσι λαμβάνουν ζωή.
Η γέννηση του Υιού και η εκπόρευση του Αγίου Πνεύματος είναι διαφορετικές ενέργειες του Θεού Πατέρα και γίνονται με τρόπο άγνωστο και μυστηριώδη για εμάς. Δε γνωρίζουμε καθόλου την εσωτερική ζωή της Αγίας Τριάδας, η οποία διαφέρει εντελώς από οτιδήποτε γνωρίζουμε στον δικό μας κόσμο. Ο Τριαδικός Θεός είναι Μυστήριο. Ο μόνος ουσιαστικά δόκιμος προσδιορισμός Του, που βρίσκεται στην Καινή Διαθήκη και αποτελεί θεμέλιο του χριστιανισμού, είναι η περίφημη φράση του ευαγγελιστή Ιωάννη, από την Α΄ επιστολή του, κεφ. 4, στίχος 8, «ο Θεός αγάπη εστί».
Γιατί η Αγία Τριάδα είναι ένας Θεός και όχι τρεις Θεοί;
Επειδή και τα τρία θεία πρόσωπα έχουν την ίδια θεία ουσία.
«Ουσία» ονομάζεται, από αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους (ιδίως τον Αριστοτέλη), το βασικό στοιχείο που κάνει ένα ον να είναι αυτό που είναι. Ο άνθρωπος π.χ. είναι άνθρωπος επειδή έχει ανθρώπινη ουσία. Το δέντρο, ουσία δέντρου. Το ελάφι ουσία ελαφιού, η πέτρα ουσία πέτρας κ.τ.λ. Ο Θεός, σίγουρα, έχει κάποιου είδους ουσία (θεϊκή ουσία, θεία ουσία). Όμως η ουσία του Θεού είναι άγνωστη (δεν μπορούμε ποτέ να τη μάθουμε), ούτε να ενωθούμε με αυτήν (είναι «αμέθεκτη»).
Όλοι οι άνθρωποι έχουμε ίδια ουσία (ανθρώπινη), αλλά όχι τηνίδια ουσία (ο καθένας έχει τη δική του). Γι’ αυτό ο καθένας μας είναι ξεχωριστός άνθρωπος και συνολικά υπάρχουν δισεκατομμύρια άνθρωποι.
Όμως τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδας δεν έχουν μόνο ίδια ουσία, αλλά έχουν και οι τρεις την ίδια ουσία, η οποία είναι η ουσία του Θεού Πατρός. Δηλαδή ο Πατήρ, από αγάπη, προσφέρει ολόκληρη την ουσία του στον Υιό (η οποία γίνεται ουσία του Υιού, χωρίς να παύει να είναι και ουσία του Πατέρα) και ολόκληρη επίσης στο Άγιο Πνεύμα (και γίνεται ουσία του Αγίου Πνεύματος). Γι’ αυτό τα τρία θεία πρόσωπα είναι ένας Θεός και όχι τρεις Θεοί.
Ο Θεός είναι άγνωστος ως προς την ουσία Του, αλλά γνωστός ως προς τις ενέργειές Του.
Αν και η ουσία του Θεού είναι άγνωστη και αμέθεκτη, ο Θεός έχει και ένα είδος «ακτινοβολίας», που την ονομάζουμε ενέργεια του Θεού ή θεία χάρη. Όπως και η θεία ουσία, έτσι και η θεία ενέργεια είναι αιώνια και άκτιστη ( = αδημιούργητη, δηλ. δεν τη δημιουργεί ο Θεός, αλλά «πηγάζει από μέσα Του» και είναι μέρος της θεότητας). Όμως η θεία ενέργεια δεν είναι αμέθεκτη, αλλά μεθεκτή, δηλ. μπορούμε να την πάρουμε μέσα μας και να ενωθούμε με αυτήν.
Με την ενέργειά Του ο Θεός δημιούργησε και συντηρεί τον κόσμο (το σύμπαν και όλα τα όντα), με την ενέργειά Του δίνει τη ζωή και προσφέρει την αγιότητα.
Η αγιότητα είναι, ακριβώς, η ένωσή μας με αυτή την ενέργεια.
Αν και η θεία ενέργεια είναι μία, λόγω των διαφορετικών αποτελεσμάτων της στον κόσμο τη διακρίνουμε σε ιδιαίτερες «κατηγορίες», που οι κυριότερες είναι τρεις:
Η ουσιοποιός ενέργεια, η οποία δημιουργεί όλα τα δημιουργήματα του Θεού, έμψυχα και άψυχα (δημιουργεί δηλ. ουσίες, γι’ αυτό λέγεται ουσιοποιός). Αυτή την ενέργεια τη λαμβάνουν όλα τα όντα, έμψυχα και άψυχα (ον = κάθε τι που υπάρχει).
Η λογοποιός ενέργεια, η οποία παρέχει λόγο (=λογική) στα λογικά όντα, δηλ. στους ανθρώπους και τους αγγέλους.
Η θεοποιός ενέργεια, η οποία «κάνει θεούς», δηλ. προσφέρει αγιότητα, σε εκείνα τα λογικά όντα που το επιθυμούν και αγωνίζονται για να το καταφέρουν.
Το ότι οι ενέργειες του Θεού είναι άκτιστες και όχι κτιστές (δηλ. είναι αδημιούργητες, «κομμάτι της θεότητας», και όχι δημιουργήματα του Θεού) θεωρείται η σημαντικότερη διαφορά Ορθοδόξων και Ρωμαιοκαθολικών Χριστιανών. Η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία διδάσκει ότι οι θείες ενέργειες είναι κτιστές, άρα ο άνθρωπος δεν έρχεται ποτέ σε άμεση επαφή με το Θεό, παρά μόνο μέσω ενός κτίσματος (δημιουργήματος). Γι’ αυτό η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία δεν δέχεται ότι η σωτηρία είναι ένωση με το Θεό (που το τέλειο στάδιό της είναι η θέωση του ανθρώπου, δηλ. να γίνει ο άνθρωπος «κατά χάριν θεός»), αλλά πιστεύει ότι η σωτηρία είναι μια δίκη, στην οποία ο άνθρωπος πρέπει να αθωωθεί, για να πάει στον παράδεισο.
Β) Ποια η πηγή γνώσης μας για το Θεό;
Η πηγή γνώσης μας είναι η ένωση των αγίων με το Θεό. Σε αυτή την κατάσταση (τη θέωση), ο άνθρωπος βρίσκεται μέσα στο θείο Φως και γνωρίζει το Θεό από κοντά, Τον γνωρίζει προσωπικά.
Τον γνωρίζει και ενώνεται με Αυτόν, αλλά δεν μπορεί να περιγράψει με λόγια τι ακριβώς είναι ο Θεός και ποιος είναι ο τρόπος ύπαρξής Του. Γι’ αυτό, οι άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας δεν έγραψαν αναλυτικά για την Αγία Τριάδα, παρά μόνο όταν εμφανίστηκαν αιρέσεις που αρνήθηκαν την ύπαρξή Της. Κυριότερη από αυτές τις αιρέσεις ήταν ο αρειανισμός.
Η Αγία Γραφή αναφέρει τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδας, μιλάει δηλαδή για τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, αλλά δεν εξηγεί ποια είναι η σχέση μεταξύ Τους.
Η Εκκλησία, όταν χρειάστηκε να μιλήσει για την Αγία Τριάδα, χρησιμοποίηση κυρίως τις λέξεις που χρησιμοποιεί και η Αγία Γραφή. Όμως κάποιες φορές αναγκάστηκε να χρησιμοποιήσει και λέξεις που δεν υπάρχουν στην Αγία Γραφή, όπως η ίδια η λέξη «Τριάδα» και η λέξη «ομοούσιος», την οποία έβαλαν στο Πιστεύω οι Πατέρες της Β΄ (2ης) Οικουμενικής Συνόδου, το 381 μ.Χ., για να εξηγήσουν ότι ο Υιός είναι «ομοούσιος τω Πατρί», δηλ. έχει την ίδια ουσία με τον Πατέρα.
Όλες οι λέξεις που χρησιμοποιούμε για το Θεό είναι ανθρώπινες και αποδίδουν έννοιες ανθρωπομορφικές (δίνουν δηλαδή στο Θεό μορφή ανθρώπου). Οι λέξεις π.χ. Πατήρ, Υιός και Άγιο Πνεύμα, οι λέξεις γέννηση και εκπόρευση, η λέξη αγάπη (όταν λέμε ότι ο Θεός είναι αγάπη – πράγμα που αναφέρεται στην Καινή Διαθήκη, στην α΄ επιστολή Ιωάννου), ακόμη και η ίδια η λέξη Θεός, μας φέρνουν στο νου καταστάσεις από το δικό μας κόσμο, που δεν αντιστοιχούν ακριβώς σε αυτό που είναι ο Θεός.
Γι’ αυτό, κάποιοι Πατέρες της Εκκλησίας χρησιμοποίησαν για το Θεό αντιφατικούς όρους, όπως «υπερούσιος ουσία», για να δείξουν ότι η πραγματικότητα ξεπερνάει τη δυνατότητα που έχουμε να μιλήσουμε γι’ αυτήν. Μάλιστα, σε κατάσταση θέωσης ο άνθρωπος και στην προσευχή του ακόμη δεν χρησιμοποιεί λέξεις.
Τις λέξεις τις χρησιμοποιούμε για το Θεό, επειδή κάπως πρέπει να μιλήσουμε γι’ Αυτόν. Πρέπει όμως να ξέρουμε ότι δεν εκφράζουν ακριβώς τι είναι ο Θεός, ποιος είναι ο τρόπος ύπαρξής Του και πώς είναι η εσωτερική ζωή της Αγίας Τριάδας.
Αυτά που είπαμε τώρα – ότι για το Θεό δεν μπορούμε ποτέ να μιλήσουμε με ακρίβεια – ονομάζονται «αποφατισμός» και η διδασκαλία της Εκκλησίας για το θέμα αυτό λέγεται «αποφατική θεολογία».
Γ) Πώς φαίνεται στην Αγία Γραφή ότι ο Θεός είναι Τριαδικός;
Η Παλαιά Διαθήκη δεν γράφει ξεκάθαρα ότι ο Θεός είναι τριαδικός, επειδή υπήρχε ο κίνδυνος για τους Εβραίους να νομίσουν ότι υπάρχουν πολλοί Θεοί και έτσι να γίνουν πολυθεϊστές. Απλώς υπαινίσσεται την τριαδικότητα του Θεού, δηλαδή την υπονοεί, χωρίς να την αναφέρει καθαρά.
Η τριαδικότητα του Θεού στην Παλαιά Διαθήκη φαίνεται με τρόπους όπως οι παρακάτω:
Με τον πληθυντικό αριθμό σε μερικά σημεία της Γένεσης, όπου ο Θεός μιλάει στον εαυτό Του σε πληθυντικό αριθμό. Παράδειγμα, τα Γέν. 1, 26 («ας φτιάξουμε άνθρωπο κατά την εικόνα και ομοίωσή μας») και Γέν. 11, 7 («ας κατεβούμε και ας τους μπερδέψουμε τις γλώσσες»). Το εβραϊκό κείμενο στα σημεία αυτά (και σε πολλά άλλα) χρησιμοποιεί για το Θεό τη λέξη Ελοχείμ. Η λέξη αυτή είναι πληθυντικού αριθμού (παρόλο που αναφέρεται έντονα ότι ένας μόνο Θεός υπάρχει), πράγμα που, κατά τους χριστιανούς, συνηγορεί ακόμη περισσότερο στην άποψη ότι εντός της Θεότητος υπάρχουν περισσότερα από ένα πρόσωπα.
Με την εμφάνιση του Θεού, με μορφή Τριών Ανδρών, στον Αβραάμ στο κεφ. 18 της Γένεσης. Εκεί είναι φανερό ότι ο Αβραάμ αντιμετωπίζει και τους Τρεις ως ισότιμους. Ήρθε «να Τους συναντήσει», είπε και στους Τρεις να καθίσουν, να πλυθούν, να φάνε κ.τ.λ., χαρακτήρισε τον εαυτό του «υπηρέτη Τους» και Εκείνοι του απάντησαν σαν με ένα στόμα.
Με τους ανεξήγητους (για μας, «τριαδικούς») πληθυντικούς σε πολλές προφητείες, όπου φαίνεται: (α) ότι εντός της Θεότητος υπάρχουν περισσότερα από ένα πρόσωπα, (β) ότι εμφανίζονται τουλάχιστον δύο «Κύριοι», που ο Ένας στέλνει στη Γη τον Άλλο – π.χ. Ζαχαρίας, κεφ. 2, στίχ. 12-15, κεφ. 6, στ. 15, Ησαΐας κεφ. 45, 1, κεφ. 48, 12-16, Οβδιού, στίχ. 1, και αμέτρητα άλλα.
Με την εμφάνιση του περίφημου «αγγέλου του Θεού», ενός όντος που μιλάει συγχρόνως και ως Θεός ή Κύριος. Εμφανίστηκε π.χ. στο Μωυσή μέσα από τη φλεγόμενη βάτο και χαρακτηρίζεται «άγγελος Κυρίου», όμως είπε «Εγώ είμαι ο Θεός του Αβραάμ, του Ισαάκ και του Ιακώβ» κ.τ.λ. (Έξοδος, κεφ. 3, στίχ. 2). Πρόκειται για τον Υιό (το Χριστό) και χαρακτηρίζεται «άγγελος», γιατί άγγελος = αγγελιαφόρος (ενν. του Θεού Πατέρα). Ο Υιός χαρακτηρίζεται στην Παλαιά Διαθήκη «άγγελος της διαθήκης» και «μεγάλης βουλής άγγελος» (στα βιβλία των προφητών Ησαΐα, κεφ. 9, στίχ. 6, και Μαλαχία, κεφ. 3, στ. 1).
Με την εμφάνιση της «Σοφίας του Θεού», ενός ξεκάθαρα θεϊκού όντος, που μάλιστα μιλάει διά στόματος των προφητών σε πρώτο πρόσωπο, όπως μόνον ο Θεός κάνει, στα βιβλία Παροιμίες, Ιωβ, Σοφία Σολομώντος και Σοφία Σειράχ. Είναι ο Χριστός, γι’ αυτό η μεγάλη εκκλησία της Κωνσταντινούπολης, η αφιερωμένη στο Χριστό, ονομάστηκε «Αγία Σοφία».
Η ύπαρξη πολλών προσώπων στη Θεότητα φαίνεται και από τις προφητείες, κατά τις οποίες διά στόματος των προφητών μιλάει ο αναμενόμενος και μελλοντικά ερχόμενος Μεσσίας. Εφόσον ο Μεσσίας μιλάει διά στόματος των προφητών, επομένως είναι Θεός – π.χ. Ησαΐα 61, 1-2, που ο Χριστός το χρησιμοποίησε ως αναφορά στον εαυτό Του (κατά Λουκάν, 4, 17-21). Υπάρχουν και οι χριστολογικοί ή μεσσιανικοί Ψαλμοί, όπου ο Μεσσίας μιλάει διά του προφήτη. Π.χ. Ψαλμ. 68, 22 («μου έδωσαν χολή για τροφή και στη δίψα μου με πότισαν ξύδι», βλ. Ματθ. 27, 48).
Στην Καινή Διαθήκη αποκαλύπτεται πλέον η τριαδικότητα του Θεού με σαφείς αναφορές στον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, αν και, όπως είπαμε προηγουμένως, δεν εξηγείται αναλυτικά (με τον ακαδημαϊκό τρόπο της σύγχρονης θεολογίας) η σχέση αυτών των τριών προσώπων μεταξύ Τους.
Προφανώς οι πρώτοι χριστιανοί δεν χρειάζονταν εξηγήσεις, γιατί ήξεραν τι είναι η ένωση με το Θεό και όλη η ζωή τους, κατά βάσιν, ήταν προσανατολισμένη στο να ενωθούν με Αυτόν. Με την ένωση αυτή βρίσκονταν εντός του θείου Φωτός και γνώριζαν προσωπικά τον Τριαδικό Θεό.
Τρόποι, με τους οποίους στην Καινή Διαθήκη αποκαλύπτεται η τριαδικότητα του Θεού, είναι:
Οι ονομαστικές αναφορές στα τρία θεία πρόσωπα. Κατ’ αρχάς, από τον ίδιο τον Ιησού Χριστό, που πάρα πολλές φορές ανέφερε το Θεό ως Πατέρα Του και τον εαυτό Του ως τον Μονογενή Υιό (που είναι πάντα ενωμένος με τον Πατέρα και είναι δικά Του όλα όσα έχει ο Πατήρ), και μίλησε για ένα τρίτο πρόσωπο, που το ονόμασε Άγιο Πνεύμα ή απλώς Πνεύμα. Αυτό το τρίτο πρόσωπο το χαρακτηρίζει επίσης Παράκλητο (=παρηγορητή) και Πνεύμα της αληθείας, στοκατά Ιωάννην Ευαγγέλιο, κεφάλαια 14, 15 και 16 (που περιέχουν μερικές από τις σπουδαιότερες τριαδολογικές αναφορές της Αγίας Γραφής), και υπόσχεται στους μαθητές Του ότι θα παρακαλέσει τον Πατέρα και θα τους Τον στείλει «στο όνομά Του» μετά την αποχώρησή Του από τον κόσμο (είναι η κάθοδος του Αγίου Πνεύματος, που συνέβη την ημέρα της πεντηκοστής, δηλαδή 50 μέρες μετά την ανάσταση του Χριστού).
Επίσης, στο τέλος του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου ο Χριστός δίνει εντολή στους μαθητές Του να βαπτίζουν τους πιστούς «εις το όνομα του Πατρός, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος».
Εκτός αυτού, στις επιστολές των αποστόλων υπάρχουν αμέτρητες ξεχωριστές αναφορές στον Πατέρα, τον Υιό και Κύριο Ιησού Χριστό και στο Άγιο Πνεύμα, ενώ μερικές φορές τίθενται και τα τρία θεία πρόσωπα στον ίδιο στίχο.
Παραδείγματα είναι τα λόγια του αποστόλου Παύλου, Α΄ προς Κορινθίους, κεφ. 12, στίχ. 4-6:«Διαιρέσεις δε χαρισμάτων εισί, το δε αυτό Πνεύμα· και διαιρέσεις διακονιών εισί, και ο αυτός Κύριος· και διαιρέσεις ενεργημάτων εισίν, ο δε αυτός εστι Θεός, ο ενεργών τα πάντα εν πάσιν», και Β΄ προς Κορινθίους κεφ. 13, στίχ. 13 (ο τελευταίος στίχος): «Η χάρις του Κυρίου Ιησού Χριστού και η αγάπη του Θεού και η κοινωνία του Αγίου Πνεύματος μετά πάντων υμών· αμήν», καθώς και του αποστόλου Πέτρου, στην Α΄ επιστολή Πέτρου, κεφ. 1, στίχ. 2: «κατά πρόγνωσιν Θεού πατρός, εν αγιασμώ Πνεύματος, εις υπακοήν και ραντισμόν αίματος Ιησού Χριστού».
Έχουμε δύο θεοφάνειες, δηλαδή φανερώσεις του Τριαδικού Θεού: μία στη βάπτιση του Χριστού και μία στη μεταμόρφωσή Του.
Στη βάπτιση του Χριστού από τον άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο στον Ιορδάνη ποταμό ακούστηκε η φωνή του Πατέρα να λέει «ούτός εστιν ο υιος μου ο αγαπητός, εν ω ευδόκησα», ενώ το Άγιο Πνεύμα εμφανίστηκε «εν είδει περιστεράς», δηλ. με μορφή περιστεριού (κατά Ματθαίον, κεφ. 3, Μάρκον κεφ. 1,Λουκάν κεφ. 3).
Η μεταμόρφωση του Χριστού είναι ένα επεισόδιο που αναφέρεται στα Ευαγγέλια κατά Ματθαίον κεφ. 17, Μάρκον κεφ. 9, Λουκάν κεφ. 9 και Β΄ επιστολή Πέτρου κεφ. 1. Ο Ιησούς ανέβηκε στο όρος Θαβώρ παίρνοντας μαζί Του τους αποστόλους Πέτρο, Ιάκωβο και Ιωάννη και εκεί το πρόσωπό Του έλαμψε σαν τον ήλιο και τα ρούχα Του «έγιναν λευκά όπως το φως». Οι προφήτες Μωυσής και Ηλίας εμφανίστηκαν κοντά του, μια φωτεινή νεφέλη τον σκέπασε και από τη νεφέλη ακούστηκε η φωνή του Θεού να λέει:«ούτος εστίν ο υιός μου ο αγαπητός, εν ω ευδόκησα· αυτού ακούετε». Η φωτεινή νεφέλη, όπως εξηγούν οι Πατέρες της Εκκλησίας, ήταν εμφάνιση του Αγίου Πνεύματος. Και εδώ λοιπόν έχουμε φανέρωση του Τριαδικού Θεού.
Στην Καινή Διαθήκη αρκετές φορές ο Ιησούς Χριστός χαρακτηρίζεται Θεός: π.χ.Ιω. 1, 1,Ιω. 20, 28 [ο Θωμάς «είπεν αυτώ» (σ’ Αυτόν) «ο Κύριός μου και ο Θεός μου»], Πράξ. 20, 28, Ρωμ. 9, 5, Εφεσ. 5, 5 («εν τη βασιλεία του Χριστού και Θεού»), Α΄ Τιμ. 3, 16, Τίτ. 1, 10 («την διδασκαλίαν του σωτήρος ημών Θεού» – ο Χριστός δίδαξε, όχι ο Πατήρ), Τίτ. 2, 13 («επιφάνειαν της δόξης του μεγάλου Θεού και σωτήρος ημών Ιησού Χριστού, ος έδωκεν εαυτόν υπέρ πάντων» – η επιφάνεια [εμφάνιση] θα είναι του Χριστού, όχι του Πατρός), Εβρ. 3, 4, Β΄ Πέτρ. 1, 1, Α΄ Ιω. 5, 20 κ.ά.
Εκτός αυτού, η Καινή Διαθήκη αποδίδει στον Ιησού Χριστό ιδιότητες και χρησιμοποιεί γι’ Αυτόν χαρακτηρισμούς που η Παλαιά Διαθήκη αποδίδει στο Θεό. Έτσι, ο Ιησούς είναι σωτήρ, βασιλεύς, Κύριος, ποιμήν, νυμφίος κ.τ.λ., ενώ είναι επίσης ο διαθέτης της διαθήκης του Θεού (Εβρ. 9, 16-17), οι πιστοί κηρύττουν και επικαλούνται το όνομά Του, για το οποίο και μαρτυρούν και με το οποίο κάνουν θαύματα, είναι ο δημιουργός του κόσμου (Εβρ. 1, 10-12), αποστέλλει στον κόσμο «προφήτεςκαι σοφούς και γραμματείς» (Ματθ. 23, 34) κ.π.ά.
ΣτιςΠράξεις των αποστόλων, αλλά και στις επιστολές του αποστόλου Παύλου, στα κεφάλαια τουκατά Ιωάννην Ευαγγελίουπου αναφέραμε πιο πριν και γενικά στην Καινή Διαθήκη, υπάρχουν σημαντικές αναφορές που φανερώνουν ότι το Άγιο Πνεύμα δεν είναι μόνο «η δύναμη του Θεού», αλλά ένα συγκεκριμένο πρόσωπο, με ιδιαίτερη προσωπικότητα, που μιλάει και ενεργεί. Έτσι, βλέπουμε π.χ. το Άγιο Πνεύμα να μιλάει στις Πράξεις των αποστόλων κεφ. 1, στίχ. 16, κεφ. 8, στίχ. 29, κεφ. 10, στίχ. 19, κεφ. 13, στίχ. 2, κ.α. Ένα επίσης από τα πολλά χαρακτηριστικά αποσπάσματα της Καινής Διαθήκης για το Άγιο Πνεύμα είναι το κεφ. 12 της Α΄ προς Κορινθίους επιστολής του αποστόλου Παύλου.
Δ) Η επίσημη διατύπωση του τριαδολογικού δόγματος από την Εκκλησία
Κάποιες πρώτες εξηγήσεις στο πώς βλέπουν το Θεό οι χριστιανοί επιχείρησαν να δώσουν οι Απολογητές, χριστιανοί συγγραφείς του 2ου και 3ου αιώνα μ.Χ., οι οποίοι έγραψαν απολογίες υπέρ των χριστιανών για να πείσουν το ρωμαϊκό κράτος να σταματήσει τους διωγμούς. Αν και πολλοί από τους απολογητές είναι άγιοι (όπως ο άγιος Ιουστίνος, ο άγιος Αθηναγόρας, ο άγιος Αριστείδης κ.ά.), οι απόπειρές τους είναι ακόμη ατελείς. Επίσημη διατύπωση της διδασκαλίας του χριστιανισμού για την Αγία Τριάδα, στην οποία καταβλήθηκε μέγιστη προσοχή να διατυπωθεί η διδασκαλία αυτή με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια και ορθότητα, χρειάστηκε αργότερα να δώσουν οι χριστιανοί, όταν εμφανίστηκαν αιρέσεις.
Οι αιρέσεις που αμφισβητούν την τριαδικότητα του Θεού χαρακτηρίζονται τριαδολογικές αιρέσεις, ενώ εκείνες που εκφράζουν εσφαλμένες απόψεις για τον Ιησού Χριστό (ως Θεάνθρωπο και όχι απλώς ως τον Υιό του Θεού) χαρακτηρίζονται χριστολογικές αιρέσεις.
α) Ο μοναρχιανισμός
Η πρώτη μορφή τριαδολογικών αιρέσεων εμφανίστηκε κατά τον 3ο αιώνα μ.Χ. και είναι εκείνες που ονομάζουμε με το γενικό όνομα μοναρχιανισμός. Οι μοναρχιανοί προσπαθούσαν να διασώσουν τη «μοναρχία» του Θεού Πατέρα, δηλ. ότι στο Θεό υπάρχει μία μόνον αρχή – αιτία και εξουσία – και όχι τρεις αρχές. Αυτό βέβαια λέει και η Εκκλησία, αλλά οι μοναρχιανοί νόμιζαν ότι με τη διδασκαλία για την τριαδικότητα του Θεού έχουμε πολυαρχία και τριθεΐα.
Οι μοναρχιανοί χωρίζονται σε δύο ομάδες:
Η μία ομάδα είναι οι τροπικοί μοναρχιανοί, που δίδασκαν ότι τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδας είναι ένα μόνον, που εμφανίζεται με τρεις διαφορετικούς τρόπους (γι’ αυτό λέγονται «τροπικοί»: στην Παλαιά Διαθήκη ως Πατήρ, στην Καινή Διαθήκη ως Υιός και στην ιστορία της Εκκλησίας ως Άγιο Πνεύμα. Τους τροπικούς μοναρχιανούς οι αντίπαλοί τους (συγγραφείς που υπερασπίζονταν την ορθόδοξη διδασκαλία) τους ονόμασαν και πατροπασχίτες, επειδή, κατά τη γνώμη τους, ο ίδιος ο Πατήρ έπασχε στο σταυρό, εμφανιζόμενος ως Υιός-Θεάνθρωπος.
Η άλλη ομάδα μοναρχιανών ήταν οι δυναμικοί μοναρχιανοί, που δίδασκαν ότι ο Ιησούς Χριστός στην αρχή ήταν κοινός άνθρωπος, ο οποίος όμως εξελίχθηκε σε Υιό του Θεού λόγω της μεγάλης ηθικής του τελειότητας. «Δυναμικοί», εδώ, σημαίνει εξελικτικοί – όταν λέμε ότι κάτι είναι δυναμικό εννοούμε εδώ ότι έχει τη δυνατότητα να εξελιχθεί. Κατ’ αυτούς, δηλαδή, ο Χριστός υιοθετήθηκε από το Θεό και έγινε Υιός Του, χωρίς όμως να είναι κατά φύσιν Θεός. Γι’ αυτό, τους δυναμικούς μοναρχιανούς τους χαρακτήριζαν υιοθετιστές.
Το λάθος των μοναρχιανών ήταν ότι προσπάθησαν να κατανοήσουν το Θεό με κριτήρια του δικού μας κόσμου. Σκέφτηκαν δηλαδή ότι ο Θεός μπορεί να είναι είτε ένας είτε πολλοί. Δεν κατάλαβαν ότι στην περίπτωση του Θεού μπορεί να είναι και ένας και πολλοί ταυτόχρονα.
Ο μοναρχιανισμός απορρίφθηκε από την Εκκλησία και χαρακτηρίστηκε αίρεση μέσω τοπικών συνόδων (συμβουλίων επισκόπων) που συγκροτήθηκαν σε διάφορα μέρη.
β) Ο αρειανισμός
Τις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ., δηλαδή λίγο μετά το 300 μ.Χ., στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, ένας μορφωμένος ιερέας, ο Άρειος, προσπάθησε κι εκείνος να κατανοήσει λογικά το Θεό και απέρριψε την ιδέα ότι ο Θεός μπορεί να είναι ταυτόχρονα ένας και τρεις.
Έτσι, για να διασώσει τη μονοθεΐα των χριστιανών, υποστήριξε ότι μόνο ο Πατέρας είναι Θεός. Ο Υιός, κατά τον Άρειο, είναι απλά ένα δημιούργημα του Θεού, το πρώτο και σημαντικότερο, αλλά πάντως δημιούργημα, όπως οι άγγελοι και οι άνθρωποι. Το Άγιο Πνεύμα είπε ότι είναι απλά η δύναμη του Θεού, όχι μια ιδιαίτερη προσωπικότητα (όχι δηλαδή ιδιαίτερο πρόσωπο).
Η διδασκαλία του Αρείου αναστάτωσε την Αλεξάνδρεια και ο αρχιεπίσκοπος Αλεξανδρείας, ο άγιος Αλέξανδρος, προσπάθησε να τον διορθώσει, αλλά δεν το κατόρθωσε. Η υπόθεση πήρε έκταση, με συνέπεια να ξεκινήσει μια θεολογική διαφωνία (διαμάχη) με τη συμμετοχή αρκετών ιερέων και επισκόπων. Έτσι, ο Μέγας Κωνσταντίνος, που ήταν πλέον αυτοκράτορας, αποφάσισε να λύσει το πρόβλημα με μια σύνοδο όλων των χριστιανών επισκόπων του κόσμου, η οποία ονομάστηκε Οικουμενική Σύνοδο (οικουμένη = ο κατοικημένος κόσμος) και συγκροτήθηκε στη Νίκαια της Μικράς Ασίας το 325 μ.Χ. Συμμετείχαν εκατοντάδες επίσκοποι, από όλες τις περιοχές της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας κι ακόμη από τη Βρετανία μέχρι την Ινδία. Κατά την παράδοση, συγκεντρώθηκαν 318 επίσκοποι, αν και κάποιοι ιστορικοί πιστεύουν ότι ήταν περισσότεροι και ότι ο αριθμός 318 καθιερώθηκε για συμβολικούς λόγους, επειδή στην Παλαιά Διαθήκη βλέπουμε τον Αβραάμ με 318 υπηρέτες να επιτίθεται στους επιδρομείς, που είχαν αιχμαλωτίσει τον ανιψιό του τον Λωτ και την οικογένειά του (Γένεσις, κεφ. 14).
Αυτή είναι η Α΄ (δηλ. η 1η) Οικουμενική Σύνοδος, στην οποία συμμετείχαν άγιοι όπως ο άγιος Νικόλαος, ο άγιος Σπυρίδων, ο άγιος Αθανάσιος ο Μέγας (που ήταν ακόμη διάκονος, αλλά εκπροσωπούσε τον αρχιεπίσκοπο Αλεξανδρείας), ο άγιος Αλέξανδρος Κωνσταντινουπόλεως (που ήταν ακόμη λαϊκός, αλλά εκπροσωπούσε τον αρχιεπίσκοπο ΚΠόλεως) και πολλοί άλλοι σημαντικοί, λιγότερο γνωστοί.
Η Σύνοδος απέρριψε τον αρειανισμό ως αίρεση (ελάχιστοι επίσκοποι συμφώνησαν με τον Άρειο). Ο Άρειος, επειδή επέμενε στη διδασκαλία του και απέρριψε τη διδασκαλία της Εκκλησίας, αφορίστηκε, δηλαδή διαγράφηκε από μέλος της Εκκλησίας (αφορίζω = ξεχωρίζω), ώστε να μην ξεγελιούνται οι χριστιανοί και νομίζουν ότι η διδασκαλία του είναι χριστιανική. Θα μπορούσε να επανέλθει αμέσως αν αποδεχόταν τη διδασκαλία της Οικουμενικής Συνόδου, αλλά δυστυχώς κάτι τέτοιο δεν συνέβη μέχρι τον επεισοδιακό θάνατό του λίγα χρόνια αργότερα.
Ο Μ. Κωνσταντίνος εξόρισε τον Άρειο, θεωρώντας ότι προκαλεί αναταραχή στην κοινωνία. Λίγο καιρό αργότερα άλλαξε γνώμη, τον κάλεσε πίσω και μάλιστα προσπάθησε να υποχρεώσει τον αρχιεπίσκοπο ΚΠόλεως να τον δεχτεί να λειτουργήσουν μαζί. Όμως ο Άρειος πέθανε μία μέρα πριν συμβεί αυτό.
γ) Το «Πιστεύω» και η Β΄ Οικουμενική Σύνοδος
Ο τρόπος που η Α΄ Οικ. Σύνοδος διατύπωσε τη διδασκαλία της Εκκλησίας για την τριαδικότητα του Θεού, είναι το γνωστό Σύμβολο της Πίστεως, δηλαδή το Πιστεύω: «Πιστεύω εις ένα Θεό…» κ.τ.λ.
Σύμβολα της Πίστεως υπήρχαν και πριν, τα οποία ήταν μόνο μια δυο φράσεις και λέγονταν από τους ανθρώπους που επρόκειτο να βαπτιστούν. Τώρα όμως συντάχθηκε ένα εκτενές Σύμβολο, ακριβώς για να διατυπωθεί το χριστιανικό δόγμα για τον Τριαδικό Θεό.
Όμως το Πιστεύω, όπως το συνέταξε η Α΄ Οικ. Σύνοδος, δεν είναι ακριβώς όπως το έχουμε σήμερα. Είναι πιο μικρό και απλό. Την πλήρη μορφή του την έδωσε το 381 μ.Χ. η Β΄ Οικουμενική Σύνοδος, στην ΚΠολη, για να απαντήσει στη δεύτερη γενιά αρειανών, που είχαν αρχηγό τον Ευνόμιο, καθώς και σε μια άλλη αίρεση, που αμφισβητούσε τη θεότητα του Αγίου Πνεύματος και γι’ αυτό οι οπαδοί της χαρακτηρίστηκαν πνευματομάχοι.
Μετά το θάνατο του Μ. Κωνσταντίνου, ο γιος και διάδοχός του, ο αυτοκράτορας Κωνστάντιος, και, αργότερα, ο αυτοκράτορας Ουάλης υποστήριξαν τον αρειανισμό και καταδίωξαν τους ορθόδοξους χριστιανούς. Έδωσαν πολλές επισκοπικές θέσεις σε οπαδούς του αρειανισμού και εξόρισαν τους ορθόδοξους επισκόπους, όπως ο Μ. Αθανάσιος και ο Μέγας Βασίλειος.
Καθώς ο Μ. Αθανάσιος είχε γεράσει (όπως και όλα τα μέλη της γενιάς της Α΄ Οικ. Συνόδου είχαν γεράσει ή κοιμηθεί, δηλ. φύγει από αυτή τη ζωή), τον αγώνα ενάντια σε αυτή την αντεπίθεση του αρειανισμού (που είχε πλέον κρατική υποστήριξη και ένα νέο ηγέτη, τον Ευνόμιο, όπως είπαμε) ανέλαβαν δύο νεώτεροι μεγάλοι άγιοι και διδάσκαλοι της Εκκλησίας, ο άγιος Βασίλειος ο Μέγας και ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, ενώ και άλλοι άγιοι Πατέρες της εποχής εκείνης έγραψαν για το θέμα αυτό, όπως ο αδελφός του Μ. Βασιλείου, ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης (επίσκοπς της πόλης Νύσσα στη Μικρά Ασία). Έτσι γράφτηκαν σπουδαία θεολογικά έργα για την Αγία Τριάδα, που τελειοποίησαν την έκφραση της διδασκαλίας της Εκκλησία γι’ αυτό το ζήτημα.
Το 381 μ.Χ. ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος Α΄ ο Μέγας συγκάλεσε σύνοδο στην ΚΠολη για να λύσει το πρόβλημα. Στη σύνοδο συμμετείχαν 150 επίσκοποι, ανάμεσά τους και οι δύο άγιοι Γρηγόριοι, και στηρίχτηκαν στη διδασκαλία του αγίου Βασιλείου, ο οποίος όμως είχε κοιμηθεί δύο χρόνια πριν (το 379 μ.Χ.). Η Σύνοδος απέρριψε τη διδασκαλία των αρειανών και διατύπωσε τις θέσεις της Εκκλησίας γράφοντας το Σύμβολο της Πίστεως όπως το ξέρουμε.
Ε) Συμπληρωματικά: τα ονόματα του Θεού, η απεικόνιση της Αγίας Τριάδας και η εορτή του Αγίου Πνεύματος
Τα ονόματα των Τριών Προσώπων της Αγίας Τριάδας
Ένας στίχος της Παλαιάς Διαθήκης, που οι χριστιανοί τον θεωρούμε σημαντικό «τριαδολογικό στίχο», είναι από το βιβλίο Ψαλμοί και συγκεκριμένα από τον Ψαλμό 32 (στην εβραϊκή Βίβλο είναι ο 33), στίχος 6: «τω λόγω του Κυρίου οι ουρανοί εστερεώθησαν και τω πνεύματι του στόματος αυτού πάσα η δύναμις αυτών».
Λόγος του Κυρίου στην Καινή Διαθήκη χαρακτηρίζεται το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδας, ο Υιός, δηλαδή ο Χριστός. Τον ονομάζει έτσι ο ευαγγελιστής Ιωάννης: «Εν αρχή ην ο Λόγος και ο Λόγος ην προς τον Θεόν και Θεός ην ο Λόγος» (αρχή του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου). Επίσης Τον ονομάζει Λόγο στην Α΄ επιστολή Ιωάννου (π.χ. κεφ. 1, στίχ. 1, κεφ. 2, στίχ. 14, ενώ υπάρχει και ο περίφημος στίχος 7 στο κεφ. 5, «ότι τρεις εισίν οι μαρτυρούντες εν τω ουρανώ, ο Πατήρ, ο Λόγος και το Άγιον Πνεύμα, και ούτοι οι τρεις εν εισί», που όμως κάποιοι αμφισβητούν τη γνησιότητά του), όπως επίσης και στην Αποκάλυψη, κεφ. 19, στίχ. 13.
Γιατί ο Υιός του Θεού ονομάζεται Λόγος; Η λέξη λόγος, στα αρχαία ελληνικά, σημαίνει ομιλία, αλλά και λογική. Κάποιοι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι έλεγαν ότι υπάρχει ο «Λόγος του κόσμου», ένα είδος «συμπαντικής λογικής», μια δύναμη που δημιούργησε και συντηρεί τον κόσμο. Η Παλαιά Διαθήκη, στο 1ο κεφάλαιο της Γένεσης, γράφει ότι ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο «με το λόγο Του»: έλεγε και γίνονταν τα διάφορα πράγματα (π.χ. είπε «γενηθήτω φως» και «εγένετο φως»).
Χαρακτηρίζοντας ο ευαγγελιστής Ιωάννης τον Υιό του Θεού «Λόγο» προφανώς υπονοεί ότι ο Λόγος του κόσμου (που έλεγαν οι αρχαίοι Έλληνες) και ο λόγος του Θεού, που λέει η Παλαιά Διαθήκη, δεν είναι μια απρόσωπη δύναμη, αλλά ένα πρόσωπο, το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδας, ο Υιός.
Εκτός αυτού, ο Υιός ονομάζεται επίσης «Σοφία» του Θεού, όνομα αντίστοιχο με το όνομα Λόγος, που προέρχεται από την Παλαιά Διαθήκη, όπως γράψαμε παραπάνω.
Αυτά τα ονόματα, Υιός, Λόγος και Σοφία, αναφέρονται στη θεία φύση του Ιησού Χριστό, ενώ τα ονόματα Ιησούς, Χριστός, Σωτήρας κ.ά. αναφέρονται στην ανθρώπινη φύση Του. Βέβαια, επειδή ο Χριστός είναι ένα πρόσωπο και όχι δύο, έχουμε τη λεγόμενη «αντίδοση των ιδιωμάτων», δηλαδή δεν μπορούμε να ξεχωρίσουμε απόλυτα όσα αναφέρονται στην ανθρώπινη φύση Του απ’ όσα αναφέρονται στη θεία φύση Του. Γι’ αυτό λέμε π.χ. ότι ο Θεός γεννήθηκε και σταυρώθηκε, ότι η Παναγία είναι Θεοτόκος (=μητέρα του Θεού) κ.λ.π.
Η λέξη πνεύμα στα αρχαία ελληνικά σημαίνει πνοή. Όταν λοιπόν η Αγία Γραφή ονομάζει το τρίτο πρόσωπο της Αγίας Τριάδας «Άγιο Πνεύμα», είναι σαν να το παρομοιάζει με «πνοή του Θεού».
Έτσι λοιπόν ο στίχος 6 του Ψαλμού 32, που γράφουμε παραπάνω, γίνεται ένας στίχος με έντονο τριαδολογικό περιεχόμενο.
Ο Θεός Πατέρας χαρακτηρίζεται επίσης, από ορισμένους χριστιανούς συγγραφείς, Νους. Ο όρος αυτός είναι παρμένος από τους αρχαίους Έλληνες, κάποιοι από τους οποίους (π.χ. ο φιλόσοφος Αναξαγόρας) έλεγαν ότι ο Νους δημιούργησε τον κόσμο.
Έτσι στην Αγία Τριάδα έχουμε ένα συμβολικό σχήμα, που δίνει μια αντιστοιχία με τον άνθρωπο. Νους, Λόγος ή Σοφία και Πνεύμα. Μόνο που στο Θεό αυτά τα τρία δεν είναι απλές ιδιότητες, αλλά ιδιαίτερες προσωπικότητες, πρόσωπα. Και φυσικά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι όσα ονόματα χρησιμοποιούμε για το Θεό είναι πάντα ανθρωπομορφικά. Ο Θεός είναι άρρητος (= δεν μπορεί να εκφραστεί με λόγια) και απερίγραπτος.
Εκτός αυτών, όπως είπαμε, το Άγιο Πνεύμα χαρακτηρίστηκε από τον Ίδιο το Χριστό Πνεύμα της αληθείας και Παράκλητος. Η 2η αυτή λέξη σημαίνει παρηγορητής («παρακαλώ», στα αρχαία ελληνικά, σημαίνει και παρηγορώ) και ερμηνεύεται ότι οι μαθητές του Χριστού θα χρειάζονταν παρηγοριά και στήριξη μετά την ανάληψη του Χριστού, που δε θα Τον έβλεπαν πλέον τόσο συχνά όσο όταν ήταν μαζί Του μέρα και νύχτα. Ο ευαγγελιστής Ιωάννης χαρακτηρίζει Παράκλητο και τον Ιησού Χριστό – γι’ αυτό ο Χριστός λέει ότι το Άγιο Πνεύμα είναι ένας «άλλος Παράκλητος» (βλ. κατά Ιωάννην, κεφ. 14, στ. 16, και Α΄ επιστολή Ιωάννου κεφ. 2, στ. 1).
Τέλος, πρέπει να πούμε ότι τα εβραϊκά ονόματα του Θεού Ελοχείμ, Γιαχβέ και Αδονάι έχουν τη δική τους ιστορία στα εβραϊκά κείμενα της Παλαιάς Διαθήκης, αλλά δεν παραδόθηκαν σ’ εμάς τους χριστιανούς, ούτε από την ελληνική μετάφραση της Παλαιάς Διαθήκης του 2ου αιώνα π.Χ. (Μετάφραση των 70), την οποία χρησιμοποίησαν οι απόστολοι και όλοι οι χριστιανοί των πρώτων αιώνων του χριστιανισμού, ούτε από τα Ευαγγέλια και τα άλλα βιβλία της Καινής Διαθήκης, τα οποία έγραψαν οι μαθητές του Χριστού. Από την Καινή Διαθήκη μας παραδόθηκαν τα ονόματα που αναφέραμε παραπάνω και αυτά χρησιμοποιούμε. Το όνομα Γιαχβέ έχει παραμείνει μόνο στη λέξη «αλληλούια», η οποία υπάρχει 4 φορές στην Καινή Διαθήκη (στην Αποκάλυψη του αγίου Ιωάννη) και σημαίνει «υμνείτε τον Κύριο». Αυτή τη λέξη συνεχίζουμε να τη χρησιμοποιούμε στη θεία λειτουργία και στις άλλες ιερές τελετές της Εκκλησίας μας.
Στη φράση «Κύριος σαβαώθ», που ακούμε στη θεία λειτουργία και προέρχεται από τον ύμνο των αγγέλων Σεραφείμ στο βιβλίο του προφήτη Ησαΐα (Ησαΐας, κεφ. 6, στίχ. 3), η εβραϊκή λέξη σαβαώθ δεν είναι όνομα, αλλά σημαίνει «των δυνάμεων». Συνεπώς Κύριος σαβαώθ = Κύριος των δυνάμεων, δηλαδή των αγγέλων.
Η απεικόνιση της Αγίας Τριάδας στην ορθόδοξη αγιογραφία
Το Άγιο Πνεύμα δεν έχει στ’ αλήθεια μορφή περιστεριού. Έτσι εμφανίστηκε στη βάπτιση του Χριστού. Στη μεταμόρφωση εμφανίστηκε ως νεφέλη και στην πεντηκοστή ως γλώσσες φωτιάς. Στον Αβραάμ εμφανίστηκε ως άνθρωπος. Στ’ αλήθεια δεν έχει συγκεκριμένη μορφή, αφού ο Θεός γενικά δεν έχει σώμα. Το ίδιο ισχύει και για Θεό Πατέρα. Μόνο ο Υιός διαθέτει σώμα και μπορεί να ζωγραφιστεί (να αγιογραφηθεί), αφού έγινε άνθρωπος. Γι’ αυτό στην Ορθόδοξη Εκκλησία επικρατεί η τακτική, όταν αγιογραφούνται σκηνές από τη δημιουργία του κόσμου και του ανθρώπου, κατά τη διήγηση της Παλαιάς Διαθήκης, ο Τριαδικός Θεός να παριστάνεται συμβολικά μόνο με τη γνωστή ανθρώπινη μορφή του Ιησού Χριστού.
Στην Εκκλησία, επίσης, επικρατεί η απεικόνιση και των τριών θείων προσώπων ως φτερωτών ανθρώπων (όμοιων με αγγέλους, αλλά και όμοιων μεταξύ Τους) στην εικόνα της φιλοξενίας του Αβραάμ (από το κεφ. 18 της Γένεσης, όπως είπαμε), που είναι και η ορθόδοξη εικόνα της Αγίας Τριάδας.
Η άλλη απεικόνιση, που παρουσιάζει το Θεό Πατέρα ως γέρο με μακριά άσπρα γένια, τον Υιό με τη μορφή του Ιησού Χριστού και το Άγιο Πνεύμα σαν περιστέρι, ήρθε σ’ εμάς από τη δυτική Ευρώπη την περίοδο της Αναγέννησης και, παρόλο που επικράτησε σε εποχές πνευματικής εξασθένησης της πατρίδας μας (Τουρκοκρατία), από θεολογική άποψη είναι εσφαλμένη. Εκτός του ότι η γενική απεικόνιση του Αγίου Πνεύματος ως περιστεριού προκαλεί σύγχυση (ότι αυτή είναι η πραγματική Του μορφή), η εικόνα αυτή παρουσιάζει το Θεό Πατέρα ως γέρο και τον Υιό ως νέο, αλλά τα τρία θεία πρόσωπα δεν έχουν ηλικία (βρίσκονται έξω από το χρόνο) και ποτέ δεν υπήρχε ο Πατέρας μόνος Του, χωρίς τον Υιό. Γι’ αυτό, ορθά η συγκεκριμένη εικόνα εγκαταλείπεται στην εποχή μας και επιστρέφουμε στην εικόνα της φιλοξενίας του Αβραάμ, καθώς οι σύγχρονοι αγιογράφοι ανακαλύπτουν τους θησαυρούς της πνευματικής μας παράδοσης.
Χρησιμοποιώντας το Rethemnos.gr συμφωνείτε με τους όρους χρήσης και την δήλωση προστασίας προσωπικών δεδομένων. Παρακαλώ επισκεφθείτε τη σχετική σελίδα μας Πολιτική Cookies – Προστασία δεδομένων για περισσότερες πληροφορίες.
